Stronnictwo Demokratyczne


Stronnictwo Demokratyczne
Lider	Krzysztof Góralczyk
Data założenia	15 kwietnia 1939
Adres siedziby	ul. Chmielna 9, 00-021 Warszawa
Ideologia polityczna	demokracja, socjaldemokracja, socjalliberalizm, centryzm
Liczba członków	brak danych
Członkostwo międzynarodowe	brak
Europejska Grupa Parlamentarna	nie zasiada
Młodzieżówka	Demokratyczna Frakcja Młodych
Barwy	granat i biel
Obecni posłowie (%)	0 (0%)
Obecni senatorowie (%)	0 (0%)
www.sd.org.pl

Prawo
Ten artykuł jest częścią serii Polityka Polski
Konstytucja Polskie prawo
Władza wykonawcza
Prezydent Lech Kaczyński Prezes Rady Ministrów Donald Tusk Rada Ministrów
Władza ustawodawcza
Sejm Senat Zgromadzenie Narodowe
Władza sądownicza
Sąd Najwyższy Trybunał Konstytucyjny Trybunał Stanu Naczelny Sąd Administracyjny
Samorząd terytorialny
Samorząd w Polsce Samorząd gminny Samorząd powiatowy Samorząd województwa
Kluby parlamentarne
PO PiS Lewica PSL
Wybory
Wybory w Polsce (od 1989): prezydenckie: 1990 1995 2000 2005 parlamentarne: 1989 1991 1993 1997 2001 2005 2007 samorządowe: 1990 1994 1998 2002 2006 europejskie: 2004 referenda: 1996 1997 2003

Stronnictwo Demokratyczne (SD) - polska partia polityczna.

Spis treści

[edytuj] Początki działalności

Stronnictwo Demokratyczne uznaje za swój początek rok 1937, kiedy w Warszawie, potem w Krakowie, Łodzi, Lwowie, Wilnie, Katowicach, Sosnowcu, Bielsku, Poznaniu, Kaliszu, Gdyni i innych mniejszych miastach II Rzeczypospolitej powstawały Kluby Demokratyczne, które pod koniec 1937 stworzyły niezależny społecznie ruch demokratyczny. Program tych klubów został wyrażony w tzw. "małej deklaracji demokratycznej". Został on przyjęty 16 października 1937 na konstytucyjnym zebraniu Klubu Demokratycznego w Warszawie. Program ten nadawał klubowi opozycyjny charakter przeciwko rządowi sanacyjnemu. Kluby te opowiedziały się wówczas przeciwko tendencjom totalitarnym i nacjonalistycznym.

Antydemokratyczna polityka sanacji oraz zagrożenia wynikające ze strony hitlerowskich Niemiec przyczyniły się do przyspieszenia decyzji o utworzeniu nowej partii politycznej reprezentującą na scenie politycznej inteligencję demokratyczną.

[edytuj] Powstanie SD

Decyzja o powołaniu Stronnictwa Demokratycznego zapadła 12 czerwca 1938 roku na Zjeździe Klubów Demokratycznych we Lwowie (działających od 18 września 1937 roku wśród inteligencji i drobnych przedsiębiorców). Natomiast I Kongres SD odbył się 15-16 kwietnia 1939 w Warszawie. 15 kwietnia 1939, podczas Ogólnopolskiego Zjazdu Założycielskiego (I Kongresu SD) w programie partii zapisano m.in. plan uzdrowienia i rozwoju gospodarki (gospodarka planowa, swoboda działania związków zawodowych, nacjonalizacja głównych działów przemysłu, reforma rolna) i podniesienia poziomu edukacji. Występowano przeciwko koncepcjom nacjonalistycznym i totalitarnym jak również przeciw autorytarnej sanacji). Postulowano również modernizację armii oraz rozbudowę potencjału wojennego. Na czele partii stanęli Mieczysław Michałowicz i Mikołaj Kwaśniewski.

[edytuj] Okres II wojny światowej

W czasie II wojny światowej członkowie stronnictwa wchodzą w struktury Polski Walczącej pod kryptonimem Prostokąt. Wydają między innymi pisma: Myśl Społeczno - Polityczna, Dziennik Polski, Polska Walcząca i Nowe Drogi. W 1942 roku, między innymi z inicjatywy działaczy SD, powołano Główną Radę Pomocy Żydom "Żegota" oraz Społeczną Organizację Samoobrony.

W 1940 SD rozpada się na dwie frakcje: uznającą legalny Rząd RP na uchodźstwie i niezależną. Skrzydło uznające Polskie Państwo Podziemne tworzy w końcu Zjednoczenie Demokratyczne (rozwiązane w 1945), którego przedstawiciele weszli w skład Rady Jedności Narodowej.

[edytuj] Po wojnie

Frakcja niezależna w sierpniu 1944 na terenach zajętych przez Armię Czerwoną odtwarza Stronnictwo Demokratyczne i wchodzi w komunistyczne struktury władzy, jako partia sojusznicza PPR a potem PZPR.

W Krajowej Radzie Narodowej SD miało 17 posłów, a w Tymczasowym Rządzie Jedności Narodowej dwóch ministrów.

W 1946 SD przyjęło jako cel obronę inteligencji i rzemieślników w systemie komunistycznym, sprzeciwiało się między innymi likwidacji prywatnej własności w handlu oraz niezależnej spółdzielczości.

W latach 1946-1947 liczebność partii przekroczyła 200 000 członków, powstawały Koła Zakładowe SD z zakładach przemysłowych i kopalniach. Wprowadziło to popłoch w kierownictwach PPR i PPS. Postanowiono zatem ograniczyć działalność partii.

Ponieważ podobny los spotyka Stronnictwo Pracy, w 1950 do SD dołącza część działaczy likwidowanego SP.

SD było jednym z członków Frontu Jedności Narodu. Popierało politykę PZPR, w zamian za namiastkę spokoju w środowiskach rzemieślniczych, kupieckich i inteligenckich. W 1968 organ prasowy SD- Kurier Polski, włączył się w akcję, która obecnie określana jest jako antysemicka nagonka.

Pomimo mocnego nacisku partia pozostała jedną z nielicznych w bloku wschodnim partii niemarksistowskich i postrzegana była jako swoisty azyl myśli demokratycznej. Współpracowała z czechosłowacką "Partią Socjaldemokratyczną" oraz z enerdowską Liberalno-Demokratyczną Partią Niemiec (LDPD).

W czasie przemian lat osiemdziesiątych Stronnictwo Demokratyczne coraz bardziej uniezależniało się od PZPR.

W 1981 na XII Kongresie Stronnictwa Demokratycznego SD przedstawiło propozycje powołania Trybunału Stanu, Trybunału Konstytucyjnego, Biura Rzecznika Praw Obywatelskich oraz przywrócenia Senatu. Zaproponowano także, aby rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja stała się świętem państwowym (które wcześniej było "wewnętrznym" świętem Stronnictwa Demokratycznego). Po ogłoszeniu stanu wojennego Stronnictwo Demokratyczne przystąpiło do PRON, przewodniczący partii Edward Kowalczyk był wówczas wicepremierem w rządzie Jaruzelskiego.

[edytuj] Związek Młodzieży Demokratycznej i Młodzi Demokraci

W 1980 roku studenci UJ, Stefan Bieliński, Zbigniew Grzyb i Adam Zyzman utworzyli Akademicki Klub Demokratyczny, który w lutym 1981 roku, na ogólnopolskim zjeździe młodzieży przekształcił się w Związek Młodzieży Demokratycznej. Po wprowadzeniu stanu wojennego, uznany za organizację wrogą został zdelegalizowany. Członkowie rozbitego ZMD od początku stanu wojennego włączyli się w kolportaż antytotalitarnej "bibuły", nawiązano również współpracę z innymi "podziemnymi" organizacjami.

Na "powierzchni" b. członkowie ZMD działali w ramach Kół Młodych Demokratów, które następnie połączyły się i powołały Krajową Radę Młodych Demokratów. Przewodniczącymi KRMD byli: Zbigniew Sawicki, Zbigniew Grzyb, a potem Mirosław Koźliński.

Młodzi Demokraci nie zapomnieli o swoich ideałach. Dzięki ich staraniom w 1989 roku, razem z NSZZ "Solidarność" reaktywowano również Związek Młodzieży Demokratycznej, w oparciu o statut z 1981 roku. Pierwszym Przewodniczącym nowej Krajowej Rady ZMD został Zbigniew Grzyb. Związek Młodzieży Demokratycznej działa do dnia dzisiejszego.

W dniu 1 kwietnia 2006 byli członkowie ZMD i Młodych Demokratów powołali stowarzyszenie "Polscy Wolni Demokraci". Pierwszy Kongres PWD odbył się w dniu 9 września 2006 r.

[edytuj] Okrągły Stół i Sejm Kontraktowy

W myśl ustaleń Okrągłego Stołu w wyborach do "Sejmu kontraktowego" w 1989 roku Stronnictwu przyznano 27 mandatów poselskich. Po niepowodzeniu misji utworzenia rządu przez Czesława Kiszczaka SD zawiązało koalicję z "Solidarnością" i ZSL i współtworzyło pierwszy demokratyczny rząd Tadeusza Mazowieckiego, przez co PZPR znalazło się w mniejszości i straciło kierowniczą rolę w państwie. Z ramienia Stronnictwa w rządzie zasiedli wówczas prof. Jan Janowski (wicepremier i kierownik Urzędu Postępu Naukowo-Technicznego i Wdrożeń), Aleksander Mackiewicz (minister rynku wewnętrznego) i Marek Kucharski (minister odpowiedzialny za stworzenie resortu łączności). Wicemarszałkiem sejmu reprezentującym Stronnictwo Demokratyczne została Teresa Dobielińska-Eliszewska. W tym samym roku, na wniosek Klubu Poselskiego SD przywrócono tradycyjną nazwę Państwa Polskiego – "Rzeczpospolita Polska". Rok później, również na wniosek SD, przywrócono przedwojenne godło państwowe.

[edytuj] III Rzeczpospolita

System wielopartyjny sprawił, że wielu aktywnych działaczy Stronnictwa przeszło do innych ugrupowań (między innymi Janusz Korwin-Mikke, Hanna Suchocka, Alicja Grześkowiak, Jacek Maziarski czy Jerzy Robert Nowak).

W wyborach do Sejmu w 1991 r. SD wzięło udział w koalicji z Unią Chrześcijańsko-Społeczną, uzyskując 1 mandat; posłem Stronnictwa został Jan Świtka.

Partia działa do dziś, choć na marginesie "wielkiej polityki". W 1996 r. Stronnictwo zawarło porozumienie wyborcze z Unią Wolności, co po wyborach w 1997 r. dało jej 2 mandaty w Sejmie III kadencji. SD czuło się jednak w tym związku "niedocenione", "odwdzięczając się" Unii przystąpieniem w wyborach w 2001 r. do koalicji wyborczej z SLD-UP - w czego wyniku zasiadł w Sejmie już tylko jeden przedstawiciel tej partii, a był to ówczesny prezes partii, Jan Klimek.

Od 2002 roku przewodniczącym SD był Andrzej Arendarski (zrezygnował 2 grudnia 2006). W 2005 Stronnictwo Demokratyczne było inicjatorem i współtwórcą Komitetu Wyborczego Centrum tworzonego przez SD, Partię Centrum, Inicjatywę dla Polski, Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Wspólnotę Samorządową i wiele innych organizacji społecznych, zawodowych i gospodarczych, wspólnie startujących w wyborach do parlamentu w 2005, deklarujących powyborcze zjednoczenie i popierających kandydaturę prof. Zbigniewa Religi na urząd Prezydenta RP.