Owoc

Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony owoce. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Zobacz hasło owoc w Wikisłowniku

Świeże owoce na straganie

Owoc (fructus) - w znaczeniu botanicznym: występujący u okrytozalążkowych organ powstający z zalążni słupka i ewentualnie dna kwiatowego zawierający w swym wnętrzu nasiona, osłaniający je i ułatwiający rozsiewanie.

Najważniejszym składnikiem owocu są nasiona, będące właściwymi organami rozmnażania i rozprzestrzeniania się roślin. Owoce mięsiste roznoszone są przez zwierzęta, dla których stanowią pokarm, owoce suche rozprzestrzeniane są przez wiatr lub zwierzęta.

Gdy w jednym kwiecie występuje większa liczba słupków wolnych, wtedy powstają z nich samodzielne owocki, które tworzą owoc zbiorowy na wspólnym dnie kwiatowym (malina, truskawka). Są one często mylone z owocostanami, które powstają z kilku kwiatów zebranych w skupiony kwiatostan (morwa, kłębek buraka, figowiec, ananas).

W znaczeniu kulinarnym owoc to jadalna część rośliny będąca owocem w znaczeniu botanicznym ale rosnąca tylko na drzewach lub krzewach. Owoce roślin zielnych uważane są za warzywa (np. pomidor, ogórek, groch, dynia). Wyjątkowo wśród roślin zielnych owoce w znaczeniu kulinarnym dają truskawki, poziomki i ananas.

W terminologii rolniczo-sadowniczej jakość owoców określa się za pomocą kształtu owocu i urody owocu. Terminy te są wyznacznikiem wartości owocu na podstawie oceny wizualnej.

Spis treści

[edytuj] Części składowe owocu

owocnia (perykarp) - powstaje z zalążni słupka, jest zbudowana z trzech warstw:
- egzokarp - warstwa zewnętrzna, tkanka okrywająca owocu.
- mezokarp - środkowa warstwa, może być soczysta (zbudowana z miękiszu), jak u pestkowca albo sucha i twarda jak w strąkach. Zależnie od rodzaju mezokarpu rozróżniamy owoce soczyste i suche.
- endokarp - wewnętrzna warstwa owocni, tworząca ściany komory nasiennej. Może być błoniasta i cienka jak w strąkach grochu, grubsza i skórzasta jak w jabłku lub zdrewniała w pestce śliwy.
nasienie - powstają w wyniku rozwoju zapłodnionych zalążków.

[edytuj] Typy owoców

Przykłady owoców suchych. Górny rząd od lewej: torebka maku (Papaver), orzechy leszczyny (Corylus), żołędzie dębu (Quercus), dolny rząd od lewej: łuszczyna, orzechy, orzechy kasztanowca (Aesculus).

Owoce mogą być pojedyncze (wówczas powstają z jednej zalążni) i złożone (owocostan) lub też zbiorowe (wtedy powstają z kilku słupków wolnych (apokarpicznie).

Ze względu na ekologię i morfologię, owoce dzieli się na suche i soczyste:

Owoce suche:
- pękające - są one wielonasienne i mają suche owocnie, które otwierają się po dojrzeniu i rozsiewają nasiona:
  - mieszek - mogą one tworzyć owoce zbiorowe - wielomieszki.
  - strąk
  - łuszczyna
  - łuszczynka
  - torebka
- niepękające - są zazwyczaj jednonasienne, nasiona tych owoców pozostają zamknięte w całej owocni lub jej części.
  - niełupka
  - ziarniak
  - orzech (np. żołędzie) i orzeszek (np. kłębki buraka)
  - skrzydlak
  - rozłupnia rozpadające się na rozłupki
  - rozpadające się na jednonasienne niełupki - np. strąk przewęzisty seradeli lub łuszczyna przewęzista łopuchy
Owoce soczyste (mięsiste):
- pestkowiec
- jagoda
- jagoda pozorna
- owoce jabłkowate lub owoce szupinkowe
owoc zbiorowy
owoc złożony, owocostan