|
|
narzędzia |
Tychy
Współrzędne: 50°08' N 18°59' E
Tychy (niem. Tichau) - to miasto przemysłowe położone na południu Polski, w województwie śląskim, w południowej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP) Od 20 września 2007 jest częścią Górnośląskiego Związku Metropolitalnego (jest jednym z miast założycielskich). Tychy zajmują 26. pozycję pod względem liczby ludności w Polsce i 47 pod względem powierzchni. [edytuj] HistoriaPierwsza wzmianka o Tychach pochodzi z 1467 roku. Z roku1629 pochodzi pierwsza wzmianka na temat browaru książęcego. Udział w powstaniach śląskich 1919-1921. W XIX w. założono drugi browar (obywatelski)i fabrykę celulozy. W 1870 r. utworzono połączenie kolejowe. 1922 r. po plebiscycie Tychy weszły w skład państwa polskiego ( 83,5% głosów za przyłączeniem do Polski). Prawa miejskie otrzymały w 1934 r. W 1950 r. rozpoczęła się budowa miasta, które zmieniło się w miasto-sypialnię. Po reformie administracyjnej w 1975 r. do Tychów włączono: Bieruń Stary, Bojszowy, Imielin (od 1977 część Mysłowic), Kobiór, Lędziny i Wyry, przez co Tychy zajmowały obszar większy niż Katowice. Stan ten trwał do 1991 r., gdy tendencje odśrodkowe spowodowały rozpad terytorium miasta. [edytuj] GeografiaTychy należą do większych miast województwa śląskiego (131 547 mieszkańców wg stanu w dniu 31 XII 2004 r.). Położone są w jego południowej części na wysokości poniżej 300 m n.p.m., na pograniczu Kotliny Oświęcimskiej i Wyżyny Śląskiej. Miasto leży w obrębie megaregionu Karpackiego, prowincji Karpaty Zachodnie z Podkarpaciem Zachodnim i Północnym, obejmując m.in. fragment Kotliny Oświęcimskiej. 
Usytuowane są przy skrzyżowaniu tras międzynarodowych Warszawa–Wiedeń (w Tychach jest to ul. Beskidzka / DK 1) i krajowej Opole-Kraków (ul. Mikołowska i Oświęcimska / DK 44). Miasto położone jest w odległości ok. 58 km w linii prostej na południe od portu lotniczego w Pyrzowicach i 65 km na zachód od portu lotniczego Kraków-Balice, około 30 km na północny wschód od granicy czeskiej oraz ok. 55 km na północ od granicy słowackiej. W odległości 12 km od Tychów przechodzi autostrada A4. W odległości około 25 km od Tychów znajdują się następujące pasma górskie: Beskid Śląski i Beskid Żywiecki. Odległość ok 30-45 km od niektórych beskidzkich kurortów jak np: Szczyrk, Żywiec czy Wisła oraz w odległości 38 km od największego beskidzkiego miasta Bielska-Białej sprawia, że Tychy są dobrym miejscem wypadowym w góry, choć oczywiście nie tak dobrym jak samo Bielsko-Biała. W pogodne dni z obszaru miasta widać panoramę Beskidu Śląskiego, Małego i Żywieckiego - z największą górą całego pasma Beskidów - Babią Górą (1725 m n.p.m.) oraz na samym wschodzie horyzontu Beskidu Makowskiego. Od południa, wschodu i zachodu miasto otaczają Lasy Pszczyńskie będące pozostałością dawnej Puszczy Pszczyńskiej, a na północ od miasta znajdują się Lasy Katowicko-Murckowskie, będące fragmentem południowej części Leśnego Pasa Ochronnego GOP. Tychy leżą w dorzeczu Wisły, w zlewni Wisła Mała. [edytuj] KlimatObszar, na którym leżą Tychy występuje w regionie klimatycznym małopolskim. Charakteryzuje się on mikroklimatem wyżynnym z dużym wpływem pobliskich gór - dla miasta jest to pasmo Beskidu Śląskiego i Żywieckiego. Średnioroczne temperatury powietrza, średnioroczne opady i średnie opady dla półrocza chłodnego (listopad-kwiecień), a także półrocza ciepłego (maj-październik) dla Tychów i dla porównania Warszawy prezentuje poniższe zestawienie:
< Tychy---------------Warszawa >
+7,5 < średnia roczna temperatura > +8,0
-3,3 < średnia temperatura stycznia > -3,0
+17,5 < średnia temperatura lipca > 19,0
880-900 < opady średnie roczne > 500-550
400 < opady półrocze chłodne XI-IV > 200
500 < opady półrocze ciepłe V-X > 350
Charakterystycznym zjawiskiem występującym w Tychach są wiatry wiejące niemal codziennie, stąd Tychy są określane często mianem miasta przeciągów. Wpływa na to m.in. położenie Tychów tzn. "u podnóża gór" oraz Brama Morawska. Charakterystycznym zjawiskiem są też liczne burze oraz duża i nierzadko nagła zmienność pogody na tym obszarze. Do Tychów docierają również silne wiatry halne z pobliskich Beskidów, które wieją najczęściej w okresach jesiennym i wiosennym. Oczywiście nie są one tak silne jak w Beskidach, czy chociaż w Bielsku-Białej ale mogą osiągać nawet 30-32 m/s tj. ok 120 km/h, jednak takie prędkości w Tychach osiąga stosunkowo rzadko. Śnieg i śnieg z deszczem w Tychach pada czasami już pod koniec września jak np. w 1995 r. kiedy to miejscami śnieg pokrył zieleń. Utrzymywanie się pokrywy śnieżnej w kwietniu to nic dziwnego. Może ona sięgać nawet do 50 cm jak to miało miejsce 1996 r. Także zimowa sceneria podczas Świąt Wielkanocy zdarza się dosyć często. Zdarzały się lata jak np. w roku 1985 kiedy śnieg spadł 1 maja oraz całkiem niedawno bo 23 i 24 maja 2004 roku kiedy to wystąpiły opady krupy śnieżnej i śniegu z deszczem przy temperaturze +3 i +4 stopnia w dzień i ok. +2°C w nocy. W Wielką Sobotę, dnia 14 kwietnia pod wieczór spadł śnieg. Następnego dnia była słoneczna i gorąca pogoda. 20 marca 2007 spadł śnieg, który otrzymał się do następnego dnia, chociaż wcześniejsze dni były całkiem ciepłe. 2 listopada 2006 zrobiła się w Tychach prawdziwa zima, jednak 3 dni później śnieg opadł pod wpływem deszczu. Cały listopad był natomiast bezśnieżny, podobnie jak grudzień. Jednak 29 grudnia 2006 spadł śnieg. Dwa dni później stopniał. [edytuj] Tranzyt[edytuj] Transport drogowyTychy leżą przy Drodze Krajowej nr 1 (Gdańsk - Cieszyn), nr 44 (Gliwice - Kraków) oraz nr 86 (Tychy - Katowice - Sosnowiec - Wojkowice Kościelne). W Tychach zaczyna się również wschodnia obwodnica GOP-u znana jako droga ekspresowa S1. Z Tychów można też dojechać drogami lokalnymi do Katowic, Kobióra, Mikołowa, Lędzin oraz do Bojszów. 12-15 km za miastem Tychy w kierunku Gdańska i Katowic przebiega autostrada A4. [edytuj] Transport kolejowy i autobusowyW dzielnicy Stare Tychy znajduje się dworzec PKP, skąd istnieją bezpośrednie połączenia kolejowe do takich miast jak Warszawa, Białystok, Katowice czy Bielsko-Biała. Pomimo peryferyjnego położenia dojazd do dworca jest stosunkowo łatwy, jako że trasy większości miejskich linii autobusowych i wszystkich trolejbusowych przebiegają obok niego. Tychy nie posiadają dworca PKS. 14 grudnia 2008 r. planowane jest uruchomienie Szybkiej Kolei Miejskiej, która ułatwi dojazd do sąsiadujących z Tychami Katowic. Według projektu, mają zostać przywrócone do użytku dwie stacje - Tychy Miasto i Tychy Zachodnie. Docelowo podróż z przystanku Tychy Miasto do Katowic ma zająć nie więcej niż 25 minut. Wraz z tym zamierza się też dokończyć budowę trasy kolejowej Tychy - Oświęcim, która na razie łączy miasto z fabryką Fiata. [edytuj] Transport lotniczyW Tychach lotniska nie ma, ale Tychy mają dobre połączenie drogowe z lotniskiem w Pyrzowicach. Wystarczy wjechać w Tychach na drogę ekspresową S1, a potem trzymać się cały czas tej drogi (w Podwarpiu jest oznakowanie do lotniska w Pyrzowicach). [edytuj] Osoby związane z Tychami
[edytuj] GospodarkaMiasto znane jest z browaru - Tyskie Browary Książęce, które obecnie wchodzą w skład Kompanii Piwowarskiej SA.. Jest to najstarszy nieprzerwanie działający browar w Polsce. W Tychach znajdują się zakłady motoryzacyjne koncernu FIAT, w których produkuje się najwięcej samochodów w Polsce. Tyska fabryka FIAT-a ma wyłączność na produkcję Fiata Panda na całą Europę. W mieście znajduje się podstrefa Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej - m.in.: zakłady Ispol, będących poddostawcą Isuzu, Macro Molds Polska, Delphi, drukarnia Agory (jedna z trzech w Polsce), Maflow (dawne Manuli), VAB, Rosa, Lear, Trass, Ekoland, Celt-Glass, Metalimpex. Tychy znane są również ze Śląskiej Giełdy Kwiatowej. Jest to dziś jedno z najbardziej rozwijających się miejsc ze względu na obrót handlowy kwiatami w Polsce. W Tychach istnieją następujące hipermarkety: OBI, Real, E.Leclerc, Kaufland, Tesco, Lidl oraz centrum handlowo-rozrywkowe City Point. Bezrobocie w Tychach (na dzień 30.04.2008) wynosi 4,3% [1] [edytuj] Komunikacja
Jednym z elementów komunikacji miejskiej jest sieć trolejbusowa (ok. 40 km trakcji), obok tradycyjnej komunikacji autobusowej. Organizatorem komunikacji na terenie Tychów oraz na terenie 7 innych gmin (Mikołów, Łaziska Górne, Orzesze, Ornontowice, Wyry, Kobiór i Lędziny), które przekazały Tychom, w drodze porozumienia, zadania związane z organizowaniem komunikacji zbiorowej jest Miejski Zarząd Komunikacji w Tychach (MZK Tychy). Głównymi przewoźnikami są PKM Tychy, Tyskie Linie Trolejbusowe oraz firma Meteor Jaworzno. Pozostali przewoźnicy obsługują głównie linie mikrobusowe. Działalność MZK Tychy jest prowadzona głównie na terenie miasta Tychy oraz na terenie Bierunia, Gierałtowic, Gliwic, Katowic, Lędzin, Łazisk, Mikołowa, Orzesza, Ornontowic i Rudy Śląskiej. Obsługiwanych jest 35 linii zwykłych, 2 pośpieszne, 5 trolejbusowych, 10 mikrobusowych i jedna szkolna. Tabor składa się z ponad stu pojazdów, w tym 23 niskopodłogowych, 32 przegubowych, 18 gazowych, 3 nisko pojemnościowych, 24 trolejbusów, 10 busów. W przeważającej części tabor stanowią autobusy marki Solaris i Jelcz. Trolejbusy są zbudowane na bazie autobusów marki Jelcz oraz Solaris. W Tychach obowiązuje taryfa czasowa, dostępne są bilety 20-, 40-, i 90-minutowe, dobowe, tygodniowe i miesięczne.[2]
1, 4, 14, 36, 400 - do Katowic 33 - do Gliwic 75, 157, 268 - do Mikołowa 82 - do Halemby 31 - do Bierunia 262, 536 - do Lędzin
E1 - do Katowic E2 - do Gliwic
T - do Świerczyńca
5K, 25S, 29, 45, 69, 245, 294, 605, 620, 655, 709
J, K, Ł, M, N Tyska komunikacja miejska wprowadziła mobilny system informacji o rozkładzie jazdy, który jest dostępny także dla osób niewidomych i słabowidzących - Ginger. [edytuj] Ronda w Tychach
[edytuj] Podział administracyjny[edytuj] Osiedla
[edytuj] DzielniceTychy są podzielone na dzielnice: Wilkowyje, Mąkołowiec, Czułów, Śródmieście (podzielone na osiedla), Wartogłowiec, Zawiść, Jaroszowice, Urbanowice, Wygorzele, Cielmice, Paprocany, Żwaków, Glinka i Suble, Stare Tychy, Zwierzyniec. [edytuj] Miasta partnerskie
[edytuj] Miasta współpracujące
[edytuj] Zabytki oraz interesujące miejsca[edytuj] Zabytki
[edytuj] Interesujące miejsca
[edytuj] Kultura
[edytuj] Samorządowcy[edytuj] Edukacja
[edytuj] Sport
[edytuj] Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w TychachDziałalność sportową i rekreacyjną prowadzi Zespół ds Sportu i Organizacji Imprez, w którego skład wchodzą m.in. Miejski Ośrodek Sportów Młodzieżowych, Dział Organizacji Imprez, Osiedlowe Centra Sportowe. Ośrodek finansowany w całości ze środków budżetu miasta. Zarządzane obiekty:
[edytuj] Miejski Ośrodek Sportów Młodzieżowych[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj] Kościół rzymskokatolicki
[edytuj] Kościoły protestanckie
[edytuj] Inne
[edytuj] Tychy w liczbachPatron miasta Tychy - św. Krzysztof Położenie Tychów - szerokość geograficzna: 50.08°N, długość geograficzna: 19.00°E Powierzchnia gminy - 81,72 km2 Powierzchnia lasów - 21,64 km2 Powierzchnia zieleni miejskiej - 1,27 km2 Powierzchnia zieleni miejskiej na jednego mieszkańca - ok. 8 m2 Gęstość zaludnienia na 1 km2 ok. 1606 Tablice rejestracyjne: ST Liczba mieszkańców - 131 854 (dane z 2004 r.) w tym: - kobiet 67 681 - mężczyzn 64 173 Tychy w liczbach: Teatry - 1 Kina - 2 Stadiony - 2 Lodowiska - 1 Biblioteki - 16 Pływalnie, baseny - 1 Apteki ogólnodostępne - 23 Przychodnie - 27 Szpitale - 2 Liczba placówek pocztowych i telekomunikacyjnych - 14 Liczba oczyszczalni ścieków - 2 Liczba wysypisk zorganizowanych - 1 [edytuj] Zobacz też[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Przypisy Dzielnice Tychów
Cielmice • Czułów • Glinka • Jaroszowice • Mąkołowiec • Paprocany • Radziejówka • Stare Tychy • Śródmieście • Urbanowice • Wartogłowiec • Wilkowyje • Wygorzele • Zawiść • Zwierzyniec • Żwaków Członkowie: Bytom • Chorzów • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jaworzno • Katowice • Mysłowice • Piekary Śląskie • Ruda Śląska • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tychy • Zabrze • Przyszli członkowie: Będzin • Czeladź • Knurów • Mikołów • Tarnowskie Góry  Miasta na prawach powiatu: Bielsko-Biała • Bytom • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Mysłowice • Piekary Śląskie • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tychy • Zabrze • Żory  Babice • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
