Muszkiet

Muszkieterzy

Muszkiet z początku XIX w. z widocznym zamkiem kapiszonowym

Muszkiet – gładkolufowa broń palna długa, z zamkiem lontowym, ładowana od wylotu lufy czyli odprzodowo, kalibru od 17 do 25 milimetrów. Pojawił się na polach bitew w początkach XVI wieku w armiach włoskich i hiszpańskich (pierwsze wzmianka pochodzi z roku 1512 z Rawenny), następnie rozpowszechnił się w całej Europie. Maksymalna donośność muszkietu wynosiła około 300 m, a szybkostrzelność zmieniała się wraz z postępem technologicznym od 1 strzału na 12 minut (!) do 1 strzału na 2 minuty pod koniec XVII wieku. Ze względu na wagę broni, podczas strzału żołnierz często opierał broń na specjalnej podpórce w kształcie widełek zwanej forkietem. Żołnierze, których główną bronią był muszkiet, nosili nazwę muszkieterów.

Pociski do muszkietów miały postać okrągłych ołowianych kul i wraz z prochem znajdowały się w tzw. patronach - papierowych ładunkach, które przed załadowaniem przegryzano, a następnie podsypywano niewielką ilośc prochu na panewkę, resztę wsypywano do lufy. Patrony jako pierwszy w Europie wprowadził do wyposażenia Stefan Batory w piechocie polskiej. Przed pojawieniem się patronów, proch wsypywano z rogu prochowego lub prochownicy, lecz było to mniej dokładne. Po wsypaniu prochu i wrzuceniu kuli do lufy ubijano je następnie stemplem (pobojczykiem). W 1807 r. stosowano po raz pierwszy piorunian rtęci, w I ćw. XIX w. kapiszony, w które uderzał kurek zamka.

Niewielka szybkostrzelność i zasada oddawania ognia salwami spowodowała, że oddziały piechoty ustawiane były w szyki złożone z kilku szeregów i stosowały taktykę walki zwaną kontrmarszem. Wyglądało to w ten sposób, że po oddaniu ognia pierwszy szereg przemieszczał się na koniec szyku dla nabicia broni, dając jednocześnie miejsce do oddania strzału drugiemu szeregowi. Rosła dzięki temu intensywność prowadzonego ognia. Dla ochrony muszkieterów w sytuacji bezpośredniego starcia z kawalerią służyli wyposażeni w piki pikinierzy, później dzięki pojawieniu się bagnetu muszkieterzy sami byli zdolni bronić się przed atakami jazdy.