|
|
narzędziaW innych językach |
ProwansjaProwansja (fr. Provence, prow. Provença lub Prouvènço) — kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, nad Morzem Śródziemnym, na wschód od dolnego biegu Rodanu. Nazwa wzięta od prowincji rzymskiej Galia Zaalpejska, którą Rzymianie nazywali także Provincia Nostra - „Nasza Prowincja". Jest to region rolniczo-przemysłowy, w pasie przybrzeżnym — wypoczynkowy i turystyczny o światowej sławie (Lazurowe Wybrzeże). Prowansja wchodzi w skład regionu administracyjnego Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże. Ważniejsze miasta: Marsylia, Tulon, Nicea, Aix, Cannes, Antibes. Mieszkańcy Prowansji posługują się odmianą języka oksytańskiego (langue d'oc) - językiem prowansalskim. 
[edytuj] GeografiaW Prowansji znajduje się południowa część Alp francuskich, z najwyższym jej szczytem - Pelat (3051m n.p.m.). Panuje klimat śródziemnomorski. 
[edytuj] KlimatDzięki bliskości Morza Śródziemnego, klimat Prowansji jest łagodny, z gorącym i suchym latem oraz krótką i łagodną zimą. W zimie często pojawia się okresowy napływ chłodnego powietrza z północy (wiatr mistral). W płn. części regionu zimy są surowsze, co nasila się wraz ze wzrostem wysokości. Na wyżej położonych obszarach, klimat nabiera charakteru alpejskiego. [edytuj] Szata roślinnaW części centralnej oraz w pasie nadbrzeżnym, najczęstszą formacją roślinną jest garig, co w okresie letnim powoduje częste pożary. W części wschodniej częściej miejscami występuje makia, a w rejonach górskich piętra roślinności typu alpejskiego. [edytuj] Rzeźba terenuTeren Prowansji obfituje w skaliste doliny o wysokich walorach krajobrazowych. W części wschodniej przeważa teren górski i wysokogórski. Erozja i silne opady powodują osunięcia ziemi i skał w głębszych wąwozach. Na zachodzie regionu teren jest bardziej płaski, tworząc jedyne równiny prowansalskie w regionie Camargue. [edytuj] Historia[edytuj] Starożytność
[edytuj] ŚredniowieczeOd 443 północną Prowansję najeżdżały plemiona Burgundów. Od VI wieku części terytorium Prowansji znajdowały się w rękach różnych królów frankijskich. Po traktacie w Verdun w roku 843, Prowansja znalazła się na terytorium przyznanym Lotarowi I. Od roku 879 pod berłem Bosona V Prowansalskiego — zięcia Karola Łysego — Prowansja stanowiła część królestwa Prowansji i Burgundii, zwanego też królestwem Burgundii Dolnej. W roku 934 Burgundię Dolną odziedziczył Rudolf II, król Burgundii Górnej, w wyniku czego powstało zjednoczone królestwo Burgundii. W jego ramach Prowansja została hrabstwem. Po wygaśnięciu linii potomków Rudolfa II, od roku 1032 Burgundia już jako hrabstwo weszła w skład Cesarstwa Rzymskiego, a władcy Prowansji nosili tytuły markizów, hrabiów, książąt. W wyniku mariaży dynastycznych, od roku 1112 Prowansja przeszła w ręce dynastii katalońsko-aragońskiej i ścierały się na jej terytorium wpływy francuskie i hiszpańskie. Po śmierci jej ostatniego samodzielnego władcy w roku 1481, połączono Prowansję z Francją unią personalną. Natomiast części średniowiecznej Prowansji i nieliczne enklawy wewnątrz jej terytorium przez długi czas znajdowały się poza panowaniem francuskim.  Zobacz też: Władcy Prowansji.[edytuj] Epoka nowożytnaW wyniku podziału Francji na departamenty w roku 1789, na terenie Prowansji znalazły się Basses-Alpes (obecnie Alpes-de-Haute-Provence), Bouches-du-Rhône i Var. W roku 1793 dołączono hrabstwo Nicei jako departament Alpes-Maritimes (w latach 1815-1860 przejęte przez Królestwo Sardynii). [edytuj] Prowansja w sztuce
W literaturze Prowansję opisywali m.in.:
Prowansja stanowiła także inspirację dla malarzy (zwłaszcza dla impresjonistów), takich jak: [edytuj] Zobacz też
|
