|
|
narzędziaW innych językach
|
Nowa Fundlandia i Labrador
Nowa Fundlandia i Labrador – prowincja Kanady. Prowincja zajmuje całą wyspę Nową Fundlandię i wschodnią część półwyspu Labrador oraz okoliczne mniejsze wyspy. Prowincja posiada lądową granicę z prowincją Quebec oraz morską z prowincjami Nowa Szkocja i Wyspa Księcia Edwarda. Od 1949 prowincja ograniczała się do wyspy Nowej Fundlandii. W 1964 prowincja zmieniła swą nazwę na obecną, choć oficjalnie obowiązywała ciągle Nowa Fundlandia. Oficjalna nazwa została zaakceptowana przez Rząd Federalny Kanady dopiero w 2001, po rozwiązaniu sporu terytorialnego pomiędzy prowincją a Quebekiem. Największym miastem prowincji, a zarazem jej stolicą, jest Saint John's leżący na wyspie. Prowincja jest najbardziej zaniedbaną częścią Kanady. Gospodarka prowincji głównie oparta na rybołówstwie od wielu lat przeżywa gospodarczy kryzys. Bezrobocie na wyspie osiąga 20%. Najwyższy jest też poziom opodatkowania. Prowincja uznawana jest za "chorego człowieka" Kanady. W oczach Kanadyjczyków Nowofundlandczycy, nazywani krótko Nufie, uchodzą za prowincjuszy i nieudaczników. W kraju krążą tysiące dowcipów na ich temat. Prowincja jest jedyną częścią Kanady, w której maleje liczba ludności, głównie ze względu na emigrację ludności do innych części Kanady.
[edytuj] Struktura polityczna[edytuj] Gubernator porucznikGubernator porucznik jest przedstawicielem głowy państwa, monarchy angielskiego, w prowincji. Choć gubernator mianowany jest przez monarchę, następuje to automatycznie po rekomendacji premiera prowincji. Funkcje gubernatora porucznika są czysto honorowe i ceremonialne, choć teoretycznie może on wpływać na kształt polityki lokalnej. [edytuj] Zgromadzenie legislacyjneParlament Nowej Fundlandii i Labradoru Legislative Assambly of New Fundland and Labrador składa się współcześnie z 57 deputowanych Members of Legislative Assambly w skrócie MLA. Wybierani są w 57 jednomandatowych okręgach wyborczych. Partia zdobywająca większość w parlamencie tworzy rząd prowincjonalny, a jej przewodniczący zostaje premierem prowincji. Druga co do liczebności partia w parlamencie otrzymuje status oficjalnej opozycji. W obecnej 17 kadencji zgromadzenia legislacyjnego miejsca podzielone są następująco:
Po dane historyczne na temat składu Zgromadzenia Legislacyjnego zobacz: Zgromadzenie Legislacyjne Nowej Fundlandii i Labradoru. [edytuj] Rząd
[edytuj] PremierPremier Nowej Fundlandii i Labradoru jest szefem rządu prowincjonalnego w tej prowincji. Posiada on bardzo szerokie uprawnienia, pozwalające prowadzić skuteczne rządy, jeśli tylko ma zapewnione poparcie w parlamencie. Premierem zostaje lider partii zdobywającej większość w parlamencie. Jeśli z jakichś powodów w czasie trwania sesji parlamentu przewodniczący rządzącej partii zostaje zmieniony, następuje automatyczna zmiana na stanowisku premiera prowincji. [edytuj] Podział terytorialnyZobacz: lista jednostek samorządowych Nowej Fundlandii i Labradoru. [edytuj] Historia Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Nowej Fundlandii.Nowa Fundlandia zamieszkana była przez niewielką grupę Indian Beothuk. Kontakty Europejczyków z tym rejonem datują się od X w. Pierwsi na Nowej Fundlandii wylądowali Wikingowie. Już w XVI w. u jej wybrzeży ryby poławiali baskijscy rybacy. Za nowożytnego odkrywcę rejonu uważa się Johna Cabota. Wyspa przez kilka stuleci była tymczasową bazą dla brytyjskich kompanii rybackich. Mimo oficjalnego zakazu i licznych prób wykorzenienia, rozpoczęło się także nielegalne osadnictwo. Poziom tego zjawiska zmusił rząd brytyjski do oficjalnego uznania kolonii w 1811, a następnie w roku 1855 nadania jej statusu dominium. Wobec kryzysowej sytuacji w finansach publicznych, w roku 1934 Dominium ogłosiło upadłość, przechodząc pod brytyjski zarząd komisaryczny. W 1949 w wyniku referendum dołączyło jako dwunasta prowincja do Konfederacji Kanady. W 2005 wydzielono autonomiczny obszar Nunatsiavut dla Inuitów. U jej brzegów łupił Peter Easton. (?) [edytuj] Geografia Zobacz więcej w osobnym artykule: Geografia Kanady.[edytuj] Ukształtowanie powierzchniWyspa Nowa Fundlandia ma wysokie, klifowe wybrzeża wzdłuż średnio bogato rozwiniętej linii brzegowej. Większość wyspy tworzy nizina. Jedynymi wzniesieniami jest pasmo górskie Long Range Mountain, rozciągające się wzdłuż zachodnich wybrzeży wyspy. Najwyższym jego szczytem jest Gros Morne wznoszący się na 806 m n.p.m. Prowincja zajmuje wschodnią część półwyspu Labrador, obejmując część centralnego masywu i pasma górskiego z najwyższym szczytem Góra Caubvick wznoszącym się na wysokość 1652 m n.p.m. [edytuj] Wody śródlądoweWyspa jest bogata w wody śródlądowe. Przepływają przez nią dwie rzeki, znajduje się kilka mniejszych jezior. Niektóre obszary wyspy są bagniste. Półwysep Labrador przecinany jest przez wiele wartkich rzek, na których budowane są zapory i elektrownie wodne. Większość z nich znajduje się w Quebecu. Największymi rzekami są: Mała Mecatina, Churchil i Kanairiktok [edytuj] KlimatNowa Fundlandia leży w strefie klimatu atlantyckiego. Brak jednak naturalnej osłony z północy czyni ją otwartą na wpływy arktyczne. W związku z takim położeniem klimat jest szczególnie kapryśny i ekstremalny. Np. St. John's, stolica Nowej Fundlandii, bije wszelkie rekordy meteorologiczne spośród wszystkich znaczących miast Kanady. Charakterystyczne dla wyspy są wietrzne i chłodne zimy i wiosny, oraz łagodne, lecz nie upalne, za to deszczowe lata. Oto niektóre statystyki meteorologiczne (w odniesieniu rocznym), w których miasto to zajmuje pierwsze miejsce pośród stolic prowincji Kanady:
[edytuj] Zasoby naturalneNajwiększe znaczenie mają pokłady ropy naftowej na szelfie kontynentalnym. Do innych należą złoża rudy żelaza, oraz pewne ilości srebra i złota. [edytuj] GospodarkaOstatnie lata XX i pierwsze XXI w. wskazują pozytywne trendy w gospodarce prowincji. Związane jest to z odkryciem ropy naftowej na szelfie kontynentalnym. Wydobycie tego surowca rozpoczęło się w 1997, w 2003 osiągnęło ponad 120 baryłek rocznie. Dochody z wydobycia ropy wpłynęły na gwałtowny wzrost dochodu narodowego prowincji (w latach 1995-2002 osiągnął ponad 70%). Ten wzrost będący bardzo pozytywnym trendem w gospodarce prowincji, nie przekładał się na aż tak wielki wzrost zatrudnienia. Bezrobocie ciągle utrzymuje się na wysokim poziomie prawie 17%. Nowe programy aktywizacji zawodowej mogą jednak przynieść poprawę w tym względzie. Innym ważnymi dziedzinami gospodarki Nowej Fundlandii są (dane z 2002):
 Alberta • Kolumbia Brytyjska • Manitoba • Nowa Fundlandia i Labrador • Nowa Szkocja • Nowy Brunszwik • Ontario • Quebec • Saskatchewan • Wyspa Księcia Edwarda Terytoria Kanady: Jukon • Nunavut • Terytoria Północno-Zachodnie |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
