Potrzeba

Potrzeba psychiczna, motywacja to stan osoby doznającej poczucie niespełnienia (napięcie motywacyjne), czyli frustrację potrzeb, działający jako czynnik motywujący, skłaniający zatem jednostkę do aktywności, które mogą tę potrzebę zaspokoić. Inaczej - odczuwalny brak czegoś, który powoduje, że podejmuje się działania zmierzające do zapełnienia tego braku. Z potrzebami wiąże się pozytywna lub negatywna charakterystyka afektywna. Niezaspokojenie potrzeb niższego rzędu powoduje niemożność zaspokojenia potrzeb wyższego rzędu.

Pojęcie potrzeba jest wyrażeniem mylnie używanym zamiennie z pojęciami popęd bądź instynkt.

[edytuj] Hierarchia potrzeb Maslowa

• Potrzeby fizjologiczne
  • potrzeba jedzenia,
  • potrzeba odpoczynku,
  • potrzeba przyjemnych doznań zmysłowych,
  • potrzeby seksualne.
• Potrzeby bezpieczeństwa wyrażają się unikaniem tego, co może przynieść śmierć lub cierpienie
  • potrzeba zależności,
  • potrzeba opieki i oparcia,
  • potrzeba braku lęku,
  • potrzeba ładu.

• Potrzeby afiliacji (przynależności i miłości, akceptacji, afirmacji); ich zaspokojenie rzutuje na sposób widzenia świata, występują w dążeniach przezwyciężenia osamotnienia, alienacji

• Potrzeby szacunku i uznania
  • potrzeba potęgi,
  • potrzeba wyczynu,
  • potrzeba wolności,
  • potrzeba respektu i uznania innych,
  • potrzeba dobrego statusu społecznego,
  • potrzeba sławy,
  • potrzeba dominacji

• Potrzeby samorealizacji
  • dążenie do rozwoju możliwości
  • dążenie do realizacji celu

Maslow wyróżnia także potrzeby: poznawczą i estetyczną.

[edytuj] Koncepcja potrzeb Murraya

Murray określa potrzebę jako działającą w mózgu siłę fizykochemiczną, która organizuje percepcję, i określone grupy reakcji autonomicznych, słownych i motorycznych, wyobrażeniowych w celu zmiany sytuacji napięcia.

[edytuj] Cechy potrzeb

Potrzeba to:

• specyficzna tendencja aktywności jednostki
• typowy zespół reakcji motorycznych, werbalnych, autonomicznych i wyobrażeniowych
• specyficzny kierunek uwagi i zainteresowań
• specyficzne emocje
• specyficzne reakcje

[edytuj] Typy potrzeb

Murray wyróżnił 27 potrzeb psychicznych:

• potrzebę bezpieczeństwa jako tendencję do unikania psychicznego urazu
  • ze strony innych
  • we własnych oczach
• potrzebę poniżania się
• potrzebę wyczynu
• potrzebę stowarzyszenia się, afiliacji
• potrzebę agresywności
• potrzebę autonomii
• potrzebę kompensacji
• potrzebę uległości
• potrzebę usprawiedliwiania się
• potrzebę dominowania
• potrzebę uzewnętrzniania swojej osobowości i ekshibicjonizmu
• potrzebę żywienia i opiekowania się
• potrzebę porządku
• potrzebę zabawy
• potrzebę odrzucania i izolacji
• potrzebę przyjemnych doznań zmysłowych
• potrzebę seksualną
• potrzebę doznawania opieki i oparcia
• potrzebę rozumienia
• potrzebę nabywania
• potrzebę poznawczą
• potrzebę tworzenia
• potrzebę informowania innych
• potrzebę doznawania aprobaty i uznania ze strony innych
• potrzebę zatrzymywania

Marray nie uważał, że jest to zamknięta, wyczerpana lista potrzeb jednostki. Każda jednostka według niego charakteryzuje się również potrzebami indywidualnymi, niepowtarzalnymi. Jest to typowe dla podejścia idiograficznego w psychologii, którego zwolennikiem był Murray.

Strukturę potrzeb wg tego podziału bada projekcyjny test apercepcji tematycznej Murraya - TAT (ang. Thematic Apperception Test).

[edytuj] Struktura potrzeb w ujęciu Obuchowskiego

Obuchowski określa potrzebę jako właściwość polegająca na tym, że bez określonego przedmiotu lub określonej osoby nie można normalnie funkcjonować.

• potrzeby samozachowania
• potrzeby fizjologiczne
• potrzeby orientacyjne:
  • potrzeba poznawcza
  • potrzeba kontaktu emocjonalnego
  • potrzeba sensu życia
• potrzeby rozmnażania
• potrzeby seksualne

[edytuj] Potrzeba jako kategoria ekonomiczna

Potrzeba jest jedną z centralnych kategorii ekonomicznych. Występowanie potrzeb rozumianych jako subiektywnie odczuwana rozbieżność pomiędzy status quo a stanem pożądanym jest najważniejszym motywem podejmowania procesu gospodarowania, polegającego na przekształcaniu zasobów w dobra ekonomiczne, które służą zaspokajaniu potrzeb.

Znaczenie subiektywnych potrzeb jednostki jako punktu wyjścia analizy ekonomicznej zostało po raz pierwszy dostrzeżone przez austriacką szkołę psychologiczną.