|
|
narzędziaW innych językach
|
Henryk IV Burbon
Henryk IV Wielki (ur. 13 grudnia 1553 w Pau w Nawarze, zm. 14 maja 1610 w Paryżu) – król Nawarry od 1572 i Francji od 1589 r., pierwszy z dynastii Burbonów, najmłodszej gałęzi Kapetyngów.
[edytuj] Król NawarryOd 1572 roku był królem Nawarry i hrabią Foix jako Henryk VI i przywódcą hugenotów. Jego ślub z katoliczką, księżniczką Małgorzatą de Valois, na który przybyło wielu przedstawicieli szlachty hugenockiej, zakończył się rzezią, znaną do dziś jako nocy św. Bartłomieja. Do tego głośnego wydarzenia przyczynił się młody Karol IX Walezjusz - ówczesny król francuski. W 1574 roku Karol IX zmarł na gruźlicę, a tron po nim objął jego brat Henryk III Walezy, który uciekł z Polski rezygnując tym samym z jej korony. Nowy król poczynił ustępstwa na rzecz hugenotów, co stało się przyczyną religijnej wojny domowej trwającej przez następne kilka lat. Protestanci stawiali zbrojny opór, a ich wojskami dowodził, ocalały z rzezi w czasie Nocy św. Bartłomieja, król Nawarry, Henryk. Odniósł on szereg zwycięstw nad wojskami Ligi Katolickiej, wspieranej finansowo - przez króla Hiszpanii Filipa II - i moralnie - przez papieża Sykstusa V, który rzucił klątwę na króla hiszpańskiego, a później także na króla Henryka III Walezjusza. Mimo to, po śmierci Henryka III, zasztyletowanego przez katolickiego fanatyka, dominikańskiego mnicha Jacques'a Clémenta w 1589 roku rządy nad Francją objął król Nawarry, Henryk IV. Zapoczątkował on nową dynastię królewską Burbonów, którzy panowali, z przerwami, do 1848 r. Potomkowie Henryka IV w prostej linii panują do dziś w Hiszpanii i Luksemburgu. [edytuj] Król Francji
Koronacja hugenota Henryka IV stała się powodem wzniecenia przez Ligę Katolicką kolejnej, bardzo krwawej, domowej wojny religijnej, która toczyła się, ze zmiennym szczęściem, także przy udziale wojsk hiszpańskich, przez osiem lat. Skończyła się w 1598 r. układem pokojowym między Francją i Hiszpanią, po tym jak Henryk IV w 1593r. przeszedł z powrotem na katolicyzm („Paryż wart jest mszy!”). W tym samym 1598 roku Henryk IV wydał anulowany potem w 1685r. edykt nantejski, zrównujący w prawach protestantów i katolików i usuwający w ten sposób przyczyny wojen religijnych we Francji. Edykt przyznawał protestantom prawo praktykowania wiary, budowy własnych kościołów, posiadania zamków itp. Nie obowiązywał jednak w kilku miastach, a w Paryżu tylko w dzielnicy Charenton. Był więc kompromisem, który nie zadowalał w pełni ani protestantów, ani katolików. Pozwolił jednakże na kilkanaście lat wewnętrznego pokoju. W 1599 jego małżeństwo z Małgorzatą zostało unieważnione. Rok później ożenił się z toskańską księżniczką Marią Medycejską, która została matką jego wszystkich legalnych potomków i regentką po jego śmierci. [edytuj] Mądre rządyHenryk IV okazał się znakomitym władcą. W ciągu kilku lat doprowadził budżet państwa do równowagi. Odbudowane zostało przede wszystkim rolnictwo, zrujnowane uprzednimi dziesięcioleciami wojen religijnych i kilkoma latami bardzo mroźnych zim. Usprawniono transport w kraju przez budowę mostów, dróg i kanałów; zakładano liczne manufaktury królewskie, produkujące sukno i inne towary na potrzeby ludności i na eksport. Rozwój ten stymulowany był znacznym rozszerzeniem się handlu zagranicznego, rozrostem miast oraz wynalazkami w dziedzinie transportu morskiego, tkactwa i metalurgii. Francja liczyła na początku XVII w. ok. 16 milionów ludności, czyli dwukrotnie więcej niż Hiszpania, a czterokrotnie niż Anglia. [edytuj] Ekspansja kolonialna FrancjiPod koniec XVI stulecia rozpoczęły się wyprawy Francuzów przez Atlantyk do Ameryki Północnej, gdzie założyli oni pierwsze francuskie kolonie na Florydzie, rozpoczynając rywalizację w podboju nowego kontynentu z Hiszpanami, a później z Anglikami. Zaś w pierwszym dziesięcioleciu XVII w. Francuzi rozpoczęli kolonizację Kanady, gdzie założyli miasto Quebec u ujścia rzeki Św. Wawrzyńca, rozpoczynając swój pochód w głąb Nowej Francji, jak nazwali terytoria na północ od Wielkich Jezior. W 1604 r. złożyli także swą pierwszą kolonię w Ameryce Południowej, Gujanę. Król Henryk IV Burbon wyparł ostatecznie Hiszpanów z północnych terenów Francji i umocnił centralną, absolutystyczną władzę w kraju, ograniczając secesyjne ambicje lokalnych książąt. Zginął w 1610 r., zasztyletowany przez fanatyka katolickiego François Ravaillac'a. Tron po nim przejął jego syn Ludwik XIII (1610-1643). [edytuj] Rodzina[edytuj] Wywód przodków
[edytuj] Potomstwo18 sierpnia 1572 poślubił Małgorzatę de Valois, małżeństwo to zostało anulowane w 1599, a para nie miała dzieci. 17 grudnia 1600 poślubił Marię Medycejską, z którą miał 6 dzieci:
Henryk IV miał co najmniej 11 dzieci ze związków nieślubnych, które później oficjalnie uznał. Z Gabrielle d'Estrée miał:
Z Katarzyną Henriettą de Balzac d'Entragues, markizą de Verneuil, miał:
Z Jacqueline de Bueil, hrabiną de Moret, miał Z Charlottą des Essarts, hrabiną de Romorantin, miał:
[edytuj] Zobacz też
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
