Leki beta-adrenolityczne

Propranolol, pierwszy zastosowany z powodzeniem beta-bloker.

Leki beta-adrenolityczne (inaczej β-blokery, leki β-sympatykolityczne ; ATC (medycyna): C07) to grupa leków działających antagonistycznie na receptory β1 i β2 adrenergiczne. Hamują aktywność układu współczulnego, wywierając działanie na niemal cały organizm. Jest to jedna z najważniejszych grup leków stosowanych w kardiologii, a zwłaszcza w chorobie niedokrwiennej serca. Znajdują też zastosowanie w innych chorobach.

Spis treści

[edytuj] Działanie

Ich działanie związane jest z zablokowaniem receptora beta-adrenergicznego, co powoduje następujące efekty biologiczne:

w obrębie serca: zmniejszenie częstości akcji serca, spadek przewodnictwa przedsionkowo-komorowego, spadek ciśnienia tętniczego krwi, zmniejszenie objętości wyrzutowej i minutowej serca, zmniejszenie zużycia tlenu przez mięsień sercowy, zwiększenie przepływu wieńcowego i poprawa odżywienia mięśnia sercowego,
w obrębie naczyń krwionośnych: skurcz naczyń i zwiększenie oporu obwodowego,
w obrębie mięśni gładkich narządów wewnętrznych: skurcz (np. oskrzeli).
w układzie RAA: hamują wydzielanie reniny i w konsekwencji obniżają ciśnienie krwi.
w oku: obniżają ciśnienie śródgałkowe

Poszczególne leki z tej grupy różnią się:

selektywnością wpływu na receptory receptory β₂ i β₁-adrenergiczne. Wpływa to na częstość występowania działań niepożądanych. Leki nieselektywne niekorzystnie wpływają na astmatyków - mogą powodować skurcz oskrzeli.
wewnętrzną aktywnością β-adrenergiczną (ISA). Leki, które posiadają tę właściwość są mniej niebezpieczne - w razie przedawkowania nie dojdzie do całkowitego bloku serca, ponieważ leki te w niewielkim stopniu będą pobudzały serce do skurczu.
działaniem chinidynopodobnym. Leki o działaniu chinidynopodobnym wykazują słabe właściwości antyarytmiczne oraz znieczulające (mogą maskować bóle wieńcowe).

[edytuj] Wskazania

nadciśnienie tętnicze (obecnie pojawiły się wątpliwości, czy leki beta-adrenolityczne powinny być stosowane jako leki I rzutu w terapii nadciśnienie tętniczego, z uwagi na nieakceptowalne ryzyko rozwoju cukrzycy przy długotrwałym stosowaniu^[1]
choroba niedokrwienna serca
nadkomorowe zaburzenia rytmu serca związane ze zwiększona pobudliwością
komorowe zaburzenia rytmu serca
profilaktyka napadów migreny
tachykardia zatokowa
nadczynność tarczycy
jaskra

[edytuj] Przeciwwskazania

bradykardia zatokowa
blok przedsionkowo-komorowy II stopnia i blok przedsionkowo-komorowy III stopnia
wstrząs kardiogenny
niewyrównana astma oskrzelowa, przewlekła obturacyjna choroba płuc lub inna przewlekła choroba płuc
niewyrównana niewydolność krążenia
nasilone zaburzenia krążenia obwodowego
angina Prinzmetala

[edytuj] Działania niepożądane

układ krążenia: bradykardia (zwolnienie rytmu serca), niewydolność krążenia, blok przedsionkowo-komorowy, hipotonia (nadmierne obniżenie ciśnienia), ziębnięcie dłoni i stóp
ośrodkowy układ nerwowy: oszołomienie, depresja, zaburzenia widzenia, halucynacje, "niezwykłe" sny, problemy z pamięcią
przewód pokarmowy: nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka lub zaparcie
układ oddechowy: zaostrzenie przebiegu lub prowokacja napadu astmy oskrzelowej
u niektórych chorych leczenie może powodować czasową impotencję