|
|
narzędziaW innych językach
|
Jacques Chirac
Jacques René Chirac * [ʒak ʀəˈne ʃiˈʀak] (ur. 29 listopada 1932 w Paryżu) – polityk francuski, w latach 1995-2007 prezydent Francji i jednocześnie współksiążę Andory. Chirac jest czynny na scenie politycznej od ponad 40 lat. Jest najprawdopodobniej ostatnim prezydentem Francji, który urodził się przed II wojną światową i który był zaangażowany w politykę jeszcze w czasie rządów generała Charles'a de Gaulle'a [1].
[edytuj] PoglądyChirac od młodości związany jest z ruchem gaullistowskim. Jego poglądy polityczne są właśnie gaullistowskie i konserwatywne; jest m.in. zwolennikiem surowych kar dla przestępców (choć jednocześnie konsekwentnym przeciwnikiem kary śmierci), jednak w gospodarce opowiada się przeciwko zbytniemu liberalizmowi. Jest katolikiem, choć konsekwentnie sprzeciwia się udziałowi religii w życiu publicznym. Kiedy po śmierci Jana Pawła II zarządził żałobę narodową, spotkało się to z ostrą krytyką wielu środowisk. Chirac w czasie swej kariery był raczej niechętny przyznaniu prawa do przerywania ciąży, aczkolwiek był premierem w okresie, kiedy dokonano reformy. [edytuj] Życie prywatneChirac jest żonaty z Bernadette Chodron de Courcel (siostrzenicą dawnego adiutanta i jednego z najbliższych współpracowników de Gaulle'a Geoffroy de Courcela). Państwo Chirac mają dwie córki. Pojawiły się też pogłoski o rzekomym nieślubnym dziecku prezydenta z Japonką. [edytuj] Życiorys[edytuj] Przed rozpoczęciem kariery politycznej (1932-1962)
Jacques Chirac przyszedł na świat w stolicy Francji – Paryżu. Studiował m.in. w prestiżowej École nationale d'administration, gdzie w czasie studiów przyjaźnił się z jednym z późniejszych przywódców socjalistów Michelem Rocardem. Sam początkowo zastanawiał się nawet nad wstąpieniem do SFIO. W 1953 roku studiował w Harwardzie (na wydziale letnim). Warto odnotować, że École Nationale d'Administration ukończył jako jeden z pierwszych w swoim roczniku pod względem wyników w nauce. W czasie wojny algierskiej, służył na niej najpierw w kawalerii, a następnie w wojskach pancernych. Dosłużył się stopnia porucznika. W owym czasie był zagorzałym zwolennikiem Algierii Francuskiej, który to pogląd zrewidował później. [edytuj] Początki kariery politycznej (1962-1974)Jego wejście do świata polityki zainspirowane zostało powrotem generała Charles'a de Gaulle'a do władzy w 1959 roku. W kwietniu 1962 roku, zaledwie trzy lata po ukończeniu ENA, został członkiem sztabu osobistego premiera (i przyszłego prezydenta) Georges'a Pompidou. W 1967 roku – za namową Pompidou, za "faworyta" którego uchodził – wystartował w wyborach i zdobył mandat deputowanego. W tym też czasie (1967-1968) został sekretarzem stanu w ministerstwie spraw społecznych ds. pracy, była to jego pierwsza funkcja rządowa. W 1968 został, jeszcze w gabinecie Pompidou, sekretarzem stanu w ministerstwie ekonomii i finansów. Po odejściu Pompidou ze stanowiska premiera w czerwcu 1968, Chirac nie porzucił pracy w rządzie i pełnił urząd ten sam urząd w latach 1968-1972 w gabinetach premierów Maurice'a Couve de Murville'a i Jacques'a Chaban-Delmasa. Przełom w jego karierze nastąpił w 1972 roku po otrzymaniu pierwszej teki ministerialnej (rolnictwa) w gabinecie Pierre'a Messmera. U niego też został w 1974 roku ministrem spraw wewnętrznych. [edytuj] Premier po raz pierwszy (1974-1976)Nagła śmierć prezydenta (1969-1974) Pompidou sprawiła, iż ruch gaullistowski pozostał bez lidera. Naturalnym kandydatem na prezydenta wydawał się Chaban-Delmas. Jednakże należał on do tak zwanych liberalnych (bądź lewicowych) gaullistów, a to było nie do przyjęcia przez wielu jego kolegów. Ci właśnie koledzy wyłamali się i poparli kandydaturę ministra finansów Valerego Giscarda d'Estaing. Na czele tego "rokoszu" stanął młody minister Jacques Chirac. Dzięki temu Chaban-Delmas znalazł się dopiero na trzecim miejscu za Giscardem i kandydatem lewicy Francois Mitterrandem. Zwycięzcą w drugiej turze okazał się właśnie Giscard, który powierzył misję formowania nowego rządu Chiracowi. Niespełna wówczas 42-letni człowiek był najmłodszym premierem w dotychczasowej historii Francji. Niedługo potem został też nowym liderem UDR. "Miodowy miesiąc" z nowym prezydentem nie trwał długo. W 1976 roku, po serii spięć na linii Pałac Elizejski – Hotel Matignon (siedziba premiera), Chirac podał się do dymisji. Niedługo potem założył nowe ugrupowanie RPR, będące kontynuacją UDR. [edytuj] W opozycji (1976-1986)W 1977 roku został merem Paryża, pokonując jednego z bliskich współpracowników Giscarda (którego rok później ostro skrytykował za zbytnią proeuropejskość). W 1981 roku po raz pierwszy kandydował na prezydenta. Znalazł się wtedy na trzecim miejscu za ubiegającym o reelekcję Giscardem i Mitterrandem. Świadomie nie poparł wówczas prezydenta, co przyczyniło się do jego porażki (znamiennym jest to, iż Giscard najpierw został prezydentem w dużej mierze dzięki Chiracowi, a potem przegrał także z jego powodu.) [edytuj] Premier po raz drugi (1986-1988)W 1986 roku ugrupowanie Chiraca wygrało wybory parlamentarne i prezydent Mitterrand powierzył mu tekę premiera. Był to pierwszy przypadek w historii Piątej Republiki, kiedy prezydent i premier wywodzili się z dwóch różnych środowisk politycznych (tak zwana kohabitacja). Chirac musiał opuścić urząd w 1988 roku, kiedy socjaliści ponownie wygrali wybory. Jego następcą został były kolega ze studiów Michel Rocard. [edytuj] Ponownie w opozycji (1988-1995)W wyborach prezydenckich w 1988 roku Chirac znalazł się na drugim miejscu za Mitterrandem, choć początkowo sondaże dawały mu sporo szans na zwycięstwo. Wielu uważało nawet wtedy, iż to początek końca jego politycznej kariery. Kiedy w 1993 roku RPR ponownie wygrało wybory, doszło do drugiej kohabitacji, z tym, że premierem nie został Chirac tylko Édouard Balladur. Były premier przygotowywał się bowiem intensywnie do wyborów prezydenckich za dwa lata. [edytuj] Prezydent Republiki (1995-2007)W pierwszej turze wyborów 1995 roku Chirac znalazł się na drugim miejscu za kandydatem socjalistów Lionelem Jospinem i przed Balladurem, który wystartował na własną rękę. Jednakże w drugiej turze wyszedł z pojedynku zwycięsko. Po 21 latach gaulliści odzyskiwali fotel prezydencki, który stracili przedtem głównie dzięki nowemu prezydentowi. [edytuj] Pierwsza kadencja (1995-2002)Polityka wewnętrzna Jedną z pierwszych – ostro zresztą krytykowanych – decyzji nowego prezydenta, było wznowienie prób z bronią jądrową w Polinezji Francuskiej. Chirac został wybrany m.in. dzięki obietnicom stworzenia nowych miejsc pracy i "ruszenia" gospodarki. Jednakże tak się w czasie jego pierwszej kadencji nie stało. W 1997 roku Chirac rozpisał przedterminowe wybory, w których odnieśli zwycięstwo socjaliści (premierem został wówczas Jospin; była to trzecia kohabitacja w historii republiki, która trwała całą kadencję parlamentarną). Polityka zagraniczna W czasie swojej pierwszej kadencji Chirac łączył (i łączy nadal) dziedzictwo polityki de Gaulle'a i Mitterranda, co przejawiało się tym, iż dążąc jednocześnie do zachowania silnej pozycji Francji na arenie międzynarodowej, jednocześnie silnie popierał integrację europejską, choć w poprzednim okresie znany był bardziej jako eurospeptyk. I teraz wielu oskarża go, iż owo popieranie integracji sprowadza się do chęci zachowaniu prymatu Francji w UE. W tym ostatnim ściśle współdziałał z kanclerzem Niemiec Gerhardem Schröderem (tak jak wcześniej Mitterrand i Helmut Kohl). Pod jego rządami Francja wzięła udział także w interwencji państw NATO w byłej Jugosławii. [edytuj] Wybory 2002Powszechnie uważano, że w wyborach prezydenckich 2002 roku do drugiej tury przejdą Chirac i Jospin, między którymi różnica poparcia mieściła sie w granicy błędu statystycznego. Jednakże, ku ogólnemu zaskoczeniu, do drugiej tury wraz z urzędującym prezydentem przeszedł lider skrajnie prawicowego Frontu Narodowego Jean-Marie Le Pen. Chirac odniósł łatwe nad nim zwycięstwo, uzyskując ponad 82 procent głosów, oddanych w dużej mierze nie za Chirakiem, ale przeciw Le Penowi. [edytuj] Druga kadencja (2002-2007)Polityka wewnętrzna 
Po ustąpieniu Jospina z funkcji premiera zaraz po przegranych wyborach, Chirac nowym premierem mianował działacza swojej partii Jean-Pierre Raffarina. Niedługo potem gaulliści znacząco wygrali wybory parlamentarne. Rząd Raffarina usiłuje wprowadzić wiele reform gospodarczo-społecznych, co powoduje masowe protesty, godzące w pozycję samego prezydenta. 14 lipca 2002 roku Chirac przeżył dokonany na niego zamach, kiedy jechał odkrytym samochodem wojskowym w czasie Dnia Bastylii. Zamachu dokonał młody człowiek, sympatyk Le Pena. Chirac, zapytany potem przez dziennikarzy, czy wie, że do niego strzelano, odparł: Naprawdę? Polityka zagraniczna Chirac i Schröder jako pierwsi wyrazili sprzeciw wobec planowanej przez rząd prezydenta USA George'a W. Busha inwazji na Irak. Postawa tak Francji i Niemiec jak i USA doprowadziła do znacznego oziębienia stosunków amerykańsko – europejskich, oraz spięć w stosunkach Francji z nowymi krajami Unii Europejskiej, które poparły inwazję, w tym Polską. Chirac dążył również do zniesienia unijnego embarga na handel bronią z Chinami. [edytuj] Rządy Jacques'a Chiraca[edytuj] Pierwszy rząd (28 maja 1974 – 27 sierpnia 1976)
Zmiany:
[edytuj] Drugi rząd (20 marca 1986 – 12 maja 1988)
[edytuj] Odznaczenia (wybór)
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Przypisy
Pierwszy rząd Pierre'a Messmera, 1972-1973
W dniu powstania Drugi rząd Pierre'a Messmera, 1973-1974
W dniu powstania Trzeci rząd Pierre'a Messmera, 1974
W dniu powstania  Pierwszy rząd Jacques’a Chiraca, 1974-1976
W dniu powstania Drugi rząd Jacques’a Chiraca, 1986-1988
W dniu powstania  Michel Debré • Georges Pompidou • Maurice Couve de Murville • Jacques Chaban-Delmas • Pierre Messmer • Jacques Chirac • Raymond Barre • Pierre Mauroy • Laurent Fabius • Jacques Chirac • Michel Rocard • Édith Cresson • Pierre Bérégovoy • Édouard Balladur • Alain Juppé • Lionel Jospin • Jean-Pierre Raffarin • Dominique de Villepin • François Fillon
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
