Partia Baas

Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli 'Odrodzenie' (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki = 'Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego') – partia polityczna założona w 7 kwietnia 1947 roku w Damaszku w Syrii na skutek zjednoczenia dwóch partii Partia Odrodzenia Arabskiego (arab.Hizb al-Baas al-Arabi) założonej przez Michela Aflaqa i Salah al-Din al-Bitara oraz Arabską Partią Socjalistyczną (arab.Al-Hizb al-Arabi al-Isztiraki) założonej przez Akram Al-Horaniego i od tego czasu nosi obecną nazwę.

Partia o zasięgu panarabskim, jednak od 1966 pozbawiona jest ogólnoarabskiego kierownictwa. Swoje odłamy posiada w wielu krajach arabskich, m.in. w Syrii, Iraku, Libanie czy Jordanii. Od samego początku zwolennicy Baas nawoływali do fuzji krajów arabskich (m.in. istniejąca 3 lata Zjednoczona Republika Arabska złożona z Egiptu i Syrii). Największą rolę odgrywa w Syrii, poprzednio także w Iraku. W Syrii zdobyła władzę 8 marca 1963 roku w wyniku przewrotu. Pomimo wcześniejszych zapowiedzi nie doprowadziła jednak do zjednoczenia obu tych krajów, głównie z racji radykalizmu politycznego irackiego przywódcy Baas - S. Husajna, który opierając się rodzinę przekształcił iracki odłam tej partii w swój własny aparat bezwzględnych i dyktatorskich rządów autorytarnych.

Pod koniec lat 60. w Syrii na czele partii stał m.in. Hafiz al-Assad, który został prezydentem w 1971 r. Po jego śmierci w czerwcu 2000 roku władzę przejął syn, Baszar al-Assad.

W roku 1968 partia Baas zdobyła także władzę w Iraku, również w wyniku zamachu stanu. Przywódcą kraju został Ahmad Hasan al-Bakr, a od 1979 Saddam Husajn. Doprowadziło to, zwłaszcza po wybuchu wojny iracko-irańskiej (1980-89), do zaostrzenia stosunków pomiędzy obu frakcjami, tym bardziej, że Syria opowiedziała się za Iranem. Podobnie stało się w czasie konfliktu w Zat. Perskiej (1991). Rządy partii Baas w Iraku przerwała amerykańska interwencja w 2003 roku.

Podstawą ideologiczną Partii Baas jest tzw. baasizm, który jest mieszanką nacjonalizmu, socjalizmu w wydaniu marksistowskim. Propaguje rewolucję, mającą na celu radykalną przebudowę struktur społecznych. W ramach tej ideologii istnieją dwa, częściowo przeciwstawne odłamy: regionalny, odwołujący się do nacjonalizmu lokalnego (syryjskiego i irackiego) oraz odłam narodowy, panarabski, który odwołuje się do ogólnoarabskiej wspólnoty narodowej.

Najważniejszymi ideologami baasizmu są: Michel Aflak i Salah ad-Din al-Bitar.