|
|
narzędzia |
Buddyzm tybetański
Buddyzm tybetański, określany bywał też jako lamaizm (choć nazwa ta bywa odbierana jako pejoratywna i jest merytorycznie niesłuszna) - jedna z odmian buddyzmu, która rozwinęła się na terenie Tybetu. Buddyzm Tybetański odnosi się do tzw. trzech "pojazdów" buddyzmu tj. do Hinajany, Mahajany, Wadżrajany. Jest jednak najsilniej zakorzeniony w tradycji Wadżrajany ("diamentowej drogi"). Stąd dzisiaj często te dwa pojęcia się utożsamia, niesłusznie, gdyż istnieją szkoły buddyzmu japońskiego (szingon) także należące do Wadżrajany, a w średniowieczu szkoły Wadżrajany funkcjonowały rozwijały się również na terenie Indii, Sri Lanki, Azji Centralnej, Indochin oraz Indonezji. W ramach buddyzmu tybetańskiego wyróżnia się cztery główne szkoły:
Piąta szkoła:
Buddyzm tybetański ma swoistą specyfikę wśród rozmaitych odłamów buddyzmu. Jako jedyny np. używa młynków modlitewnych.
[edytuj] Buddyzm tantryczny a buddyzm tybetańskiTradycje buddyjskie rozwijały się częściowo niezależnie, a częściowo wzajemnie się przenikały. Różnice doktrynalne między dzisiaj istniejącymi odłamami i szkołami buddyzmu wynikają często bardziej z różnej historii rozwoju niż z pierwotnego podziału. W szczególności zaś buddyzm tantryczny rozwinął się w pełni znacznie później niż tradycje Sthaviravady i mahajany. Powstał on na terenie Indii a pomiędzy VIII i XI wiekiem dotarł do Tybetu. Stąd dzisiaj często spotykamy się z utożsamianiem buddyzmu tantrycznego z buddyzmem tybetańskim. Często też jest on pomijany jako oddzielna tradycja, i włączany całkowicie do tradycji mahajany, co należy uznać za pewne uproszczenie. Tym bardziej, że szkoły powszechnie uznawane za silnie związane z tradycją mahajany rzadko kultywują nauki tantryczne. [edytuj] Nauki o naturze rzeczywistości w buddyzmie tybetańskimBuddyzm tybetański oprócz dogłębnych praktyk bezpośrednio prowadzących do doświadczania natury rzeczywistości i natury umysłu zawiera również wiele tradycji teorii na temat świata i umysłu. Nauki te, przeważnie pochodzenia indyjskiego, rozwinięto w Tybecie na przestrzeni ponad tysiąca lat, tworząc również nowe doktryny, np. poglądy Szentong i Gelug Prasangika. Ogólnie buddyzm tybetański wyróżnia następujące tradycje nauk o naturze rzeczywistości: Tradycje te można traktować jako kolejne etapy w stopniowych medytacjach na tzw. "pustość" (Siunjata) oraz odniesienie do nauk o naturze Buddy. Teorie te ponadto wspomagają takie praktyki jak Mahamudra, Dzogczen i Tantry Jogi Najwyższej. Poszczególne doktryny nie wykluczają siebie nawzajem, ale się uzupełniają. Tradycje Wajbaszika i Sautrantika odnoszą się do nauk Hinajany, a Czittamatra i Madhjamika do nauk Mahajany. [edytuj] Osiem wielkich systemów praktyk Buddyzmu tybetańskiegoZgodnie z uczonym Wielkim Jamgon Kongtrulem (1813 - 1899 r n.e.)[1], który zebrał w pięciu wielkich zbiorach nauki tradycji Ningmy i Sarmy, wyróżnia się 8 wielkich systemów praktyk Tybetu, które stosuje się w zależności od poszczególnych szkół:
[edytuj] Trzech wielkich reformatorów Buddyzmu w TybecieZe względu na wkład w rozwój Buddyzmu w Tybecie rozróżnia się trzech wielkich reformatorów Buddyzmu tybetańskiego: Sakja Panditę (1182-1251), Longczenpę (1308-1364) i Tsongkhapę (1357-1419). Mistrzów tych uznaje się tradycyjnie jako wielkich uczonych i czci niczym emanacje Mandziuśriego. Przypisy[edytuj] Zobacz też:[edytuj] Literatura
[edytuj] Linki zewnętrzne |
