Narzędzie

Narzędzie to urządzenie służące do bezpośredniego oddziaływania w procesie pracy na przedmiot pracy stanowiące wyposażenie człowieka lub maszyny. Większość prostych narzędzi jest maszynami prostymi. Narzędzie pozwala wykonać to, czego przeciętny człowiek nie byłby w stanie wykonać "gołymi rękami" lub ułatwia to, co może wykonać sam. Narzędziami posługują się też niektóre gatunki zwierząt.

Jednym z kryteriów podziału procesów cywilizacyjnych jest rodzaj materiałów używanych na narzędzia:

epoka kamienia: narzędzia były wykonywane z kości i rogów zwierząt, z drewna, kamienia,
epoka brązu: ok. 2000 p.n.e. zaczęto stosować narzędzia miedziane i brązowe,
epoka żelaza: ok. 1000 p.n.e. weszły w użycie narzędzia żelazne.

Najwcześniejszymi narzędziami były kije, kamienie, kości w postaci naturalnej, dobierane odpowiednio do zamierzeń. Następnie zaczęto narzędziom nadawać formy lepiej dostosowujące je do potrzeb. Na przestrzeni wieków nastąpiło ogromne zróżnicowanie narzędzi, dostosowywanych do różnorodnych rzemiosł i gałęzi przemysłu.

Zależnie od wybranego kryterium rozróżnia się narzędzia:

według dostosowania do zadań:
- uniwersalne
- specjalne
według rodzaju napędu:
- ręczne
- zmechanizowane (np. wiertarka)
- maszynowe (stanowiące wyposażenie maszyny np. do pracy na obrabiarkach)
według przeznaczenia:
- nazywane od rodzaju obróbki: np. tokarskie, ślusarskie, kuźnicze
- nazywane od profesji użytkownika: np. szewskie, krawieckie, stolarskie
- nazywane od rodzaju obrabianego materiału: np. do metalu (stali), do drewna
- nazywane od sposobu obróbki: np. skrawające, ścierne