|
|
|
Wikipedia:Zalecenia edycyjneZalecenia są zbiorem rozwiązań problemów i niejasności, pojawiających się przy pracy nad artykułami. Ich celem jest zapewnienie poprawności i jednolitości tekstu artykułów. Zostały wypracowane w ogólnej dyskusji. Prosimy wszystkich wikipedystów o przestrzeganie podanych tu zaleceń. Każde zalecenie z ważnych i dobrze umotywowanych względów może zostać zawieszone i poddane pod ponowną dyskusję i ewentualnie zmienione. Zasady wybierania tematu stronDecyzja o stworzeniu strony na pewien konkretny temat powinna z jednej strony być odpowiedzialna i przemyślana, jednak z drugiej strony nie ma definitywnych zakazów tworzenia strony na temat, który Ty uważasz za ważny.
Zasady tworzenia nazw stron
Można stosować formę "Nazwisko, Imię (Imiona)", ale powinno to być przekierowanie na stronę podstawową.
Zazwyczaj będą one podobne do haseł, jakie można spotkać w każdej papierowej lub innej sieciowej encyklopedii.
Strony ujednoznaczniająceMoże się zdarzyć, że trzeba odróżnić w jakiś sposób hasła o identycznym brzmieniu. Gdy się okazuje, że nazwę Terefere nosi szczyt, miasto i rzeka, robimy stronę ujednoznaczniającą Terefere i stamtąd linki do Terefere (rzeka), Terefere (miasto), Terefere (szczyt). Gdy się okazuje, że miasto Terefere znajduje się w Kanadzie i w Meksyku, likwidujemy stronę artykułu Terefere (miasto) i zakładamy Terefere (miasto w Kanadzie) i Terefere (miasto w Meksyku). Gdyby się okazało, że jest rzeka Terefere w Kanadzie i w USA, tworzymy stronę ujednoznaczniającą Terefere (rzeka) i tworzymy Terefere (rzeka w USA) i Terefere (rzeka w Kanadzie). Tak samo robimy, gdy powstanie zespół o nazwie Terefere czy cokolwiek innego. Nie robimy natomiast linków Terefere (Kanada) – bo nie wiadomo, czy chodzi o rzekę w Kanadzie, miasto, zespół czy cokolwiek innego, co może dotyczyć Kanady. Nie robimy też linków z przecinkami w nazwie, lecz z nawiasami. Więcej na temat stron ujednoznaczniających: Wikipedia:Strony ujednoznaczniające Nomenklatura imion monarchów europejskichW przypadku nazwisk władców stosujemy następujące reguły:
Nomenklatura imion papieżyStosujemy konwencję [[Papież Urban II]], nie zaś [[Urban II (papież)]]. Nomenklatura imion świętych katolickich i prawosławnychZasady stosują się do tytułów artykułów oraz początkowego określenia w artykułach o osobach uznanych za święte przez Kościoły: katolicki i prawosławny.
Zmiana nazw stronZmiana nazwy strony dostępna jest dla zalogowanych użytkowników. Należy najpierw wyświetlić stronę, która ma ulec przeniesieniu. Następnie należy kliknąć na zakładkę „przenieś” znajdującą się nad hasłem. W formularzu należy wpisać starannie prawidłową nazwę nowej strony i kliknąć klawisz „Przenieś stronę”. Na skutek tej operacji cała zawartość starej strony (razem z historią i dyskusją) zostanie przeniesiona do nowej strony, a na starej stronie zostanie założone automatycznie przekierowanie do nowej. Jeśli nowa strona już istnieje, oprogramowanie poinformuje Cię o tym i zablokuje całą operację. Zasady pisowni nazw własnych
Miała miejsce mała dyskusja, czy należy hasło o polskiej chemiczce i fizyczce Marii Skłodowskiej-Curie zatytułować:
Ja (Kpjas) uważam, że rozwiązanie nr 1. Dlaczego? Po pierwsze dlatego, że w ten sposób ta osoba jest identyfikowana przez większość osób posługujących się językiem polskim. Inna sprawa jak wygląda to od strony prawa cywilnego, dowodu tożsamości czy identyfikacji samej M. S-C. Jeżeli ktoś ma udokumentowane dane, że M. S-C uważała się za Francuzkę i posługiwała się tylko nazwiskiem męża, należy to przedstawić w samym haśle. Żeby nie było podejrzeń o lokalny patriotyzm. RJP: Jeśli chodzi o (...) pary Ratyzbona/Regensburg, Fryburg Bryzgowijski/Freiburg im Breisgau, a także o takie jak np. Budziszyn/Bautzen, Chociebuż/Cottbus, Monachium/München, to – ze względu na szacunek dla polskiej tradycji – zaleca się stosowanie ich pierwszych form; te bowiem zostały utrwalone w naszym języku i w naszej kulturze. Zasady pisowni nazw obcojęzycznychNazwy obcojęzyczne, pochodzące z języków używających alfabetów opartych na alfabecie łacińskim, piszemy w pisowni oryginalnej i ze wszystkimi znakami diakrytycznymi. Dotyczy to również nazw pochodzących z języków słowiańskich zapisywanych w alfabecie łacińskim. Piszemy więc np. "Slobodan Milošević", nie: "Slobodan Miloszewić". Nazwy nieprzyjęte za oficjalne w języku polskim (oboczne, niepoprawne lub związane z nieścisłościami w transliteracji nazw obcych), które mogą z różnych względów być użyte w wyszukiwaniu na Wikipedii, powinny być przekierowaniami do nazwy oficjalnej. Jeśli dany język używa innego rodzaju pisma, piszemy w zalecanej w języku polskim latynizacji, a w artykule podajemy oryginalną pisownię (używając oryginalnego pisma). Jeśli nie ma w języku polskim zalecanej latynizacji, stosujemy latynizację oficjalną (tzn. uznaną przez państwa, w których dany język jest językiem urzędowym) lub najpopularniejszą w środowiskach filologów i lingwistów (tutaj liczy się popularność w skali ogólnoświatowej społeczności fachowców – nie tylko w środowiskach polskich). Powyższe reguły dotyczą zarówno nazw stron jak i użycia nazw w samym tekście. Wyjątkami od tych reguł są nazwy obce, które mają popularną i utrwaloną inną pisownię i wymowę w języku polskim. Stosowane kryteria trwałości i popularności opierają się na: ustaleniach Rady Języka Polskiego, ustaleniach Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych (tylko w odniesieniu do nazw geograficznych), słownikach języka polskiego, literaturze fachowej, literaturze popularnej, prasie i innych mediach (w tej kolejności). Zawsze jednak w artykule musi być podana pisownia oryginalna. W przypadkach, gdy istnieje kilka popularnych, zalecanych pisowni (w szczególności różnych od pisowni proponowanej przez Wikipedię), tworzone są strony przekierowujące na hasło o nazwie ustalonej zgodnie z powyższymi regułami. Zasady odmiany nazw obcych w języku polskim – sprawa „nieszczęsnego” apostrofuZnakiem ' (apostrofem) poprzedzamy w języku polskim końcówkę fleksyjną, jeśli dołączamy ją do formy mianownikowej odmienianego wyrazu, której końcowe litery nie zaliczają się do tematu fleksyjnego. Dzieje się tak zasadniczo w dwóch przypadkach: 1. Na końcu wyrazu występuje niewymawiane -e, -(e)s lub -(e)x (gł. w nazwach francuskich i angielskich). Przykładowo:
Odmiana jest analogiczna jak rzeczowników męskich zakończonych na spółgłoskę -k, np. wnuk, wnuka, wnukowi, z wnukiem, o wnuku; nieme końcowe -e nie jest traktowane jak część tematu fleksyjnego – i ten właśnie fakt podkreśla apostrof – pozostawiamy je jednak w przypadkach zależnych dla odróżnienia od ewentualnej analogicznej nazwy bez końcówki (odmienianej według tego samego wzorca). Wyjątkiem jest sytuacja, gdy temat ulega zmianie (najczęściej zmiękczeniu przez końcówkę zaczynającą się na -i) – wówczas w formie odmienionej opuszczamy końcówkę mianownika (a zatem apostrof jest zbędny), stąd forma: z Mikiem. Inny przykład:
Podobnie traktujemy występującą w nazwach francuskich niewymawianą końcówkę -es (a także -ex):
jak również nieme -s (lub -x), przed którym następuje samogłoska wymawiana jako [e]:
UWAGA. Należy odróżnić francuskie imię Charles, wymawiane [szarl], od angielskiego imienia Charles [wym.: czarls], gdzie końcowe -es nie jest nieme i stanowi pełnoprawny składnik tematu fleksyjnego:
UWAGA 2. Litery e będącej składnikiem dwuznaku samogłoskowego, np. częstego w języku angielskim połączenia ie, wymawianego jako [i], nie uważamy za nieme e, lecz za składnik dwuznaku (w angielszczyźnie samodzielne i ma zwykle inną wartość fonetyczną). Stąd nazwy zakończone na -ie odmieniamy bez apostrofu:
2. Wyraz zakończony jest na -y wymawiane jako [y] lub [i]. Stosujemy wówczas odmianę przymiotnikową, pozostawiając w przypadkach zależnych końcowe -y dla odróżnienia od ewentualnych analogicznie odmienianych nazw zakończonych na (wymawiane) -e. Przykładowo:
Wyjątek stanowią nazwiska węgierskie, w których nie należy stosować apostrofu mimo nieopuszczania końcowego -y w odmianie:
Nazwiska pochodzenia słowiańskiego zakończone na -sky, -cky itp. odmieniają się tak jak polskie nazwiska zakończone na -ski, -cki, ze zmiękczeniem, a zatem w odmianie nie występuje końcówka mianownika ani apostrof:
UWAGA. W języku węgierskim występują dwuznaki gy, ly, ny o wartości fonetycznej odpowiednio [d'], [j], [ń]. Nazwiska zakończone na te dwuznaki odmieniają się rzeczownikowo, zgodnie z wymową:
Nie należy stosować apostrofu: 1. W odmianie nazw, których temat fleksyjny stanowi całą formę mianownikową:
Choć w ostatnich dwóch przykładach końcowa spółgłoska mianownika nie jest wymawiana, wchodzi ona w skład tematu, o czym świadczy wzór odmiany (jak rzeczowników zakończonych na spółgłoskę). W przypadkach zależnych zwykle wymawia się tę spółgłoskę. Szczególny nacisk należy tu położyć na nazwy zakończone na -y wymawiane jako [j] lub jako dyftong, którego drugim (niezgłoskotwórczym) składnikiem jest [j], albo będące składnikiem dwuznaku wymawianego jako [i] (typowym przykładem będzie angielskie -ey w niektórych wyrazach). Odmieniają się one jak polskie rzeczowniki zakończone na -j, a więc zakończenie wchodzi w skład tematu i apostrofu nie stosujemy:
2. W odmianie nazw zakończonych na -a, -o i wymawiane -e:
Zasady pisowni nazwisk obcych na stronach PWN Metody romanizacji zalecane na polskiej Wikipedii
W chwili obecnej na polskiej Wikipedii nie ma konsensusu co do pisowni następujących słów Zasady kapitalizacji nazw stronKapitalizacja to inaczej pisanie wielką literą, np.: Nowy Sposób Pisania Zdań. Wyrazy w powyższym zdaniu są kapitalizowane. W ramach Wikipedii nie należy bez potrzeby kapitalizować nazw stron. Znaczy to, że przede wszystkim kapitalizujemy nazwy własne. Jeżeli np. chcemy utworzyć stronę o Polskiej Akademii Nauk, to oczywiście link do tej strony będzie wyglądał tak: [[Polska Akademia Nauk]] a nie np. [[Polska akademia nauk]] Z drugiej strony starajmy się nie kapitalizować nazw stron, które nie są nazwami własnymi, np. [[Literatura Polska]] będzie niewłaściwie nazwany, jeżeli chodzi nam o temat opisujący dzieje polskiej literatury pięknej. (Inna sprawa, gdy będzie nam chodzić o nazwę miesięcznika zajmującego się polską literaturą.) Oprogramowanie obsługujące Wikipedię automatycznie kapitalizuje pierwsze słowo linku, zatem nie musimy tego robić, a nawet nie powinniśmy tego robić, bo w większości wypadków zdanie będzie wyglądać nienaturalnie. Np.: W swoim eseju opisuje on dzieje [[Film]]u. będzie wyglądać tak:
zamiast
Przy tworzeniu ujednoznaczniania nazwy strony (artykułu) nie należy pisać słowa (słów) ujednoznaczniających wielką literą. Linki (odnośniki do innych haseł)
Ogólne zasady tworzenia odnośników opisane są w artykule tworzenie linków na Wikipedii. Linki tworzą z Wikipedii dokument hipertekstowy, czyli możliwy do czytania wątkami. Przestrzeganie przedstawionych tu zaleceń powinno wystarczyć, by wątki te nie wyprowadziły czytelnika na manowce.
Specyficznymi odnośnikami uogólniającymi są:
Linki wewnętrzneOdnośniki tworzy się bezpośrednio w tekście artykułu oraz w jego wydzielonej części "Zobacz też".
Jeśli autor uważa, że istnieje potrzeba pogrupowania odnośników, powinien tę potrzebę objaśnić krótkim komentarzem przy każdej grupie. Do grupowania najdogodniej jest wykorzystać listy nienumerowane. Uwaga: wikilinków NIE STOSUJEMY w nazwach artykułów (nie piszemy np. Stała matematyczna). Linki zewnętrzneWikipedia w zamierzeniu jest opracowaniem samodzielnym, ale w odróżnieniu od encyklopedii papierowych może bezpośrednio korzystać z wiedzy zgromadzonej w innych stronach w Internecie. Dlatego linki zewnętrzne są mile widziane, ale wyłącznie jako uzupełnienie artykułu, szczególnie wtedy, gdy w znaczący sposób poszerzają zawarte w nim informacje. Nie zaleca się wstawiania linków zewnętrznych do treści artykułu. Odnośniki tworzy się zasadniczo w części artykułu linki zewnętrzne wydzielonej za pomocą nagłówka (zazwyczaj drugiego poziomu) w następujący sposób: == Linki zewnętrzne == Sekcja ta powinna być ostatnią w obrębie artykułu, zaraz pod ewentualnymi linkami wewnętrznymi. Dzięki wyodrębnieniu jej jako nagłówka użytkownicy, szczególnie ci początkujący, niedoświadczeni, którzy chcą dopisać jedynie jakiś link, mają możliwość edycji tylko tej sekcji – co radykalnie ogranicza ilość stron uszkodzonych nieumyślnie przez niewłaściwą edycję. Jest to również wygodniejsze dla wszystkich innych – Wiki wciąż czasami działa bardzo wolno – edycja sekcji, a nie całego artykułu, znakomicie ułatwia pracę. Linki zewnętrzne formatuje się w następujący sposób: * [http://www.adres.strony/ Tytuł strony] Ewentualne dodatkowe informacje Zazwyczaj linki zewnętrzne kierują do stron internetowych traktowanych jako źródłowe w odniesieniu do hasła. Nie należy tworzyć odnośników do stron o nieokreślonym terminie istnienia, własnych witryn, reklam, oraz innych encyklopedii internetowych. Zobacz też: Wikipedia:Zasady wstawiania linków zewnętrznych Linki interwikina temat ich tworzenia czytaj: Linki do stron w innych Wikipediach
Linki do innych wikipedii (interwiki links) zaleca się umieszczać w kolejności alfabetycznej wg własnej nazwy języka: W przypadku języków o nazwie dwuczłonowej, z których pierwszy człon oznacza „język” (np. Lingua Latina, Bahasa Indonesia, Ekakairũ Naoero), interwiki są sortowane według drugiego członu nazwy (Latina, Indonesia, Naoero). Linki do aktywnych wersji Wikipedii w kolejności alfabetycznej wg nazwy własnej języka: [[af:]] [[als:]] [[am:]] [[ang:]] [[ab:]] [[ar:]] [[an:]] [[roa-rup:]] [[as:]] [[ast:]] [[gn:]] [[ay:]] [[az:]] [[ms:]] [[bm:]] [[bn:]] [[zh-min-nan:]] [[jv:]] [[su:]] [[ba:]] [[be:]] [[mt:]] [[bi:]] [[bo:]] [[bs:]] [[br:]] [[bg:]] [[ca:]] [[cv:]] [[ceb:]] [[cs:]] [[ny:]] [[sn:]] [[tum:]] [[co:]] [[cy:]] [[da:]] [[de:]] [[nv:]] [[et:]] [[el:]] [[en:]] [[es:]] [[eo:]] [[eu:]] [[fa:]] [[fo:]] [[fr:]] [[fy:]] [[fur:]] [[ga:]] [[gv:]] [[sm:]] [[gd:]] [[gl:]] [[gu:]] [[got:]] [[ko:]] [[ha:]] [[haw:]] [[hy:]] [[hi:]] [[hr:]] [[io:]] [[ig:]] [[ia:]] [[ie:]] [[id:]] [[iu:]] [[os:]] [[xh:]] [[zu:]] [[is:]] [[it:]] [[he:]] [[kl:]] [[kn:]] [[ka:]] [[ks:]] [[csb:]] [[kk:]] [[kw:]] [[ky:]] [[sw:]] [[ht:]] [[ku:]] [[lo:]] [[la:]] [[lv:]] [[lb:]] [[lt:]] [[li:]] [[ln:]] [[jbo:]] [[hu:]] [[mk:]] [[mg:]] [[ml:]] [[mi:]] [[mr:]] [[mo:]] [[mn:]] [[mus:]] [[nah:]] [[na:]] [[fj:]] [[nl:]] [[ne:]] [[ja:]] [[ce:]] [[no:]] [[nn:]] [[oc:]] [[ug:]] [[pa:]] [[pi:]] [[pam:]] [[ps:]] [[km:]] [[pms:]] [[nds:]] [[pt:]] [[ty:]] [[ro:]] [[rm:]] [[qu:]] [[ru:]] [[se:]] [[sa:]] [[sc:]] [[sco:]] [[st:]] [[tn:]] [[sq:]] [[scn:]] [[simple:]] [[ss:]] [[sk:]] [[sl:]] [[so:]] [[sr:]] [[sh:]] [[fi:]] [[sv:]] [[tl:]] [[ta:]] [[tt:]] [[te:]] [[th:]] [[vi:]] [[tg:]] [[tpi:]] [[chr:]] [[tr:]] [[tk:]] [[uk:]] [[ur:]] [[uz:]] [[fiu-vro:]] [[vo:]] [[wa:]] [[wo:]] [[ts:]] [[yi:]] [[yo:]] [[zh:]] BibliografiaBibliografia przedmiotowaBibliografia przedmiotowa, czyli wykaz dzieł wykorzystanych przy opracowaniu artykułu, jest zalecanym elementem artykułów w Wikipedii. Wykaz należy umieścić w osobnej sekcji artykułu, na samym jego dole, przed sekcją "Linki zewnętrzne". Dział bibliografia i "Linki zewnętrzne" można połączyć w jedno – jeśli większość pozycji w bibliografii to linki do stron WWW. Jak dotąd nie ma jednolitego systemu formatowania pozycji bibliograficznych, ale zaleca się, aby informacja bibliograficzna była jak najpełniejsza – tzn. zawierała pełną nazwę autora/autorów – tytuł pracy, dokładne miejsce jej opublikowania (nazwę czasopisma/książki, wydawcę, rok wydania, numery stron, numer ISBN lub ISSN). Więcej: Wikipedia:Bibliografia Bibliografia podmiotowaBibliografia podmiotowa jako część wykazu dzieł autora opisywanego w artykule jest również zalecanym elementem artykułów w Wikipedii. Bibliografię i wykazy innych dzieł należy umieścić w sekcji "Dzieła", jak zaleca Wikipedia:Standardy artykułów/biogram. Zalecenia dotyczące formatowania są ściślejsze niż w przypadku bibliografii przedmiotowej – wykaz powinien być w kolejności chronologicznej według daty pierwszego wydania, ze względów praktycznych powinien też zawierać dane wydania ostatniego. Sekcja dotycząca pokrewnych i powiązanych artykułówW końcowej części artykułu często umieszcza się sekcję lub zdanie przedstawiające linki do innych artykułów polskiej Wikipedii, które są w jakiś sposób powiązane z danym artykułem. Sekcję tę lub zdanie to oznaczamy: Nazwy artykułów traktujemy jak rzeczowniki pospolite bądź nazwy własne, gdy nimi są. Nie rozpoczynamy więc każdego linku od wielkiej litery jak w tytułach. Przykładowo wymieniamy: język arabski, Arabowie, islam, a nie: Język arabski, Arabowie, Islam. Jeśli jest to zdanie, to kończymy je kropką. Nie stawiamy na końcu kropki. Część "Zobacz też" powinna być sformatowana odpowiednio do formatowania całego artykułu. Jeśli hasło ma wydzielone sekcje (sekcja zaczyna się nagłówkiem ujętym w znaki równości – zobacz Formatowanie tekstu na Wikipedii), ta część też powinna być sekcją odpowiedniego poziomu (wtedy – bez dwukropka na końcu). Jeśli akapity wyróżnione są pogrubionymi śródtytułami, "Zobacz też" również powinno być pogrubione. W pozostałych przypadkach nie stosuje się szczególnego wyróżnienia poza zapisem od nowej linii. Zalecenia dotyczące nazewnictwa biologicznegoZobacz: Wikipedia:Zalecenia dotyczące nazewnictwa biologicznego Zasady tworzenia spisów podstawowych zagadnień wiedzyZobacz: Wikipedia:Zasady tworzenia spisów podstawowych zagadnień wiedzy Zasady tworzenia wstępnych wersji artykułówZobacz: Wikipedia:Zasady tworzenia wstępnych wersji artykułów Zasady porządkowania nazwisk obcojęzycznychZobacz: Wikipedia:Zasady porządkowania nazwisk obcojęzycznych Zobacz też |