Mozilla Firefox

Firefox
Rodzaj przeglądarka internetowa
Pierwsze wydanie 0.1 (23 września 2002)
Aktualna wersja stabilna 3.0.1 (16 lipca 2008)
Aktualna wersja testowa 3.1 Alpha 1 / 4.0 a1pre (28 lipca 2008 / 27 lutego 2008)
Producent Mozilla Corporation / Mozilla Foundation
Licencja MPL/GPL/LGPL/EULA[1]
Platforma systemowa Windows, Linux, Unix, Mac OS X, BeOS, RiscOS, ReactOS
mozilla.com / mozilla-europe.org
Screenshot

Firefoxprzeglądarka internetowa oparta na silniku Gecko, tworzona przez Fundację Mozilla/Korporację Mozilla oraz wolontariuszy. Obecnie druga w rankingu najpopularniejszych na świecie pod względem liczby użytkowników[2].

Początkowo nazywała się Phoenix, potem Mozilla Firebird i Firebird; obecną nazwę nosi od 9 lutego 2004. Preferowanym przez twórców skrótem nazwy jest "Fx" lub "fx"[3][4], jednak na świecie często używany jest skrót "FF".

Firefox jest jedną z najczęściej używanych aplikacji na licencji Open Source, o jego popularności świadczy 100 milionów pobrań w ciągu niecałego roku od daty premiery wersji 1.0 [5]. Wg badań firmy Net Applications, w sierpniu 2007 Firefox był używany przez 14,56% internautów, z czego 14,05% stanowiły wersje 1.5 i nowsze. [6][7]

Spis treści

[edytuj] Nazwa

Projekt, z którego wyłonił się Firefox, początkowo funkcjonował pod kodową nazwą m/b (lub mozilla/browser). W sierpniu 2002 przeglądarka została wydana pod nazwą Phoenix (od mitologicznego feniksa) i rozpoczęły się jej publiczne testy.

Po raz pierwszy nazwę przeglądarki zmieniono 14 kwietnia 2003. Z powodu konfliktu nazw oprogramowania Mozilli i producenta BIOS-u Phoenix Technologies, Phoeniksa przemianowano na Firebirda. Wywołało to mieszane reakcje użytkowników, a wątpliwości pojawiły się, gdy okazało się, że tę nazwę nosi już baza danych Firebird (dystrybuowana zresztą na licencji Mozilla Public License) [8]. W celu uniknięcia pomyłek w nazewnictwie, Fundacja Mozilla zdecydowała, że jedyną i oficjalną nazwą nowej przeglądarki będzie Mozilla Firebird. Jednak pod presją społeczności FLOSS, naciskającej na kolejną zmianę, 9 lutego 2004 obowiązującą nazwą stała się Mozilla Firefox, lub krócej – Firefox.

Ostateczna nazwa przeglądarki pochodzi od dosłownego angielskiego tłumaczenia nazwy pandy małej w potocznym języku chińskimhǔo hú (火狐), która dosłownie oznacza ognisty lis i często jest stosowana także na określenie zwykłego lisa. Nazwa firefox znalazła się na stronie internetowej Wellington Zoo zamiast właściwej nazwy angielskiej (red panda, lesser panda), choć w języku angielskim jako oznaczenie tego zwierzęcia nie jest popularna. Dopiero twórcy przeglądarki rozpowszechnili termin firefox w znaczeniu panda mała, a nie ognisty lis. Mimo to twórca loga Firefoksa ostatecznie umieścił w nim lisa, choć pierwotnie zamierzał zamieścić pandę małą.

By nie dopuścić do kolejnych konfliktów w nazewnictwie, fundacja Mozilli zarejestrowała nazwę Firefox jako zastrzeżony znak handlowy.

[edytuj] Rozwój

Prace nad projektem rozpoczęto w 2002 roku. Celem przyświecającym powstaniu Firefoksa było stworzenie nowej przeglądarki internetowej (oddzielnie od zintegrowanego pakietu Mozilla Suite). Programiści z całego świata postawili sobie za cel zaprojektowanie aplikacji nie obciążającej zbytnio komputera i łatwej do pobrania poprzez Internet. Miała być szybka i przyjazna dla użytkownika, a struktura projektu miała ułatwiać jego rozwijanie (początkowo program miał posiadać tylko najważniejsze opcje, by dzięki rozszerzeniom możliwe było jego rozbudowywanie według potrzeb i chęci). Z czasem Firefox stał się najważniejszym projektem tworzonym przez Korporację Mozilla [9].

Od pierwszego wydania Phoeniksa 23 września 2002 Firefox przeszedł daleką drogę. Razem z wprowadzaniem nowych wersji dodawano kolejne opcje i funkcje, niektóre z nich zastąpiły istniejące dotąd, przejściowe rozwiązania. Zdarzały się czasem konflikty wersji między programem a rozszerzeniami i motywami, będącymi jednym z głównych atutów przeglądarki Mozilli. Ostatecznie, angielska wersja Firefoksa 1.0 ukazała się 9 listopada 2004. Najnowszą wersją stabilną jest wersja 3.0.1 (wydana 16 lipca 2008).

[edytuj] Historia zmian

Legenda:
starsze wersje aktualna wersja aktualna wersja testowa przyszłe wersje
Numer wersji Nazwa kodowa Wersja silnika Gecko Data wydania Najważniejsze zmiany[10]
Nazwa przeglądarki: Phoenix
0.1 Pescadero 1.2 23 września 2002 pierwsze wydanie, edytowalne paski narzędzi, szybkie wyszukiwanie
0.2 Santa Cruz 1 października 2002 boczny pasek (sidebar), podstawowe funkcje, menedżer rozszerzeń
0.3 Lucia 14 października 2002 blokowanie obrazków i wyskakujących okienek, przeglądanie w kartach
0.4 Oceano 1.3 19 października 2002 motywy, rozszerzenie możliwości blokady pop-upów, opcje pasków narzędzi
0.5 Naples 7 grudnia 2002 strony startowe jako zakładki, rozszerzone możliwości sidebaru, lista ostatnio odwiedzonych stron (historia)
Nazwa przeglądarki: Firebird
0.6 Glendale 1.5 17 maja 2003 nowy domyślny styl (Qute), rozszerzone możliwości zakładek i prywatności, automatyczne skalowanie obrazków
0.6.1 28 czerwca 2003 różne poprawki
0.7 Indio 15 października 2003 automatyczne przewijanie, menedżer haseł, ulepszony interfejs i okna dialogowe
0.7.1 Three Kings 26 października 2003 Wersja dla Mac OS X
Nazwa przeglądarki: Firefox
0.8 Royal Oak 1.6 9 lutego 2004 program instalacyjny dla systemów Windows, praca w trybie off-line, poprawki zakładek i nowy wygląd menedżera pobierania plików, nowe logo Firefoksa
0.9 One Tree Hill 1.7 15 czerwca 2004 nowy domyślny motyw ("Winstripe"), kreator importu ustawień z innych przeglądarek, nowy menedżer rozszerzeń i motywów, mniejszy rozmiar pliku instalacyjnego, nowy system pomocy, program instalacyjny dla systemów Linux, ikona poczty (tylko systemy Windows)
0.9.1 28 czerwca 2004 poprawa błędów, ulepszony motyw domyślny
0.9.2 8 lipca 2004 poprawa bezpieczeństwa (systemy Windows)
0.9.3 4 sierpnia 2004 poprawa bezpieczeństwa (pozostałe platformy)
0.10
(1.0 PR)
Greenlane 14 września 2004 (wersja testowa) poprawa bezpieczeństwa i lokalizacji, subskrypcja RSS i Atom, pasek szukania, moduł wyszukiwania pluginów
0.10.1 1 października 2004 poprawa bezpieczeństwa (wszystkie platformy)
1.0 RC2 Mission Bay 3 listopada 2004 drugi kandydat do wydania finalnego.

RC1 został wydany 28 października

1.0 Phoenix 9 listopada 2004 wersja finalna

Poprawienie kilku błędów. Wydania poprawkowe do tej gałęzi od 1.0.1 do 1.0.8

1.5 Deer Park 1.8 29 listopada 2005 nowy system aktualizacji, rearanżacja menu opcji, ulepszona obsługa nowych technologi
1.5.0.13 30 maja 2007 wydania poprawkowe od 1.5.0.1 do 1.5.0.12 związane z stabilnością i bezpieczeństwem;

oficjalne wsparcie dla gałęzi 1.5, miało zakończyć się 24 kwietnia 2007 roku[11], jednak zostało przedłużone do wydania wersji Fx 1.5.0.13 która będzie automatycznie aktualizować się do najnowszej wersji Fx 2[12]

2.0 Bon Echo 1.8.1 24 października 2006 wersja finalna; odświeżony wygląd, polski słownik poprawnej pisowni, wbudowane zabezpieczenie przed phishingiem (dostępne wcześniej jako rozszerzenie od Google i następnie zintegrowane z przeglądarką[13]), podpowiedzi w pasku wyszukiwania (w wersji polskiej w wyszukiwarce Google), ulepszenia przeglądania w kartach, możliwość ponownego otwarcia ostatnio zamkniętych kart, zapamiętywanie sesji przeglądarki – po zamknięciu programu można wrócić do poprzednio używanego zestawu kart i okien, funkcja ta włącza się też automatycznie po awarii, ulepszenia obsługi kanałów RSS/Atom – w tym podgląd kanału oraz integracja z zewnętrznymi czytnikami, menedżer wyszukiwarek pozwalający usuwać i zmieniać ich kolejność, dynamiczne tytuły zakładek (mikropodsumowania), ulepszony menedżer dodatków (rozszerzeń i motywów), nowy instalator dla Windows, obsługa języka JavaScript 1.7, obsługa sesji po stronie klienta, ulepszony format wyszukiwarek, usprawnienia systemu rozszerzeń zapewniające większe bezpieczeństwo i ułatwiające ich lokalizację
2.0.0.16 15 lipca 2008 wydania poprawkowe od 2.0.0.1 do 2.0.0.16 związane z stabilnością i bezpieczeństwem
3.0 Gran Paradiso[14] 1.9 17 czerwca 2008[15][11][16] Zmiany w silniku (oparta na Gecko 1.9), przeglądarka przechodzi test Acid2, współdzielenie technologii XUL, "places" – nowy model zarządzania historią i zakładkami, JavaScript 2; obsługa atrybutu "ping" (zob. poniżej) włączona domyślnie, bez ograniczeń co do hosta, do którego może być wysłane powiadomienie o wybraniu odnośnika, tzw. "awesome bar" – całkowicie rewolucyjne podejście do interpretacji wprowadzanych adresów stron WWW, nowy menedżer pobierania plików z możliwością ich pauzowania i wznawiania, nowa sekcja zarządzania dodatkami; łącznie ponad 14.000 zmian i ulepszeń w porównaniu do wydania 2.0
3.0.1 16 lipca 2008 Wersja poprawkowa
3.1 a1pre Shiretoko[17] 1.9.1 14 maja 2008 Piewsze wydanie pre-alfa.
3.1 Alpha 1 28 lipca 2008 Wydanie Alpha 1.
3.1 2008 Zmiany w silniku (oparta na Gecko 1.9.1), naprawa błędów do testu Acid3, ulepszone zarządzanie kartami (m.in. podgląd zawartości), zaawansowana wyszukiwarka w module "Places", integracja historii pobierania plików z modułem "Places" oraz lepszy rendering SVG.
4.0 a1pre nieznana 2.0 27 lutego 2008 Piewsze wydanie pre-alfa.
4.0 2009[18] 13 października 2006 – Brendan Eich, szef od spraw technicznych napisał o planach dla Mozilli 2.0[18], na której będzie opierać się Firefox 4.0. Główne zmiany to poprawienie XPCOM APIs, zmiana języka kompilacji na C++, nowy silnik przeglądarki internetowej Gecko 2.0, kompilacja w locie z JavaScriptem 2 (projekt znany pod nazwą Tamarin[19]) oraz zwiększenie bezpieczeństwa.

[edytuj] Wersja 3.0

Wikinews
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat wydania Firefoksa Relase Candidate 1
Logo Minefielda
Logo Minefielda
Mozilla Firefox 3.0 w Ubuntu
Mozilla Firefox 3.0 w Ubuntu

Rozwojowa wersja 3.0 nosi kodową nazwę Gran Paradiso[20], pierwsze wydania, aż do wersji 3 alpha 1 (wydanej 6 grudnia 2006) nosiły nazwę Minefield[21]. Gran Paradiso – identycznie jak w przypadku innych kodowych nazw Firefoksa – jest nazwą autentycznego miejsca – pasma górskiego w Alpach Graickich.

Najpoważniejszymi zmianami w wersji trzeciej są: implementacja silnika Gecko 1.9, ujednolicenie i lepsza wydajność wyświetlania elementów graficznych przy użyciu biblioteki cairo. Firefox 3 ma być pierwszą oficjalną wersją przeglądarki Mozilli, która w pełni przejdzie test Acid2. Przeglądarka nie będzie współdziałała z systemami Windows 95, Windows 98, Windows NT i Windows Me, ze względu na brak wsparcia dla systemów ze strony Microsoftu. W wersji na komputery Mac, wymaganym systemem operacyjnym będzie Mac OS X v10.4 lub nowszy[22], w zamian umożliwiając lepszą integrację z natywnym środowiskiem graficznym.

Z widocznych zmian, planowane jest poprawienie menedżera pobierania plików, z uwzględnieniem dodania możliwości wyszukiwania. Wtyczki i dodatki będą zarządzane przez nowy menedżer dodatków[23]. Drobnej modyfikacji zostanie poddany mechanizm zapamiętywania haseł, za pomocą którego użytkownik po zalogowaniu będzie mógł wybrać, czy dane użyte do logowania mają być zapamiętane[24].

Firefox 3 w pełni obsługuje kontrowersyjny atrybut ping (zobacz więcej w oddzielnej sekcji).

Z okazji wydania Firefoksa 3.0 zespół programistów Internet Explorera wysłał Mozilli tort z gratulacjami[25][26], podobnie jak po premierze Firefox 2[27][28].

[edytuj] Dzień Pobierania – Rekord Guinnessa

Wikinews
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat Download Day 2008
Wikinews
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat zakończenia Download Day 2008

Z okazji wydania trzeciej wersji Firefoksa (dnia 17 czerwca 2008 r.) Mozilla zorganizowała Dzień Pobierania, w czasie którego zaplanowano ustanowienie rekordu Guinnessa w liczbie pobrań programu komputerowego w ciągu 24 godzin po jego oficjalnym opublikowaniu. Na stronie akcji można było zadeklarować chęć pobrania Firefoksa w Dniu Pobierania. Opublikowano przyciski partnerskie, które można umieszczać na swojej stronie, blogu lub stronie w serwisie społecznościowym, takim jak Facebook czy Grono.net. Rozpoczęcie dnia pobierania zaplanowano na 17 czerwca 2008, na godzinę 19.00 czasu polskiego[29], jednak z powodu awarii serwerów (spowodowanej ich przeciążeniem) start opóźnił się o ponad godzinę. Dzień Pobierania zakończył się o 20:16 (czasu polskiego). W ciągu doby przeglądarkę pobrało ponad 8 mln osób[30]. Dnia 19 czerwca o godzinie 8:00 liczba pobrań Firefoksa 3 przekroczyła 10 190 000 ściągnięć - pobrania wykonane po godzinie 20:16 dnia 18 czerwca nie są już jednak wliczane do ewentualnego rekordu.

[edytuj] Wersja 4.0

13 października 2006, Brendan Eich, napisał o planach dla Mozilli 2, platformy, na których Firefox 4.0 będzie prawdopodobnie oparte. Te zmiany obejmują usunięcie XPCOM API, przełączanie do standardowego języka C++, JIT z JavaScript 2 (znany jako projekt Tamarin), narzędzie czasu uruchomienia i kontroli bezpieczeństwa[31][32]. Zapowiedziano również, że wsparcie dla protokołu Gopher zostanie usunięte domyślnie.

[edytuj] Cechy i funkcjonalność

[edytuj] Bezpieczeństwo

Przeglądarka Firefox wspiera technologie zabezpieczeń obsługiwane przez większość pozostałych nowoczesnych programów tego typu (szyfrowanie SSL z obsługą certyfikatów, konfigurowalne ustawienia prywatności, ścisła kontrola uprawnień w obiektowym modelu dokumentu, ograniczenia dla języków Javascript i Java). W odróżnieniu od Internet Explorera i podobnie jak wiele konkurujących z nim przeglądarek, produkt Mozilli nie obsługuje kontrowersyjnej technologii ActiveX, oraz nie opiera się w równie dużym stopniu na podziale witryn na strefy bezpieczeństwa. Obie te cechy uważane są przez część ekspertów za istotny atut tego programu.

W przeglądarce Mozilli znajdowane jest relatywnie dużo błędów zabezpieczeń, ale są one z reguły mniej poważne, a także są korygowane znacznie szybciej, niż w przypadku produktów firmy Microsoft[33][34]; według redaktora Washington Post, użytkownicy Internet Explorera byli narażeni na znane, niezałatane jeszcze ataki przez 284 dni w roku[35], podczas gdy dla Firefoksa, najdłuższy okres bez dostępnych poprawek wyniósł 9 dni. W chwili obecnej w Firefoksie są niezałatane 4 z 23 publicznie znanych luk bezpieczeństwa [36].

Fundacja Mozilla oferuje użytkownikom, którzy wykryją krytyczny błąd zabezpieczeń Firefoksa nagrodę w wysokości 500 dolarów i koszulkę Mozilli[37]. Celem tej kampanii jest zachęcenie ludzi do odnajdywania i zgłaszania wszelkich luk bezpieczeństwa w ich produktach, co – w opinii fundacji – czyni je bardziej bezpiecznymi[38].

[edytuj] Obsługa standardów

Wynik testu ACID2 w Mozilli Firefox 3.0
Wynik testu ACID2 w Mozilli Firefox 3.0

Firefox jest w dużym stopniu zgodny z istniejącymi standardami i wytycznymi światowej organizacji W3C – obsługuje nowoczesne technologie takie jak HTML, XHTML, CSS, CSS2 (przechodzi test ACID2), częściowo CSS3, JavaScript, MathML, SVG, XSLT i XPath. Poprawnie wyświetla przezroczystość obrazków w formacie PNG. Pewne elementy ze standardów W3C jednak nie są zaimplementowane lub są zaimplementowane szczątkowo[39].

Obecnie trwają prace nad niezaimplementowanymi dotąd standardami XForms i XInclude [40].

Z drugiej strony trwają (zaawansowane) prace[41] nad implementacją specyfikacji stworzonej przez organizację WHATWG (która jest podmiotem niezależnym od W3C). W szczególności, planowane jest wdrożenie i domyślne włączenie[42] obsługi kontrowersyjnego[43][44][45] atrybutu "ping"[46] w znacznikach <a> oraz <area>, którego jedynym celem jest dodatkowe umożliwienie zainteresowanym podmiotom (np. reklamodawcom internetowym) śledzenia zachowań użytkowników (tj. wybierania przez nich odnośników).

Firefox obsługuje także kilka przestarzałych rozwiązań zastosowanych w Internet Explorerze, by umożliwić względnie poprawne działanie źle napisanych stron na przeglądarce ze "stajni" Mozilla. Jest to dość kontrowersyjna decyzja twórców, spora część użytkowników odbiera ją jako odejście od idei szerzenia standardów W3C na rzecz dotarcia do szerszej liczby odbiorców.

W teście Acid3 Firefox 2 uzyskuje 53/100 punktów, natomiast wersja Firefox 3 RC3 uzyskuje 71/100.

[edytuj] Przeglądanie w kartach

Przeglądanie w kartach w Firefoksie
Przeglądanie w kartach w Firefoksie

Program obsługuje wyświetlanie stron w kartach, co pozwala użytkownikowi na wyświetlanie wielu stron w jednym oknie programu. Opcja ta została przejęta z pakietu Mozilla Suite, która z kolei opierała się o rozwiązanie zastosowane w rozszerzeniu MultiZilla dla SeaMonkey.

Firefox pozwala na ustawienie wielu stron domowych, poprzez podanie listy adresów oddzielonych pionową kreską (|). Są one automatycznie otwierane w nowych kartach po uruchomieniu przeglądarki. Natomiast kliknięcie na przycisk strona domowa otworzy pierwszą stronę w aktywnej karcie (jak przy pojedynczej stronie domowej), a pozostałe otworzą się w nowych kartach.

[edytuj] Blokowanie wyskakujących okienek

Firefox zawiera zintegrowany i konfigurowalny system do blokowania wyskakujących okienek pop-up. Ta funkcja była w nim zaimplementowana już od wczesnych wersji beta i – do czasu, gdy o podobną opcję wzbogacił się Internet Explorer po instalacji Windows XP Service Pack 2 – była jedną z kart przetargowych Mozilli w starciu z przeglądarką producenta z Redmond. Domyślnie, Firefox blokuje wszystkie wyskakujące okna, można jednak skonfigurować białą listę stron, z której pop-upy blokowane nie będą. Można również wyłączyć blokadę, umożliwiając stronom otwieranie okien lub pozwolić otworzyć pop-up tymczasowo. System ten potrafi również zablokować pop-upy generowane przez plugin Flasha lub Javy.

Każde zablokowanie okienka powoduje wyświetlenie stosownej informacji, w której można zobaczyć jego adres URL, a także zablokować je lub dodać do białej listy.

[edytuj] Zintegrowany menedżer pobierania plików

Nowy menadżer pobierania w Firefoksie 3
Nowy menadżer pobierania w Firefoksie 3

Firefox zawiera zintegrowany menedżer pobierania plików. Pobierane pliki mogą być automatycznie otwierane w zależności od typu, bądź też zapisane bezpośrednio na dysk – domyślnie na pulpit w systemach Windows i katalogu użytkownika w systemach GNU/Linux. Domyślna lokacja może być zmieniona na inną, można też nakazać programowi pytanie o katalog zapisu dla każdego pobierania.

Menedżer pobierania w obecnej wersji nie posiada opcji wznawiania pobierania po zamknięciu przeglądarki[47].

W wersji 0.8 wprowadzone zostało ujednolicone okno, zawierające dane o wszystkich, pobieranych plikach. Przed wersją 0.8 każde pobieranie otwierane było w osobnym oknie, niczym w konkurencyjnym Internet Explorerze.

[edytuj] Inne funkcje

Wzorem przeglądarki-matki (Mozilla Suite), Firefox posiada dwa narzędzia, ułatwiające tworzenie stron internetowych – są to inspektor DOM i konsola JavaScript. Przy instalacji użytkownik może zdecydować się na nieinstalowanie wybranych komponentów. Najnowsza wersja przeglądarki umożliwia również zapisywanie i przywracanie sesji (zestawu przeglądanych kart).

[edytuj] Integracja z Google

Domyślne ustawienie paska adresu Firefoksa oferuje opcję "Szczęśliwy traf" wyszukiwarki Google. Po wpisaniu interesującego nas hasła uruchomiona zostaje opcja przekierowująca do pierwszej strony na liście wyników wyszukiwania. Dodatkowo Firefox posiada specjalny pasek wyszukiwania ułatwiający korzystanie z różnych wyszukiwarek za pomocą pluginów wyszukiwawczych Mycroft (rozwiązanie podobne jak w Mozilla Suite), domyślnie pasek ten zawiera parę podstawowych wtyczek instalowanych razem z przeglądarką (w polskiej wersji są to Google, polska Wikipedia, Merlin, Allegro, PWN, NetSprint, Polska Biblioteka Internetowa). Pasek wyszukiwania umożliwia doinstalowanie dowolnych wyszukiwarek oferowanych na stronie domowej Mycroft (ponad 1600 pluginów wyszukiwawczych; każdy może też tworzyć i dodawać własne).

Zobacz też Mozilla a Google

[edytuj] Wymagania sprzętowe i systemowe

[edytuj] Obsługiwane platformy

Przeglądarka dostępna jest na potrójnej licencji MPL/GNU GPL/LGPL. Jednakże oficjalnie skompilowane wydania są dodatkowo obwarowane licencją dla użytkownika końcowego (tzw. EULA).[1][48]

Korporacja Mozilla udostępnia wydania dla systemów:

W niespełniającym wymagań systemie Windows 95 również można Firefoksa zainstalować, ale wymaga to przeprowadzenia dodatkowych operacji[49].

Firefox 3 nie wspiera rodziny systemów Windows 9x (czyli Microsoft Windows 95, 98 oraz ME)[50]. Wsparcie dla tych systemów zostało porzucone ze względu na planowane wprowadzenie nowego podsystemu graficznego (Cairo) oraz brak wsparcia producenta tych systemów dla nich.

Wersje dla innych systemów rozwijane są przez osoby spoza Fundacji Mozilla. Przeglądarka Firefox dostępna jest na platformę Solaris (x86 i SPARC), OS/2, AIX, Haiku i FreeBSD. Rozwijane są również wersje dla 64-bitowej wersji Windows XP.

[edytuj] Linux

[edytuj] Microsoft Windows

[edytuj] Mac OS X

[edytuj] Dodatki

Dzięki rozszerzeniu Chatzilla można korzystać z IRC-a. Na zdjęciu Chatzilla w systemie operacyjnym SUSE Linux.
Dzięki rozszerzeniu Chatzilla można korzystać z IRC-a. Na zdjęciu Chatzilla w systemie operacyjnym SUSE Linux.

Istnieją trzy rodzaje dodatków do Firefoksa: są to rozszerzenia, motywy i wtyczki. Pierwsze dwa można dowolnie wyłączać, włączać i usuwać z poziomu przeglądarki, wtyczki można usuwać jedynie bezpośrednio z folderu instalacji Firefoksa. Jako dodatki można również zaliczyć wyszukiwarkę (a dokładniej funkcje ich dodawania), jednak oficjalnie się jej do nich nie dodaje.

[edytuj] Motywy

Firefox obsługuje skórki – tzw. "motywy", pozwalające na zmianę wyglądu interfejsu (ikony + kolorystyka). Motywy są spakowanymi archiwami, zawierającymi arkusz stylów CSS i pliki graficzne. Można je instalować bezpośrednio ze strony www, dzięki specjalnie utworzonym skryptom JavaScript. Niedogodnością pozostaje fakt konieczności zrestartowania przeglądarki w celu zastosowania zainstalowanego już motywu.

[edytuj] Rozszerzenia

Funkcjonalność programu można zwiększać za pomocą rozszerzeń – są to instalowane dodatkowo moduły: od najprostszych – w niewielkim stopniu modyfikujących pracę przeglądarki, aż po rozbudowane, złożone, zewnętrzne aplikacje.

Firefox jest przeglądarką, która w bardzo szerokim zakresie daje się dostosować do potrzeb użytkownika. Dzięki rozszerzeniom można wzbogacić ją o obsługę gestów myszy, blokowanie reklam, grafiki, animacji Flash, narzędzia dla webmasterów, zaawansowane zarządzanie kartami, integrację z zewnętrznymi aplikacjami i wiele innych. Kilka innych projektów fundacji Mozilla takich jak ChatZilla i Kalendarz zostało zaimplementowanych jako rozszerzenia do Firefoksa (tzw. moduły).

Typowe rozszerzenie ma rozmiar zwykle od kilku do kilkudziesięciu KB (rzadko kilkaset KB). Rozszerzenia zawierają deklarację z jakimi wersjami Firefoksa są kompatybilne. Przeglądarka w innej wersji niż zadeklarowana w rozszerzeniu nie zainstaluje rozszerzenia. Po zaktualizowaniu przeglądarki rozszerzenia zadeklarowane jako niekompatybilne są automatyczne wyłączane i konieczne jest oczekiwanie na zaktualizowaną wersję rozszerzenia. Czasami aktualizacja rozszerzenia polega jedynie na zmianie deklaracji zgodności. Witryny udostępniające rozszerzenia zwykle podają zakres wersji Firefoksa z którymi będzie w stanie poprawnie współpracować.

Osobną kwestią jest sprawa bezpieczeństwa przy instalacji rozszerzeń, ponieważ teoretycznie możliwe jest zainstalowanie takiego, którego autorzy próbują wykraść prywatne dane z komputera lub – co gorsza – uszkodzić niektóre kluczowe funkcje, lub stworzyć lukę bezpieczeństwa.

W celu przeciwdziałania ewentualnym skutkom, twórcy rozszerzeń udostępniają białe listy stron zaufanych, oferujących rzetelne i sprawdzone oprogramowanie. Zabezpieczeniem ze strony programu jest zablokowanie na okres 5 sekund przycisku instalacji rozszerzenia, co zmniejsza ryzyko przypadkowego jej rozpoczęcia, bez zaznajomienia się z komunikatem o bezpieczeństwie i adresem serwisu udostępniającego dany dodatek.

Aby włączyć, wyłączyć lub odinstalować rozszerzenie niezbędne jest zrestartowanie programu. Jest to jeden z większych mankamentów Firefoksa.

Rozszerzenia nie zawsze dodają nową funkcjonalność. Część z nich, jak np. Download Manager Tweak (zmieniające wygląd menedżera pobierania plików), ulepsza istniejące już funkcje.

W serwisie Mozilla Update dostępnych jest ponad 1900 rozszerzeń (stan na wrzesień 2006), podzielonych na 19 kategorii – najwięcej dodatków zawierają kategorie: różne, nawigacja (po witrynach), narzędzia wyszukiwawcze, integracja (z usługami) witryn, narzędzia deweloperskie. Jedynie niewielka część rozszerzeń jest tłumaczona przez internautów skupionych wokół Polskiej Bazy Rozszerzeń. Alternatywą pozostaje korzystanie z anglojęzycznych wersji rozszerzeń, które bez problemu współpracują z polską wersją przeglądarki.

[edytuj] Przykłady rozszerzeń

Nazwa Działanie
Adblock/Adblock Plus zaawansowane filtrowanie treści reklamowych w postaci plików graficznych, animacji Flash i pop-upów
abcTajpu wprowadzanie liter z różnych alfabetów
Auto Copy automatyczne kopiowanie zaznaczonego tekstu do schowka, paska adresu lub wyszukiwania
ChatZilla umożliwia czatowanie na IRC-u
ConQuery uniwersalny menedżer pluginów wyszukiwawczych
Download Manager Tweak ulepszone okno pobierania
FasterFox rozszerzenie umożliwiające zaawansowaną konfigurację i przyspieszenie renderowania stron
FireFTP klient FTP
DownThemAll! menadżer pobierania plików
FlashGot! uniwersalny sprzęg z zewnętrznym downloaderem z opcją budowania galerii z sekwencji obrazków
Gesty zaawansowana obsługa gestów.
i.Eos współpracujące z kilkoma popularnymi wyszukiwarkami rozszerzenie pozwala na wyświetlanie obok wyników wyszukiwania podglądów ze znalezionych stron
ImgLikeOpera pozwala wybrać jaka grafika będzie wyświetlane na stronie. Do wyboru filtry i opcje: żadna, z cache'u, z danej witryny, wszystkie.
Launchy pozwala na obejrzenie dokumentu w dowolnej przeglądarce, edytorze www, menedżerze plików lub odtwarzaczu multimedialnym
NoScript blokada skryptów i dodatków do stron jak np. Adobe Flash
Notify monitorowanie stron
OpenSearchFox pozwala dodawać do paska wyszukiwań dowolne wyszukiwarki obecne na witrynach.
ProCon rozszerzenie uniemożliwia otwarcie stron o treści erotycznej
Sage zewnętrzny czytnik RSS i Atom do Firefoksa.
ScrapBook zarządza skrawkami lub całymi zapisanymi stronami WWW. Można dodać do nich podświetlenie lub komentarz
TableTools pozwala sortować dane w tabelach na wyświetlanej stronie HTML
Tabmix Plus rozszerzenie usprawniające przeglądanie w kartach
TargetAlert konfiguruje dodanie do linków różnych obrazków w zależności od położenia i rodzaju pliku docelowego
Toolbar NetSprint.pl dodaje pasek NetSprint.pl, ułatwiający korzystanie z wyszukiwarki, słowników i encyklopedii.
Web Developer pasek z narzędziami dla twórcom stron WWW
Wikipedia:Rozszerzenie do Firefoksa narzędzie do edycji haseł Wikipedii/Helionice.
Wmlbrowser umożliwia przeglądanie stron WAP (w formacie WML)

[edytuj] Wtyczki

Wtyczki to dodatki potrzebne do poprawnego przeglądania niektórych stron, które usprawniają współpracę z (głównie komercyjnymi) programami zewnętrznymi (osadzanymi w przeglądarce) bądź oferują wyświetlanie treści nieobsługiwanych natywnie przez przeglądarkę, jak np. Adobe Acrobat, QuickTime, Flash czy RealPlayer. Wtyczki instaluje się również bezpośrednio ze stron Mozilli lub po kliknięciu w odpowiedni odnośnik na stronach (zastępujący miejsce, którego bez danego dodatku nie można wyświetlić).

[edytuj] Lokalizacje Firefoksa

Aktualnie, Firefox dostępny jest w 41 wersjach językowych, a dalsze są w przygotowaniu. Obecnie dostępne wersje językowe to: afrikaans, albańska, angielska, arabska, asturyjska, baskijska, białoruska, chińska, czeska, duńska, fińska, francuska, fryzyjska, grecka, hebrajska, hiszpańska, irlandzka, japońska, katalońska, koreańska, litewska, macedońska, mongolska, niderlandzka, niemiecka, norweska, pendżabska, polska, portugalska, rosyjska, rumuńska, słowacka, słoweńska, szwedzka, turecka, węgierska, włoska, xhosa i zuluska. Mimo tak licznych lokalizacji samego programu treść licencji użytkownika końcowego (EULA) dotycząca Firefoksa 2 jest dostępna tylko w kilku językach; w szczególności, nie jest dostępna w języku polskim.[52] Tekst polityki prywatności (która stanowi integralną część EULA) jest dostępny wyłącznie w języku angielskim.[53]

Mozilla Foundation stara się dotrzeć do jak największej grupy użytkowników i chętnie przyjmuje nowe zespoły lokalizacyjne, nawet jeśli chodziłoby o dialekty lub gwarę.

Poprzez używanie zewnętrznych plików zawierających przetłumaczone polecenia, proces tłumaczenia odbywa się bez ingerencji w kod programu, a do edycji plików *.dtd (w których zawarte jest tłumaczenie) wystarczy zwykły edytor tekstowy.

Oficjalnymi, polskimi lokalizacjami Firefoksa zajmuje się zespół Aviary.pl. Grupa, która rozpoczęła działalność w marcu 2004, od września 2004 odpowiada za przygotowanie spolonizowanych wersji produktów Mozilli takich jak Firefox czy klient poczty Thunderbird.

Polskie wersje produktów Mozilli są, oprócz języka interfejsu i drobnych zmian (strona główna, zakładki), identyczne z wyjściowym produktem – fundacja Mozilla zabrania wydawania pod jej marką skompilowanych wersji kodu różniącego się od wersji oryginalnej [54].

[edytuj] Rynkowy sukces Firefoksa

Wikinews
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat pięćdziesięciu milionów pobrań Firefoksa
Wykres ilości pobrań Firefoksa od daty premiery
Wykres ilości pobrań Firefoksa od daty premiery
Procentowy udział alternatywnych przeglądarek na świecie:      Firefox       Safari       Opera       Netscape       Mozilla       Pozostałe
Procentowy udział alternatywnych przeglądarek na świecie:[55]

     Firefox

     Safari

     Opera

     Netscape

     Mozilla

     Pozostałe

Źródła ze stron marketingowych fundacji Mozilla podają, że przeglądarka Firefox, wydana 9 listopada 2004, została pobrana milion razy w ciągu 24 godzin od premiery. W ciągu 99 dni od tej daty pobrano ją 25 milionów razy, 29 kwietnia 2005 roku została pobrana 50-milionowa kopia programu [56], natomiast 19 października 2005 ogłoszono pobranie 100-milionowej kopii programu. Dane te uwzględniają tylko oficjalne strony Mozilli i nie biorą pod uwagę na przykład pakietów Firefoksa w dystrybucjach Linuksa.

Tabela ilości pobrań Firefoksa w wersji 1.x i 2.x od 9 listopada 2004
Data Liczba dni od premiery Ilość pobrań (w milionach)
10 listopada 2004 1 dzień 1[57]
16 lutego 2005 99 dni 25[58]
29 kwietnia 2005 171 dni 50[59]
26 lipca 2005 259 dni 75[60]
19 października 2005 344 dni 100[61]
3 marca 2006 479 dni 150[62]
31 lipca 2006 629 dni 200[63]
11 listopada 2006 732 dni 250[64]
12 lutego 2007 825 dni 300[65]
7 września 2007 1032 dni 400[66]
21 lutego 2008 1199 dni 500[67]
Udział Firefoksa według wersji
— NetApplications.com, maj 2008[2]
Firefox 1.0 0,22%
Firefox 1.5 0,39%
Firefox 2.0 17,17%
Firefox 3.0 0,62%
Wszystkie wersje 18,41%
Udział Firefoksa według wersji
— ranking.pl, 10 - 16 czerwiec 2008
Firefox 0.7 0,00%
Firefox 0.8 0,00%
Firefox 0.9 0,01%
Firefox 1.0 0,52%
Firefox 1.4 0,00%
Firefox 1.5 0,84%
Firefox 2.0 35,82%
Firefox 3.0 1,23%
Wszystkie wersje 38,5%

Według firmy analitycznej OneStat.com, Firefoksa w czerwcu 2006 używało 15,82% użytkowników Internetu na świecie [68]. Obecnie czołówka najpopularniejszych przeglądarek przedstawia się następująco (dane z kwietnia 2008 za www.netapplications.com)[2]:

  1. Internet Explorer – 76,02%
  2. Firefox – 16,96%
  3. Safari – 5,51%
  4. Opera – 0,65%
  5. Netscape – 0,53%

Użycie przeglądarek w Polsce, wg danych z 17 czerwca – 23 czerwca 2008 za ranking.pl[69]:

  1. Internet Explorer – 53,8%
  2. Firefox – 39,0%
  3. Opera – 6,4%
  4. Mozilla Suite – 0,3%
  5. Safari – 0,2%
  6. SeaMonkey – 0,1%

[edytuj] Wybrane nagrody i wyróżnienia

[77]

[edytuj] Spread Firefox

Fundacja Mozilli jako organizacja niekomercyjna ma ograniczone środki do promocji Firefoksa na świecie. Z drugiej jednak strony Mozilla Corporation (wspierająca finansowo Fundację) może w dowolny sposób zabiegać o pieniądze od sponsorów (co udaje jej się z niezłym skutkiem[78]). Aby zapewnić dobrą reklamę dla swojego produktu, uruchomiona została kampania Spread Firefox (w wolnym tłumaczeniu Szerz Firefoksa). Społeczność tysięcy entuzjastów przeglądarki dąży pod tym hasłem do jej jak najszerszego rozpowszechnienia na świecie. Serwis internetowy kampanii został uruchomiony 14 września 2004.

Entuzjaści Firefoksa stworzyli wiele materiałów promocyjnych[79] – począwszy na bannerach, poprzez plakaty, hasła, ikony, avatary, tapety, skończywszy na sygnaturkach oraz gotowych treściach wiadomości e-mail przeznaczonych do organizacji, szkół, kafejek internetowych itp.

[edytuj] Krytyka

Niektórzy użytkownicy narzekają na skromne opcje i brak zaawansowanych funkcji, obecnych w konkurencyjnych przeglądarkach (głównie w Operze i pakiecie SeaMonkey)[80]. Mechanizm rozszerzeń (wtyczek) pozwala na prawie dowolne rozszerzanie funkcjonalności, ale wymaga od użytkownika poświęcenia czasu na znalezienie i instalację dodatków, które je udostępniają.

W czasach dominacji Internet Explorera na rynku przeglądarek, wiele stron było pisanych wyłącznie z myślą o produkcie Microsoftu. Firefox (podobnie jak inne nowoczesne przeglądarki) w znacznym stopniu spełnia standardy organizacji W3C, dotyczące obsługi technologii internetowych. Microsoft – producent Internet Explorera – korzystając z dominującej przewagi na rynku wprowadził sporo własnych rozwiązań, które nie są standardami, a ponadto zawiera dużo błędów w obsłudze np. standardów CSS. Z tego powodu alternatywne przeglądarki nie są w stanie wyświetlić poprawnie witryny, która jest – de facto – napisana błędnie, bądź korzysta z niestandardowych rozwiązań. Wprowadzenie na rynek Firefoksa uwypukliło złą jakość kodu wielu stron, ponieważ przeglądarka Mozilli jest zgodna ze standardami, do których niedostosowany jest Explorer[81][82]. Względnie uniwersalnym rozwiązaniem, pozwalającym cieszyć się z podstawowych funkcjonalności Firefoksa połączonej z możliwością wyświetlania stron korzystających z rozwiązań specyficznych dla Internet Explorera są programy takie jak Avant Browser czy Maxthon – nakładki na silnik Trident. Istnieje też możliwość zainstalowania rozszerzenia dla Firefoksa, które powoduje uruchamianie wybranych stron w Internet Explorerze[83].

W obecnych wersjach Firefox bez rozszerzeń nie posiada wielu możliwości, np. używania tzw. gestów myszy[84]. Większość z tych braków wynika z polityki Mozilla Foundation oraz obranej grupy docelowej, którą są zwykli, niekoniecznie zaawansowani użytkownicy komputerów. Firefox jest znacznie uproszczony pod względem konfiguracji (wiele zaawansowanych opcji jest dostępnych jedynie poprzez ręczną edycję wpisów w about:config, po zainstalowaniu rozszerzenia Configurationmania, albo też poprzez ręczną edycję plików tekstowych) niż Mozilla Suite i SeaMonkey. W zało