Wega

Wega
`α` Lyrae
Wega
Epoka J2000
Gwiazdozbiór	Lutnia
Rektascensja	18^h36^m56.34^s
Deklinacja	+38°47'1.3"
Odległość	25,3 ly (7,8 pc)
Rodzaj gwiazdy	gw. ciągu głównego
Typ widmowy	A0Va
Jasność obserwowana	0,03 ^m
Jasność absolutna	0,58 ^m
Inne nazwy	Fidis, Harp Star HD 172167, HR 7001, Lucida Lyrae, Alpha Lyrae, α Lyrae, 3 Lyr, GJ 721, BD +38°3238, GCTP 4293.00, LTT 15486, SAO 67174, HIP 91262

Wega (Alpha Lyrae, α Lyr) - najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni, piąta co do jasności gwiazda nieba, a trzecia na niebie północnym (wielkość gwiazdowa: +0,03^m). Odległa od Słońca o 25,3 lat świetlnych.

Wraz z Deneb i Altair tworzy tzw. trójkąt letni.

Spis treści

[edytuj] Właściwości fizyczne

Porównanie rozmiarów Wegi i Słońca

Wega jest 47±3 razy jaśniejsza niż Słońce (jej wielkość absolutna to +0,6^m). Średnica tej gwiazdy jest prawie 3 razy większa (2,26x2,78 promienia Słońca), a masa 2,11 razy większa od masy Słońca. Należy ona do typu widmowego A0Va i jest gwiazdą ciągu głównego (zob. diagram Hertzsprunga-Russella). Temperatura jej powierzchni sięga 9602±180 K. Jest to bardzo szybko rotująca gwiazda - na jeden obrót wokół własnej osi potrzebuje ok. 12,5 godziny. Tak prędka rotacja powoduje duże spłaszczenie biegunowe.

Astronomowie dzięki satelicie IRAS wiedzą od lat osiemdziesiątych XX wieku, że gwiazdę otacza dysk zimnego (ok. -180°C) pyłu. Złożona struktura dysku, z wyraźną wewnętrzną granicą, stanowi silną sugestię że Wega posiada układ planetarny. Jak dotąd jednak żadne planety nie zostały zaobserwowane. Obserwacje z użyciem koronografu z 2005 roku ograniczają maksymalną masę ciał okrążających Wegę do 5-10 mas Jowisza.

[edytuj] Obserwacje

Wega była pierwszą sfotografowaną gwiazdą. Miało to miejsce w 17 lipca 1850 roku, w Harvard Observatory. Była też pierwszą gwiazdą, której widmo zostało zarejestrowane (1872). W związku z tym, że wielkość gwiazdowa Wegi jest bardzo bliska 0, amatorzy astronomii (a kiedyś również zawodowcy) używają jej do kalibracji instrumentów fotometrycznych.

[edytuj] Wega a precesja

14000 lat p.n.e. Wega leżała na północnym biegunie nieba, tzn. miała stałe położenie na niebie (tak jak teraz Gwiazda Polarna). Przez tysiąclecia zmieniła swe położenie względem bieguna na skutek precesji.