Józef Baran-Bilewski

Jan Baran-Bilewicz (ur. 4 marca 1899 w Racławówce, w pow. rzeszowskim, zamordowany w kwietniu 1940 w Katyniu) – lekkoatleta, mistrz Polski w rzucie dyskiem i pchnięciu kulą, olimpijczyk, kapitan artylerii Wojska Polskiego.

Spis treści

[edytuj] Rodzina

Był synem Tomasza Barana i Zofii z domu Gubernat. Miał trzech braci (Jana, Antoniego i Stanisława) oraz trzy siostry. Wszyscy byli uzdolnieni sportowo. Żonaty z Haliną Marią z Witosławskich.

[edytuj] Służba wojskowa

W czasie I wojny światowej (od marca 1917 do 2 listopada 1918) służył w Cesarskiej i Królewskiej Armii. Początkowo w 17 Pułku Piechoty, a następnie w 56 Pułku Artylerii Ciężkiej. W 1918 ukończył Szkołę Oficerów Rezerwy w Ołomuńcu.

W listopadzie tego roku przyjęty został do Wojska Polskiego. W szeregach Pułku Piechoty Ziemi Rzeszowskiej wziął udział w obronie Lwowa. Po zakończeniu wojny z bolszewikami został przeniesiony do 6 Pułku Artylerii Ciężkiej we Lwowie, a stamtąd do Torunia na roczny kurs podchorążych artylerii. Po ukończeniu kursu został wyznaczony na stanowisko instruktora w Obozie Szkolnym Artylerii w Toruniu. W 1922 uzyskał maturę w Gimnazjum Klasycznym i Realnym w Toruniu i przeniesienie do 5 Pułku Artylerii Polowej we Lwowie na stanowisko dowódcy baterii. W 1924 pełnił służbę w Centrum Wyszkolenia Strzeleckiego Piechoty (Centralnej Szkole Strzelniczej). W latach 1925–1926 był słuchaczem kursu w Centralnej Wojskowej Szkole Gimnastyki i Sportów w Poznaniu. Po ukończeniu kursu kierował wychowaniem fizycznym w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie. W kwietniu 1928 został przeniesiony do kadry oficerów artylerii z równoczesnym przydziałem do Centralnej Wojskowej Szkoły Gimnastyki i Sportów w Poznaniu na stanowisko dowódcy kompanii szermierczej^[1]. W następnym roku został przeniesiony do Warszawy, do nowo powstałego Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego. W instytucie pełnił służbę do 1939.

24 sierpnia 1939 zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym udał się do Włodzimierza Wołyńskiego. 20 września po agresji ZSRR w nieznanych okolicznościach dostał się do sowieckiej niewoli. Trafił do obozu przejściowego w Szepietówce, a stamtąd do obozu w Kozielsku. Zamordowany w lesie katyńskim. Figuruje na liście transportowej NKWD z 1 kwietnia 1940. ekshumowany i zidentyfikowany pod numerem 1856.

Minister Obrony Narodowej decyzją Nr 439/MON z dnia 5 października 2007 mianował go pośmiertnie do stopnia majora^[2]. Awans ogłoszony został 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Awanse

porucznik ze starszeństwem z 1 czerwca 1921
kapitan ze starszeństwem z 1 stycznia 1932
major 5 października 2007 pośmiertnie

Ordery i odznaczenia

[edytuj] Kariera sportowa

Był zawodnikiem Resovia Rzeszów, lwowskiego Klubu Sportowego Pogoń Lwów i AZS Poznań. Dwukrotnym mistrzem Polski w pchnięciu kulą (1922 i 1926) i w rzucie dyskiem (1926, 1927 i 1929) oraz szesnastokrotnym rekordzistą Polski w obu dyscyplinach. W 1928 uczestniczył w Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Amsterdamie. Zajął 18 miejsce w rzucie dyskiem. Cztery lata później był kierownikiem polskiej grupy lekkoatletycznej na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Los Angeles. W kierowanej przez niego grupie znalazło się dwoje mistrzów olimpijskich: Stanisława Walasiewicz i Janusz Kusociński. Po zakończeniu czynnej kariery sportowej rozpoczął pracę trenerską i sędziowską. Był działaczem Polskiego Związku Lekkiej Atletyki i Polskiego Związku Olimpijskiego. Publikował artykuły w „Przeglądzie Sportowym” i był współautorem podręczników sportowych.

Przypisy

↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 9 z 26.04.1928 r.
↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 r. w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w dzienniku Urzędowym MON.

[edytuj] Źródła

Helena Malanowska, Pro memoria, Józef Bilewski (1899-1940), Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3/4 (133/134), Warszawa 1990, s. 390-391.
Janusz Karwat, Centralna Szkoła Wojskowa Gimnastyki i Sportów w Poznaniu 1921-1929, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 2 (144), Warszawa 1993, s. 31-52.
Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 646, 754.
Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 438, 481.
Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 198, 829.