|
|
narzędziaW innych językach |
Stanisław Koniecpolski (hetman)
Stanisław Koniecpolski herbu Pobóg (ur. 9 lutego 1591[1] , zm. 11 marca 1646) – hetman wielki koronny od 1632, hetman polny koronny od 1618, kasztelan krakowski od 1633, wojewoda sandomierski od 1625, starosta żarnowiecki od 1611 i wieluński od 1607. Syn wojewody sieradzkiego Aleksandra. Jeden z największych wodzów I Rzeczypospolitej. Zwycięzca spod Martynowa (1624), Hamersztynu (1627), Trzciany (1629), Ochmatowa (1644).
[edytuj] Życiorys[edytuj] Początki kariery wojskowejUczestnik wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618. W 1610 jako rotmistrz, a potem pułkownik, brał udział w wyprawie na Smoleńsk i bitwie pod Kłuszynem[2]. Dowodził prawym skrzydłem w bitwach na przedpolach Moskwy 12 października 1611 i 3 września 1612 roku. W 1613 roku znalazł się na Ukrainie w szeregach wojska kwarcianego. Rok później brał udział w walkach ze zbuntowanym wojskiem powracającym z wypraw moskiewskich. 17 maja 1614 roku pobił konfederatów wraz z synem hetmana Stanisława Żółkiewskiego Janem pod Rohatynem.[3] W lutym 1615 roku wziął ślub z najmłodszą córką Żółkiewskiego Katarzyną. W tym roku nieskutecznie ścigał Tatarów, którzy spustoszyli część Podola. We wrześniu 1617 roku jako jeden z komisarzy brał udział w rozmowach pokojowych z Iskanderem paszą w wyniku których Mołdawia i Siedmiogród przeszły pod protektorat Turcji. W październiku tego samego roku uczestniczył w pertraktacjach z Kozakami. [edytuj] Hetman polny koronnyBuławę polną koronną Stanisław Koniecpolski otrzymał w kwietniu 1618 roku dzięki protekcji hetmana wielkiego koronnego Stanisława Żółkiewskiemu. W sierpniu tego roku wespół z hetmanem Żółkiewskim rozbił obóz pod Oryninem w celu poskromienia najazdu tatarskiego. Na czele kilku rot ruszył w pościg za Tatarami gdy ci obeszli obóz i pognali na północ. Dysponując słabszymi liczebnie oddziałami został pobity sam ledwo uchodząc z życiem. W październiku 1619 roku uczestniczył w rozmowach z Kozakami nad Rastawicą w wyniku których zwiększono rejestr do 3000 ludzi. Prowadził przygotowania (koncentracje wojsk, zbieranie prowiantu i broni) do wojennej wyprawy na Turcję. W latach 1626-1629 dowodził wojskami polskimi broniącymi Prus Królewskich przed Szwedami dowodzonymi przez Gustawa Adolfa. W kwietniu 1627 odniósł zwycięstwo z zaciągami meklemburskimi Gustawa Adolfa w bitwie pod Hamersztynem oraz zdobył Puck i Gniew. Pobił 27 czerwca 1629 Gustawa Adolfa w bitwie pod Trzcianą. Po traktacie w Altmarku (1629) powrócił na Ukrainę, gdzie stłumił w 1630 powstanie kozackie, któremu przewodził Taras Fedorowicz. [edytuj] Hetman wielki koronnyW 1633 działał na froncie południowym, strzegąc granic państwa przed inwazją turecko-tatarską. W trakcie tej kampanii odniósł m.in. zwycięstwa w bitwie pod Sasowym Rogiem, zaś w dniach 20-23 października tego roku ok. 11 tysięcy żołnierzy polskich pod jego dowództwem odpierało szturmy ok. 20 tys. żołnierzy Abazy paszy na polski obóz warowny pod Kamieńcem Podolskim, jednak po przegranej przez siebie bitwie pod tym miastem dnia 22 października Abazy pasza pomaszerował pod Studzienicę, zaś po jej zdobyciu i zniszczeniu odszedł w granice Turcji, gdzie, z pomocą hospodara mołdawskiego i wołoskiego, zawarł pokój z Rzecząpospolitą. 30 stycznia 1644 pokonał Tatarów w bitwie pod Ochmatowem, z pomocą wojsk księcia Jeremiego Wiśniowieckiego. [edytuj] Stanisław Koniecpolski jako magnatBył bogatym magnat kresowym z ogromnymi posiadłościami na Ukrainie. Przyczynił się do rozbudowy infrastruktury na jej terenie, dbając o rozwój gospodarczy swoich dóbr, w których założył m.in. manufakturę jedwabną, jego dochody wynosiły blisko 500 000 złotych rocznie. Duże zyski czerpał ze stawów i hodowli ryb. 
Jego główna rezydencja to Brody, gdzie w 1633 roku wzniósł twierdzę typu holenderskiego, a także rozbudował i ufortyfikował całe miasto. Wzniósł także pałac w Podhorcach, także z fortyfikacjami i dodatkowo otoczony ogrodami włoskimi, oraz pałac w Warszawie, obecny Pałac Prezydencki. Wszechstronnie wykształcony, przez historyków wojskowości uważany za bodaj najwybitniejszego przedstawiciela polskiej sztuki wojennej XVII w. [edytuj] OcenaUznawany za jednego z najwybitniejszych wodzów w historii Polski i znakomitego dowódcę jazdy. Potrafił świetnie stosować działania szeroką strażą przednią, by przytrzymać i rozbić nieprzyjaciela w dogodnym dla siebie terenie. Najlepszym tego przykładem były bitwy pod Martynowem i pod Czarnem. Prowadząc błyskawiczne marsze komunikiem, potrafił skoncentrować kilka grup w jednym miejscu i czasie (bitwa pod Czarnem). Pod Trzcianą pokazał, jak zaskoczyć nieprzyjaciela w marszu i zniszczyć go częściami. Pod Martynowem zademonstrował, jak należy toczyć bitwę zaczepno-odporną w oparciu o tabor. Doceniał rosnącą siłę ognia i z tego powodu dążył do zwiększenia ilości piechoty w armii koronnej. Przyczynił się do wprowadzenia dragonii. W bitwie pod Paniowcami pokazał, jak wykorzystać ogień piechoty i dragonii dla powstrzymania nieprzyjaciela. Choć wychowany na kresach, był gorącym zwolennikiem budowy floty wojennej. Szeroko popierał budowę nowoczesnych fortyfikacji ziemnych na wzór holenderski. Był panem 170 miast i miasteczek oraz 740 wsi, starostą, kasztelanem, wojewodą i faktycznym wicekrólem Ukrainy. Potomni zaliczyli Hetmana Stanisława Koniecpolskiego do wybitnych postaci I Rzeczypospolitej. [edytuj] Galeria
[edytuj] Bibliografia
Przypisy
 Mikołaj Kamieniecki • Mikołaj Firlej • Jan Amor Tarnowski • Mikołaj Sieniawski • Jerzy Jazłowiecki • Mikołaj Mielecki • Jan Zamoyski • Stanisław Żółkiewski • Stanisław Koniecpolski • Mikołaj Potocki • Stanisław Rewera Potocki • Jan Sobieski • Dymitr Jerzy Wiśniowiecki • Stanisław Jan Jabłonowski • Feliks Kazimierz Potocki • Hieronim Augustyn Lubomirski • Adam Mikołaj Sieniawski • Stanisław Rzewuski • Józef Potocki • Jan Klemens Branicki • Wacław Rzewuski • Franciszek Ksawery Branicki • Piotr Ożarowski Marcin Kamieniecki • Jan Koła • Mikołaj Sieniawski • Florian Zebrzydowski • Stanisław Leśniowolski • Jerzy Jazłowiecki • Mikołaj Sieniawski • Jan Zborowski • Stanisław Żółkiewski • Stanisław Koniecpolski • Marcin Kazanowski • Mikołaj Potocki • Marcin Kalinowski • Stanisław Rewera Potocki • Stanisław Lanckoroński • Jerzy Sebastian Lubomirski • Stefan Czarniecki • Jan Sobieski • Dymitr Jerzy Wiśniowiecki • Stanisław Jan Jabłonowski • Mikołaj Hieronim Sieniawski • Andrzej Potocki • Feliks Kazimierz Potocki • Hieronim Augustyn Lubomirski • Adam Mikołaj Sieniawski • Stanisław Rzewuski • Stanisław Chomętowski • Jan Klemens Branicki • Wacław Rzewuski • Franciszek Ksawery Branicki • Seweryn Rzewuski
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
