易经

易經》(繁体字「易」,简化字“易”,拼音yì,注音ㄧˋ,粤拼jik6,以豉,音同“亦”) 又稱《周易》,是中國最古老的文獻之一,並被儒家尊為「五經」之首。《易經》以一套符號系統來描述狀態的變易,表現了中國古典文化的哲學和宇宙觀。它的中心思想,是以陰陽兩種元素的對立統一去描述世間萬物的變化。

廣義的《周易》包括《易經》和《易傳》。《易經》分為《上經》三十卦,《下經》三十四卦。由于《易經》成書很早,大約在西周時期,文字含義隨時代演變,《易經》的内容在春秋戰國時便已不易讀懂,因此春秋戰國時代的人撰寫了《十翼》,又稱為《易傳》,以解讀《易經》。

普遍認為《易經》最初是占卜用的書,但它的影響遍及中國的哲學宗教醫學天文、算数、文學音樂藝術軍事武術。自從十七世紀開始,《易經》亦被介绍到西方。

目录

[编辑] 名字的由來

《周易》一名有幾種不同的解釋。 

  • 「周」,東漢鄭玄〈易論〉,認為「周」是「周普」的意思,即無所不備,周而復始。而唐代孔穎達周易正義》認為「周」是指岐陽地名,是周朝的代稱。有人認為《易經》流行於周朝故稱《周易》,亦有人依據《史记》的記載「文王拘而演周易」,認同《易經》乃周文王所著。然而在幾種較早期的文獻,例如《論語》、《莊子》、《左傳》卻只稱《易經》為《易》,「周易」之名最早見於《周禮》;然而《周禮》的年代,學者還有爭議。所以,就文獻而言,「周」應該是後來加上去。若以《周禮》的系統來看,《三易》的名稱皆無朝代名,所以《周易》的「周」解釋為「周普」和其它兩種占筮書,比較能夠相應。然而夏代是否有《連山》、商代是否有《歸藏》也都還是問題。兩書很可能也是「((古史積累說))」所言的現象。所以比較肯定的是,《易經》或《周易》原來只稱為《易》。
  • 「易」,也有幾種解釋:
  1. 易由蜥蜴而得名,為一象形字,此說出自許慎說文解字》;而蜥蜴能夠變色,俗稱「變色龍」,所以「易」的變易義,為蜥蜴的引申義。
  2. 日月為易,象徵陰陽。
  3. 日出為易。陳鼓應認為這個意思,也是「乾」的本義。
  4. 易是占卜之名。
  5. 變易、變化的意思,指天下萬物是常變的,故此《周易》是教導人面對變易的書。
  6. 交易,亦即陰消陽長、陽長陰消的相互變化。如一般的太極圖所顯示的一樣。
  7. 『易』即是「道」,恆常的真理,即使事物隨著時空變幻,恆常的道不變。
  8. 《繫辭傳》:「生生之謂易」。(生生不息,義似「生命的意義在創造宇宙繼起之生命」,體會生命之美、日新又新。)

在《周禮》「太卜」的記載中,亦有《三易》的說法;《三易》是指《連山》、《歸藏》和《周易》,三個不同朝代的占筮書。據說「連山」是夏朝的占筮書,「歸藏」是殷商的占筮書,「周易」是周朝的占筮書。

東漢鄭玄的著作〈易論〉認為「易一名而含三義:易簡一也;變易二也;不易三也。」這句話總括了易的三種意思:「簡易」、「變易」和「恆常不變」。即是說宇宙的事物存在狀能的是1)順乎自然的,表現出易和簡兩種性質;[1]2)時時在變易之中;3)又保持一種恆常。如《詩經》所說「日就月將」或「如月之恆,如日之升」,日月的運行表現出一種非人為的自然,這是簡易;其位置、形狀卻又時時變化,這是變易;然而總是東方出、西方落這是「不易」。

而《易經》的「經」是指經典的著作。儒家奉《周易》、《尚書》、《詩經》、《禮記》、《春秋》為《五經》。如同前文所說,「經」是後來為了尊稱言些書,而加上的稱呼,原來《五經》只稱為《易》、《詩》、《書》、《禮》、《春秋》。

[编辑] 歷史

[编辑] 傳統的說法

周易的成書時間歷來颇多爭論。傳說遠古的伏羲創八卦、夏禹將其擴充為六十四卦,六十四卦被記載在《連山》一書,《連山》以「艮」為第一卦。到了商朝,六十四卦的次序被重新排列,被記載在《歸藏》一書,以「坤」為第一卦。

依據司馬遷史記》的記「文王拘而演周易」,後人因此認為《易經》是朝末年、西周之初的時候確立,是周文王奠定了《易經》以「乾」為第一卦,並為每一卦寫下「卦辭」(卦象的解釋)。周文王之子、周武王之弟周公旦則被認為是「爻辭」(每一爻的解釋)的創立者。卦辭和爻辭的內容不單影響周朝的歷史,也影響到「詩經」的文學風格。

《十翼》被認為是春秋時期孔子的弟子與再傳弟子作品。它是對《易經》的詮釋,有十篇,包括:一、彖上傳,二、彖下傳,三、象上傳(又稱「大象」),四、象下傳(又稱「小象」),五、繫辭上傳,六、繫辭下傳,七、文言傳(文言是解釋二卦經文的言語),八、序卦傳,九、說卦傳,十、雜卦傳。但根據記載,《十翼》的分類方法尚有其他方式,分類方法並未達致統一。到了漢武帝以後,《十翼》被稱為《易傳》,並被視為《周易》的一部分。

[编辑] 現代的說法

在近五十年,出現了新的《易經》歷史研究,西方和中國的學者根據商、周朝的占卜用的獸骨和龜甲上的甲骨文青銅器上的鐘鼎文以及其它史料研究。1973年湖南長沙西漢馬王堆出土了將近完整的、公元前二世紀的《易經》、《道德經》和其它書籍,是現存《易經》的最早版本,並包含了以前一直被認為是孔子所著的〈繫辭傳〉上、下,但並不包括《十翼》其它的部分。

當代的學者懷疑周文王、孔子並非《易經》的作者,部分學者更認為六十四卦的概念比八卦更早形成。學者比較過長沙馬王堆出土的《易經》和周朝的鐘鼎文之後,認為《易經》不可能是周文王所著,最可能的成書日期應是西周後期,大約公元前九世紀末。現時一般認為《易經》並非任何一個傳說或歷史人物的著作,而是西周時期占筮用的文字編纂而成。

至於《易傳》,宋代的歐陽修即已懷疑《易傳》不是同一人所作,當代的學者認為《易傳》裏面的篇章最早出現於中国戰國時期,但亦有部分篇章是西漢年代所著。

[编辑] 流傳與學派

相傳秦始皇焚書坑儒之时,李斯將《周易》列入醫術占卜之書而得以幸免。之後各個朝代都有人研究《周易》,包括漢代京房鄭玄魏晋時代的王弼唐代陸德明李鼎祚孔穎達宋代邵雍程頤朱熹等等。

宋代興起了易圖的研究,像廣為人知的河圖洛書先天圖後天圖太極圖(含陰陽魚的圓形圖案)等,都是《易經》原著中所無、後人根據對《易經》的理解添加進去的。

歷代研究周易的大致可分為两個學派:義理派和象數派。義理派強調從八卦和六十四卦的卦名的涵義來解釋卦爻象和卦辭、爻辭。象數派注重從八卦所象徵的物象來解釋卦爻象和卦辭、爻辭。亦有人認為義理派發掘周易的哲學價值,象數派則著重將周易用於占卜。前者如王弼程颐,后者如京房邵雍

明代末年,《易經》被傳教士翻譯並傳播到西方。十七世紀末,德國哲學家及數學家莱布尼茨漢學大師布維(Joachim Bouvet,漢名白晉1662年1732年)的介紹、更將《易經》以二進制解釋。現在無論中國大陸台灣和西方各國都有不少人研究《易經》。

根據江弘遠《京房易學流變考》一書,自從《京氏易傳》出現後,受朱熹、惠棟,以及《四庫總目提要》的推波助瀾,均認為此書及其條例是出自京房本人之手。本書以沈延國論點加以延伸,確定京房是以十二辟卦所統領的六十卦反復配六十鐘律,八宮卦、納甲、納音則是由荀爽虞翻干寶等另一非京氏《易》學流派演變而來,從《京氏易傳》出現後,遂取代京房原有的模式。

[编辑] 結構

易經的內容以「卦」組成,共有六十四卦。每一卦由六層組成,每一層稱為「爻」(粵音:淆, 餚, 肴)。每一爻以一條長的橫線「—」代表陽,稱為「陽爻」;或以兩條斷開的橫線「--」代表陰,稱為「陰爻」。從最底層數起,總共有六爻,而六爻以不同的陰、陽配搭,形成六十四種不同的組合。

六爻可以分為上半部分和下半部分,而每一部分的三個「爻」以不同的陰、陽配搭,形成多種不同的組合,稱為卦。六爻由下而上解最下為:《初、二、三、四、五及上》,由三爻所生的卦「由上而下」為之(上卦)或「外卦」、在下方為之「下卦」或「內卦」。

每一卦代表一種狀態或過程。

亦有一個說法為伏羲氏所創先劃出三畫的爻出來再推出(乾)、(坤)、(震)、(離)、(巽)、(坎)、(艮)、(兌)的卦。

後人以「無極生太極、太極生兩儀、兩儀生四象、四象生八卦、八卦生六十四卦」來解釋的卦的構成。太極(☯)代表一,傳統的太極圖代表了陰陽互補;一分為二,分開了陰和陽,即是兩儀;二分為四,即是四象:太陽、少陽、少陰、太陰;四分為八,即是八卦;兩個八卦相疊,即成八八六十四卦。但亦有學者指出歷史資料顯示,占筮的卦象,最早出現時便已經是六十四卦,反而八卦是後人的詮釋。

[编辑] 八卦

主条目:八卦

下面的圖表列舉了八卦和六十四卦,並依據現代的二進制,從最底的爻算起,以 1 代表陽,0 代表陰。

八卦
卦名 卦像 自然 性情 家族 方位 二進制
Image:Trigramme2630 ☰.svg 西北 111
Image:Trigramme2631 ☱.svg 少女 西 110
Image:Trigramme2632 ☲.svg 中女 101
Image:Trigramme2633 ☳.svg 长男 100
Image:Trigramme2634 ☴.svg 长女 东南 011
Image:Trigramme2635 ☵.svg 中男 010
Image:Trigramme2636 ☶.svg 少男 东北 001
Image:Trigramme2637 ☷.svg 西南 000

[编辑] 六十四卦

主条目:六十四卦
Image:Trigramme2637 ☷.svg
坤(地)
Image:Trigramme2636 ☶.svg
艮(山)
Image:Trigramme2635 ☵.svg
坎(水)
Image:Trigramme2634 ☴.svg
巽(風)
Image:Trigramme2633 ☳.svg
震(雷)
Image:Trigramme2632 ☲.svg
離(火)
Image:Trigramme2631 ☱.svg
兌(泽)
Image:Trigramme2630 ☰.svg
乾(天)
←上卦
↓下卦
Image:Trigramme2637 ☷.svg
Image:Trigramme2630 ☰.svg
11.地天泰
Image:Trigramme2636 ☶.svg
Image:Trigramme2630 ☰.svg
26.山天大畜
Image:Trigramme2635 ☵.svg
Image:Trigramme2630 ☰.svg
5.水天需
Image:Trigramme2634 ☴.svg
Image:Trigramme2630 ☰.svg
9.風天小畜
Image:Trigramme2633 ☳.svg
Image:Trigramme2630 ☰.svg
34.雷天大壮
Image:Trigramme2632 ☲.svg
Image:Trigramme2630 ☰.svg
14.火天大有
Image:Trigramme2631 ☱.svg
Image:Trigramme2630 ☰.svg
43.泽天夬
Image:Ken.png
Image:Trigramme2630 ☰.svg
1.乾為天
Image:Trigramme2630 ☰.svg
乾(天)
Image:Trigramme2637 ☷.svg
Image:Trigramme2631 ☱.svg
19.地泽臨
Image:Trigramme2636 ☶.svg
Image:Trigramme2631 ☱.svg
41.山泽損
Image:Trigramme2635 ☵.svg
Image:Trigramme2631 ☱.svg
60.水泽節
Image:Trigramme2634 ☴.svg
Image:Trigramme2631 ☱.svg
61.風泽中孚
Image:Trigramme2633 ☳.svg
Image:Trigramme2631 ☱.svg
54.雷泽归妹
Image:Trigramme2632 ☲.svg
Image:Trigramme2631 ☱.svg
38.火泽睽
Image:Trigramme2631 ☱.svg
Image:Trigramme2631 ☱.svg
58.兌為泽
Image:Trigramme2630 ☰.svg
Image:Trigramme2631 ☱.svg
10.天泽履
Image:Trigramme2631 ☱.svg
兌(泽)
Image:Trigramme2637 ☷.svg
Image:Trigramme2632 ☲.svg
36.地火明夷
Image:Trigramme2636 ☶.svg
Image:Trigramme2632 ☲.svg
22.山火賁
Image:Trigramme2635 ☵.svg
Image:Trigramme2632 ☲.svg
63.水火既济
Image:Trigramme2634 ☴.svg
Image:Trigramme2632 ☲.svg
37.風火家人
Image:Trigramme2633 ☳.svg
Image:Trigramme2632 ☲.svg
55.雷火豊
Image:Trigramme2632 ☲.svg
Image:Trigramme2632 ☲.svg
30.離為火
Image:Trigramme2631 ☱.svg
Image:Trigramme2632 ☲.svg
49.泽火革
Image:Trigramme2630 ☰.svg
Image:Trigramme2632 ☲.svg
13.天火同人
Image:Trigramme2632 ☲.svg
離(火)
Image:Trigramme2637 ☷.svg
Image:Trigramme2633 ☳.svg
24.地雷復
Image:Trigramme2636 ☶.svg
Image:Trigramme2633 ☳.svg
27.山雷頤
Image:Trigramme2635 ☵.svg
Image:Trigramme2633 ☳.svg
3.水雷屯
Image:Trigramme2634 ☴.svg
Image:Trigramme2633 ☳.svg
42.風雷益
Image:Trigramme2633 ☳.svg
Image:Trigramme2633 ☳.svg
51.震為雷
Image:Trigramme2632 ☲.svg
Image:Trigramme2633 ☳.svg
21.火雷噬嗑
Image:Trigramme2631 ☱.svg
Image:Trigramme2633 ☳.svg
17.泽雷随
Image:Trigramme2630 ☰.svg
Image:Trigramme2633 ☳.svg
25.天雷无妄
Image:Trigramme2633 ☳.svg
震(雷)
Image:Trigramme2637 ☷.svg
Image:Trigramme2634 ☴.svg
46.地風升
Image:Trigramme2636 ☶.svg
Image:Trigramme2634 ☴.svg
18.山風蠱
Image:Trigramme2635 ☵.svg
Image:Trigramme2634 ☴.svg
48.水風井
Image:Trigramme2634 ☴.svg
Image:Trigramme2634 ☴.svg
57.巽為風
Image:Trigramme2633 ☳.svg
Image:Trigramme2634 ☴.svg
32.雷風恒
Image:Trigramme2632 ☲.svg
Image:Trigramme2634 ☴.svg
50.火風鼎
Image:Trigramme2631 ☱.svg
Image:Trigramme2634 ☴.svg
28.泽風大過
Image:Trigramme2630 ☰.svg
Image:Trigramme2634 ☴.svg
44.天風姤
Image:Trigramme2634 ☴.svg
巽(風)
Image:Trigramme2637 ☷.svg
Image:Trigramme2635 ☵.svg
7.地水師
Image:Trigramme2636 ☶.svg
Image:Trigramme2635 ☵.svg
4.山水蒙
Image:Trigramme2635 ☵.svg
Image:Trigramme2635 ☵.svg
29.坎為水
Image:Trigramme2634 ☴.svg
Image:Trigramme2635 ☵.svg
59.風水渙
Image:Trigramme2633 ☳.svg
Image:Trigramme2635 ☵.svg
40.雷水解
Image:Trigramme2632 ☲.svg
Image:Trigramme2635 ☵.svg
64.火水未济
Image:Trigramme2631 ☱.svg
Image:Trigramme2635 ☵.svg
47.泽水困
Image:Trigramme2630 ☰.svg
Image:Trigramme2635 ☵.svg
6.天水訟
Image:Trigramme2635 ☵.svg
坎(水)
Image:Trigramme2637 ☷.svg
Image:Trigramme2636 ☶.svg
15.地山謙
Image:Trigramme2636 ☶.svg
Image:Trigramme2636 ☶.svg
52.艮為山
Image:Trigramme2635 ☵.svg
Image:Trigramme2636 ☶.svg
39.水山蹇
Image:Trigramme2634 ☴.svg
Image:Trigramme2636 ☶.svg
53.風山漸
Image:Trigramme2633 ☳.svg
Image:Trigramme2636 ☶.svg
62.雷山小過
Image:Trigramme2632 ☲.svg
Image:Trigramme2636 ☶.svg
56.火山旅
Image:Trigramme2631 ☱.svg
Image:Trigramme2636 ☶.svg
31.泽山咸
Image:Trigramme2630 ☰.svg
Image:Trigramme2636 ☶.svg
33.天山遯
Image:Trigramme2636 ☶.svg
艮(山)
Image:Trigramme2637 ☷.svg
Image:Trigramme2637 ☷.svg
2.坤為地
Image:Trigramme2636 ☶.svg
Image:Trigramme2637 ☷.svg
23.山地剥
Image:Trigramme2635 ☵.svg
Image:Trigramme2637 ☷.svg
8.水地比
Image:Trigramme2634 ☴.svg
Image:Trigramme2637 ☷.svg
20.風地观
Image:Trigramme2633 ☳.svg
Image:Trigramme2637 ☷.svg
16.雷地豫
Image:Trigramme2632 ☲.svg
Image:Trigramme2637 ☷.svg
35.火地晋
Image:Trigramme2631 ☱.svg
Image:Trigramme2637 ☷.svg
45.泽地萃
Image:Trigramme2630 ☰.svg
Image:Trigramme2637 ☷.svg
12.天地否
Image:Trigramme2637 ☷.svg
坤(地)

六爻是從最底向上數的,最底下稱為「初」,接著是「二、三、四、五」,最頂稱為「上」。「初」、「三」、「五」是奇數,所以稱為陽爻。「二」、「四」、「六」稱為陰爻。另外,最頂兩爻代表「天」、中間兩爻代表「人」、最底兩爻代表「地」。

[编辑] 易與哲學

[编辑] 易與二進制

在十八世纪初德国哲学家数学家莱布尼茨以二進制解讀易經的六十四卦。莱布尼茨在《致德雷蒙信》中指出,易经中的六十四卦图形,恰恰与他在二十多年前发明的二进制计数法相类似:阴爻-- 可以用0表示,阳爻—可以用1表示.

坤 000
坤 000
艮 001
艮 001
坎 010
坎 010
巽 011
巽 011
震 100
震 100
離 101
離 101
兌 110
兌 110
乾 111
乾 111
  • 莱布尼茨又说以0和1二数可以表示万物,一如易经中阴爻--,阳爻-生生不息,滋生万物。
    • 000000 为六十四卦中的坤坤;
    • 000100 为六十四卦中的坤震;
    • 111111 为六十四卦中的乾乾;

注:莱布尼茨所讲以0和1二数表示万物和易经六十四卦并无关系.

  • 莱布尼茨还进一步附会八卦表示上帝七日创造世界,坤 000:为天地洪荒,万物皆空;第一日:艮 001 为上帝造天,第二日:坎 010 为天地同在……第七日乾 111:乃万物具备,是为主安息日。1

[编辑] 註解

  1. ^ 參看《周易.繫辭傳.上》把「易」的性質歸屬於「乾」,把「簡」的性質歸屬於「坤」。

[编辑] 参考文献

  • 刘大钧,《周易概论》,齐鲁书社,1988年,ISBN 753330053
  • 南怀瑾,《易经繫传别讲》,中国世界语出版社,1996年,ISBN 7505201816
  • 周礼
  • 司馬遷,《史记
  • 朱谦之,《中国哲学对欧洲的影响》第二章〈中国哲学与启明运动〉,河北人民出版社,ISBN 7202025604
  • 高亨,《周易古經通說》,華正書局有限公司,2005年2月1日,ISBN 9789575801090
  • 高亨,《周易古經今注》
  • 高亨,《周易大傳今注》

[编辑] 参看

维基文库中相关的原始文献:
维基语录上的相关摘錄:

[编辑] 外部链接

维基共享资源中相关的多媒体资源:
十三经
诗经 | 尚书 | 周禮 | 儀禮 | 礼记 | 周易 | 左传
公羊传 | 穀梁傳 | 论语 | 尔雅 | 孝经 | 孟子


Muzykunia na Q pierwsza miłość Daemon Tools komputery Nieruchomości Gadu Gadu Darmowy Wpis z Linkiem.|Dodaj Praca w Anglii Cena Canon EF 50mm 1.4 Forum Wielotematyczne Bielizna damska układanie kostki brukowej Prawo pracy Opisy na Gadu Gadu Skype kick koparki Bułgaria wczasy Karaoke tani kredyt hipoteczny COOLsurf