Terytorium zależne

Terytoria zależne świata w 2007

Terytorium zależne - ogólne określenie obszarów znajdujących się pod różnymi formami zależności politycznej od jakiegoś państwa. Terytoriami zależnymi są lub były: kolonie, departamenty zamorskie i terytoria zamorskie, kondominia, protektoraty, terytoria mandatowe i powiernicze, kraje stowarzyszone, terytoria zewnętrzne, dependencje, terytoria nieinkorporowane i inne.

Spis treści

[edytuj] Terytoria istniejące obecnie

W rubryce "Data utworzenia" podano rok utworzenia posiadłości - pominięto tu krótkie okresy administracji przez inne państwa; w przypadku dłuższego administrowania przez obecną metropolię podano datę wydzielenia jako osobnego terytorium.

Posiadłości:	Nazwa terytorium	Data utworzenia	Wcześniejszy status; Zmiany statusu od czasu utworzenia terytorium
Europa
brytyjskie	Gibraltar	1713	część Hiszpanii; od 1830 roku kolonia, a od 2002 terytorium zamorskie
	Guernsey¹	1204	część Księstwa Normandii
	Jersey¹	1487	część Guernsey
	Wyspa Man¹	1333	część Królestwa Szkocji; od 1399 dependencja Korony brytyjskiej
duńskie	Wyspy Owcze	1380	posiadłość korony norweskiej; od 1380 posiadłość duńskiej Norwegii; od 1814 posiadłość Danii; od 1948 terytorium autonomiczne
norweskie	Jan Mayen	1922	obszar bez przynależności państwowej
	Svalbard	1920	obszar bez przynależności państwowej
Azja
brytyjskie	Akrotiri	1960	część brytyjskiego Cypru
	Dhekelia	1960	część brytyjskiego Cypru
Afryka
brytyjskie	Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego	1965	część Mauritiusu
	Święta Helena	1659	posiadłość Holandii; do 1834 posiadłość Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej; następnie kolonia, a od 2002 terytorium zamorskie
francuskie	Majotta	1975	część francuskich Komorów; od 2003 zbiorowość zamorska
	Reunion	1642	obszar bez przynależności państwowej; od 1665 posiadłość Francuskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, od 1764 kolonia , od 1946 departament zamorski
Ameryka
brytyjskie	Anguilla	1980	część brytyjskiego terytorium Saint Kitts-Nevis-Anguilla
	Bermudy	1612	obszar bez przynależności państwowej; od 1612 kolonia Kompanii Wirginijskiej, od 1615 kolonia Somers Isles Company, od 1684 kolonia korony, a od 2002 terytorium zamorskie
	Brytyjskie Wyspy Dziewicze	1871	część brytyjskiej kolonii Saint Christopher, Nevis, Anguilla i Wyspy Dziewicze; w latach 1871-1958 część Federacji Wysp Podwietrznych, a w latach 1958-1962 część Federacji Indii Zachodnich
	Falklandy	1833	część Argentyny
	Kajmany	1959	dependencja Jamajki; w latach 1959-1962 część Federacji Indii Zachodnich
	Montserrat	1832	część brytyjskiej kolonii Antigua-Barbuda-Montserrat; w latach 1871-1958 część Federacji Wysp Podwietrznych, a w latach 1958-1962 część Federacji Indii Zachodnich
	Turks i Caicos	1959	dependencja Jamajki (w latach 1848-1873 jako samodzielna kolonia); w latach 1959-1962 część Federacji Indii Zachodnich
duńskie	Grenlandia	1380	posiadłość korony norweskiej; od 1380 posiadłość duńskiej Norwegii; od 1814 posiadłość Danii; od 1979 terytorium autonomiczne
francuskie	Gujana Francuska	1643	obszar bez przynależności państwowej; od 1946 departament zamorski
	Gwadelupa	1775	część Antyli Francuskich; od 1946 departament zamorski
	Martynika	1783	część Antyli Francuskich; od 1946 departament zamorski
	Saint-Barthélemy	2007	część Gwadelupy
	Saint-Martin	2007	część Gwadelupy
	Saint-Pierre i Miquelon	1763	część brytyjskiej Nowej Szkocji; od 1946 terytorium zamorskie, od 1976 departament zamorski, od 1985 zbiorowość terytorialna, a od 2003 zbiorowość zamorska
holenderskie	Antyle Holenderskie	1848	część Holenderskich Indii Zachodnich
	Aruba	1986	część Antyli Holenderskich
Stanów Zjedn.	Navassa	1857	obszar bez przynależności państwowej
	Portoryko	1898	kolonia Hiszpanii; od 1917 terytorium Stanów Zjednoczonych, od 1952 państwo stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi
	Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych	1917	posiadłość Danii
Australia i Oceania
australijskie	Norfolk	1914	terytorium Nowej Południowej Walii
	Wyspa Bożego Narodzenia	1958	terytorium brytyjskiego Singapuru
	Wyspy Ashmore i Cartiera	1978	część Terytorium Północnego
	Wyspy Kokosowe	1955	terytorium brytyjskiego Singapuru
	Wyspy Morza Koralowego	1969	część australijskiego stanu Queensland
brytyjskie	Pitcairn	1952	część Brytyjskiego Terytorium Zachodniego Pacyfiku; do 1970 administrowany z Fidżi
francuskie	Clipperton	1935	część Francuskich Posiadłości w Oceanii (obecna Polinezja Francuska)
	Nowa Kaledonia	1853	obszar bez przynależności państwowej; od 1946 terytorium zamorskie, od 1999 specjalny status
	Polinezja Francuska	1842-1888	obszar bez przynależności państwowej (lokalne królestwa na poszczególnych wyspach); od 1946 terytorium zamorskie jako Francuskie Posiadłości w Oceanii, od 1957 pod obecną nazwą, od 2003 zbiorowość zamorska
	Wallis i Futuna	1961	dependencja Nowej Kaledonii; od 1961 terytorium zamorskie, od 2003 zbiorowość zamorska
nowozelandzkie	Niue	1903	część Wysp Cooka; od 1974 państwo stowarzyszone
	Tokelau	1949	część brytyjskiej kolonii Wyspy Gilberta i Ellice
	Wyspy Cooka	1901	część Brytyjskiego Terytorium Zachodniego Pacyfiku; od 1965 państwo stowarzyszone
Stanów Zjedn.	Baker	1857	obszar bez przynależności państwowej
	Guam	1898	część hiszpańskich Filipin
	Howland	1857	obszar bez przynależności państwowej
	Jarvis	1858	obszar bez przynależności państwowej
	Johnston	1858	obszar bez przynależności państwowej
	Kingman	1922	obszar bez przynależności państwowej
	Mariany Północne	1978	część Powierniczych Wysp Pacyfiku
	Midway	1867	obszar bez przynależności państwowej
	Palmyra	1959	część amerykańskiego Terytorium Hawajów
	Samoa Amerykańskie	1899	obszar bez przynależności państwowej (lokalne królestwa)
	Wake	1898	terytorium hiszpańskie
Antarktyda
australijskie	Australijskie Terytorium Antarktyczne	1933	terytorium brytyjskie
	Wyspy Heard i McDonalda	1947	terytorium brytyjskie
brytyjskie	Brytyjskie Terytorium Antarktyczne	1962	3 dependencje Falklandów: Ziemia Grahama, Orkady Południowe, Szetlandy Południowe
	Georgia Południowa i Sandwich Południowy	1985	dependencja Falklandów
francuskie	Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne	1955	dependencja Madagaskaru
norweskie	Wyspa Bouveta	1928	terytorium brytyjskie
	Wyspa Piotra I	1930	obszar bez przynależności państwowej
	Ziemia Królowej Maud	1938	obszar bez przynależności państwowej
nowozelandzkie	Dependencja Rossa	1923	terytorium brytyjskie

¹ - dependencje Korony brytyjskiej

[edytuj] Terytoria historyczne (istniejące w XX i XXI wieku)

(w rubryce potem/obecnie zaznaczono późniejsze zmiany statusu terytorium - w rubryce tej terytoria zależne oznaczono kursywą, a państwa niezależne - grubszą czcionką)

Posiadłości:	Nazwa terytorium	W latach	Potem / Obecnie
Europa
duńskie	Islandia	1814-1918/44	Islandia
włoskie	Albania	1939-1943	Albania
brytyjskie	Malta	1815-1964	Malta
Azja
brytyjskie	Bahrajn	1880-1971	Bahrajn
	Bhutan	1910-49	Bhutan
	Birma	1885-1948	Myanmar/Birma
	Brunei	1888-1984	Brunei
	Cejlon	1802-1948	Sri Lanka
	Cypr	1925-1960	Cypr
	Hadramaut		Jemen; Protektorat Aden (bryt.)
	Hongkong	1898-1997	część ChRL
	Indie Brytyjskie	poł. XVIII w.-1947	Indie, Pakistan, 1971 => Bangladesz
	Katar	-1971	Katar
	Kuwejt	1914-1961	Kuwejt
	Malaje	XIX w.-1957	Malezja
	Malediwy	-1965	Malediwy
	Oman	koniec XIX w.-1971	Oman
	Oman Traktatowy	koniec XIX w.-1971	Zjednoczone Emiraty Arabskie
	Palestyna	1922-48	Izrael, Autonomia Palestyńska
	Protektorat Aden		Jemen
	Sabah (Borneo Północne)	XIX w.-1963	Malezja
	Sarawak	XIX w.-1963	Malezja
	Singapur	1824-1963	1963-65 - Malezja, od 1965 - Singapur
	Transjordania	1921-46	Jordania
francuskie	Chandernagore, Karikal, Mahé, Pondichéry i Yanaon		część Indii
	Indochiny Francuskie	poł. XIX w. - 1945/53	1945 - Laos, Wietnam, 1953 - Kambodża
	Kraj Hatay		część Turcji
	Liban	1920-43	Liban
	Syria	1920-43	Syria
japońskie	Formoza	1895-1945	Republika Chińska
	Korea	1910-45	Korea Północna i Południowa
	Kuryle		część Rosji
	Mandżukuo	1932-45	część ChRL
	Port Artur	1905-45	część ChRL
holenderskie	Holenderskie Indie Wschodnie	XVIII w.-1945	Indonezja
niemieckie	Kiau-czou	1897-1921	część ChRL
portugalskie	Diu, Daman, Goa = Indie Portugalskie	XVI w.-1961	część Indii
	Makau	1887-1999	część ChRL
	Timor Wschodni	1661-1975	1975-2002 - część Indonezji; od 2002 - Timor Wschodni
Stanów Zjedn.	Filipiny		Filipiny
chińskie	Mongolia Zewnętrzna	XVII w. - 1921-24	Mongolia
Afryka
belgijskie	Kongo Belgijskie	1884/1908-60	Zair => Dem. Rep. Konga
	Ruanda-Urundi	1922-62	Rwanda i Burundi
brytyjskie	Basuto	1868-1966	Lesotho
	Beczuana	1885-1966	Botswana
	Brytyjska Afryka Wschodnia	1895-1920	Kenia (br.)
	Mauritius	1814-1975	Bryt. Teryt. O. Indyjskiego i Mauritius
	Egipt	1880-1922	Egipt
	Federacja Rodezji i Niasy	1953-1963	Malawi, Zambia, Rodezja
	Gambia	1816-1965	Gambia
	Kamerun Brytyjski	1916-1960	Kamerun
	Kenia	1920-1960	Kenia
	Kraj Przylądkowy	-1910	Związek Południowej Afryki = RPA
	Natal	-1910	Związek Południowej Afryki = RPA
	Niasa	1891-1953	Fed. Rodezji i Niasy
	Nigeria	1861-1960	Nigeria
	Orania	-1910	Związek Południowej Afryki = RPA
	Rodezja	1964-80	Zimbabwe
	Rodezja Południowa	1923-53	Fed. Rodezji i Niasy
	Rodezja Północna	1924-53	Fed. Rodezji i Niasy
	Seszele	1814-1976	Seszele
	Sierra Leone	1808-1961	Sierra Leone
	Somali Brytyjskie	1887-1960	płn. część Somalii, 1991 => Somaliland
	Suazi	1903-68	Suazi
	Sudan Anglo-Egipski	1899-1956	Sudan
	Tanganika	1919-1963	Tanzania
	Togo Brytyjskie	1922-1956	Złote Wybrzeże
	Transwal	-1910	Związek Południowej Afryki = RPA
	Uganda	1890-1962	Uganda
	Walvis Bay		część Namibii
	Zanzibar	1890-1963	Tanzania
	Złote Wybrzeże	1901-57	Ghana
francuskie	Algieria	1830-1962	Algieria
	Francuska Afryka Równikowa	1910-58/60	Czad, Rep. Środkowoafr., Kongo, Gabon
	Francuska Afryka Zachodnia	1904-58/60	Senegal, Mauretania, Mali, Niger, Benin, Burkina Faso, Wyb. Kości Sł., Gwinea
	Fr. Teryt. Afarów i Issów	1967-77	Dżibuti
	Kamerun	1916-60	Kamerun
	Komory	1886-1975	Komory i Majotta (fr.)
	Madagaskar	1896-1960	Madagaskar
	Maroko	1907-1956	Maroko
	Somali Francuskie	1896-1967	Fr. Tery. Afarów i Issów
	Togo	1922-1960	Togo
	Tunezja	1881-1956	Tunezja
hiszpańskie	Gwinea Hiszpańska	XVIII w.-1958	Gwinea Równikowa
	Maroko Hiszpańskie		Maroko i Ceuta i Melilla (hiszp.)
	Rio de Oro/Sahara Hiszpańska	1884-1975	Sahara Zachodnia
	Rio Muni	XVIII w.-1958	Gwinea Hiszpańska
niemieckie	Kamerun Niemiecki	1884-1916	Kamerun (część br. i fr.)
	Niemiecka Afryka Wschodnia		Tanganika (br.) i Ruanda-Urundi (belg.)
	Niemiecka Afryka Płd.-Zach.		Afryka Płd.-Zach. (Zw.Pd.Afr.)
	Togo (do 1905 jako Togoland)	1884-1914	Togo Brytyjskie i Togo francuskie
portugalskie	Angola i Kabinda	-1975	Angola
	Gwinea Portugalska	-1973	Gwinea Bissau
	Portugalska Afryka Wschodnia	-1975	Mozambik
	Wyspy Zielonego Przylądka	1456-1975	Republika Zielonego Przylądka
	Wyspy Świętego Tomasza i Książęca	-1975	Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
włoskie	Erytrea	1890-1936	Włoska Afryka Wschodnia
	Libia	1912-51	Libia
	Somali Włoskie	1905-36	Włoska Afryka Wschodnia
	Somali Włoskie	1950-60	Somalia
	Włoska Afryka Wschodnia	1935-41	Abisynia i Somali Włoskie
strefa międzynarodowa	Tanger	1912-56/60	część Maroka
Ameryka
brytyjskie	Antigua	1632-1981	Antigua i Barbuda
	Bahama	1717-1973	Bahamy
	Barbados	1652-1966	Barbados
	Dominika	1783-1978	Dominika
	Grenada	1783-1974	Grenada
	Gujana Brytyjska	1831-1966	Gujana
	Honduras Brytyjski	1783-1981	Belize
	Jamajka	poł XVII w.-1962	Jamajka
	Saint Christopher - Nevis - Anguilla	1713-1980/83	Saint Kitts i Nevis, Anguilla (br.)
	Saint Lucia	1803-1979	Saint Lucia
	Saint Vincent	XVIII w.-1979	Saint Vincent i Grenadyny
	Trynidad i Tobago	1888-1962	Trynidad i Tobago
holenderskie	Gujana Holenderska	1667-1975	Surinam
Stanów Zjedn.	Str. Kan. Panamskiego	1903-79/99	część Panamy
Australia i Oceania
australijskie	Nauru	1919-1968	Nauru
	Nowa Gwinea Australijska	1914-49	Papua-Nowa Gwinea
	Papua	1905-49	Papua-Nowa Gwinea
	Papua-Nowa Gwinea	1949-75	Papua Nowa Gwinea
brytyjskie	Br. W-y Salomona	1893-1978	Wyspy Salomona
	Fidżi	1874-1970	Fidżi
	Norfolk	1788-1914	Norfolk (aust.)
	Papua	1884-1905	Papua (aust.)
	Samoa Zachodnie	1899-1962	Samoa Zachodnie
	Tokelau	1877-1926	Tokelau (n.-zel.)
	Tonga	1900-70	Tonga
	Wyspy Cooka	1888-1901	Wyspy Cooka (n.-zel.)
	W-y Gilberta i Lagunowe	1916-76	W-y Gilberta, W-y Lagunowe
	Wyspy Gilberta	1976-79	Kiribati
	Wyspy Lagunowe	1976-78	Tuvalu
kondominium br. i fr.	Nowe Hebrydy	1906-80	Vanuatu
japońskie	Karoliny	1920-44/47	Powiernicze Wyspy Pacyfiku (St.Zj.)
	Mariany	1920-44/47	Powiernicze Wyspy Pacyfiku (St.Zj.)
	Wyspy Marshalla		Powiernicze Wyspy Pacyfiku (St.Zj.)
niemieckie	Karoliny	1899-1920	Karoliny (jap.)
	Mariany		Mariany (jap.)
	Nauru	1888-1914	Nauru (br., aust., n.-zel.)
	Wyspy Marshalla		Wyspy Marshalla (jap.)
	Ziemia Króla Wilhelma	1884-1914	Nowa Gwinea Australijska
Stanów Zjedn.	Powiernicze Wyspy Pacyfiku		Palau, Fed.Mikronezji, W-y Marshalla

[edytuj] Terytoria należące do Polski

(w rubryce potem/obecnie zaznaczono późniejsze zmiany statusu terytorium - w rubryce tej terytoria zależne oznaczono kursywą, a państwa niezależne - grubszą czcionką)

Posiadłości:	Nazwa terytorium	W latach	Potem / Obecnie
Europa	Wolne Miasto Gdańsk¹	1920-1939	Polska województwo pomorskie
	Lenna Polski	1119-1795 (z przerwami)	Polska, Rosja, Rumunia, Ukraina, Litwa, Łotwa, Mołdawia
Afryka	Wyspa Świętego Andrzeja²	1651-1659	Gambia, James Island
	Wyspa Świętej Marii²	1651-1664?<	Gambia, Bandżul
	Fort Jillifree²	1651-1664?<	Gambia, Jufureh
Ameryka	Nowa Kurlandia²	1654-1690	Trynidad i Tobago