|
|
narzędziaW innych językach
|
Dublin
Dublin (irl. Baile Átha Cliath, IPA: [bˠalʲɛ a:ha klʲiəh]; ang. Dublin [dʌblɪn] lub [dʊblɪn]) – stolica i największe miasto Republiki Irlandii, położone w prowincji Leinster. Położony na wschodnim wybrzeżu Irlandii, nad Morzem Irlandzkim, u ujścia rzeki Liffey (irl. An Life) do Zatoki Dublińskiej. Rzeka dzieli miasto na dwie dzielnice o zdecydowanie odmiennym charakterze: Northside oraz nowocześniejszą i bardziej zamożną Southside. Główny ośrodek administracyjny, kulturalny, ekonomiczny i przemysłowy kraju (przemysł samochodowy, stoczniowy, włókienniczy, odzieżowy, metalowy, elektrotechniczny, spożywczy (słynny browar Guinnessa), poligraficzny, chemiczny, szklarski, papierniczy). Port morski połączony kanałami z rzeką Sionna. Port lotniczy (Dublin Airport). Duże znaczenie dla turystyki.
[edytuj] NazwaArchaiczna irlandzka nazwa okolic miasta – Dúbh Linn (oznaczająca "Czarny Staw") – została przez stulecia zangielszczona do współczesnej, używanej również w innych językach postaci Dublin. Natomiast współczesna irlandzka nazwa Baile Átha Cliath oznacza "Miasto Brodu z Trzcinowymi Płotami". [edytuj] Historia
[edytuj] LudnośćSpis ludności z roku 2006 podaje, że mieszkańców ścisłego centrum Dublina jest ok. 505 tys.; natomiast mieszkańców historycznego hrabstwa Dublin już ponad 1,1 mln. Wyróżnia się też region aglomeracji Dublina (Greater Dublin Area) składający się z miasta Dublin (Dublin City Council) oraz okolicznych, przyległych miast położonych jednak w innych hrabstwach (przede wszystkim South Dublin, Fingal, Dún Laoghaire-Rathdown oraz w mniejszym stopniu Kildare i Meath), które łącznie zamieszkiwało w 2006 r. ok. 1,6 mln mieszkańców. W roku 2006 szacuje się że co piąty mieszkaniec Dublina posługuje się językiem polskim jako narodowym. [edytuj] TemperaturyŚrednia temperatura w lecie w okolicach 16–20°C w zimie, w okolicach 4–7°C. [edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne
Dublin jest atrakcyjnym pod względem turystycznym miastem, decyduje o tym m.in. jego specyficzna atmosfera. Zachowało się tutaj stosunkowo niewiele starszych zabytków (sprzed XVII wieku). Jednym z nich jest Zamek Dubliński, wybudowany przez Normanów na miejscu dawnej fortyfikacji wikingów w XIII wieku. Swój obecny wygląd zawdzięcza on jednak przebudowie z XVIII wieku. W pobliżu zamku, od zachodniej strony znajduje się katedra Christchurch z 1172 roku. Powstała po wyburzeniu poprzedniej drewnianej katedry wzniesionej przez wikingów. W późniejszych wiekach popadała coraz bardziej w ruinę – dzisiejszy kształt to efekt kompleksowej renowacji i przebudowy z końca XIX wieku. Drugą katedrą w Dublinie jest katedra św. Patryka. Obie stanowią własność Kościoła Irlandii, będącego częścią wspólnoty anglikańskiej i są udostępniane dla zwiedzających po uiszczeniu opłaty. W centrum miasta dominuje niewysoka, stosunkowo młoda zabudowa, w przeważającej mierze utrzymana w stylu gregoriańskim i neoklasycznym (XVIII w.). W kilku miejscach zachował się układ urbanistyczny z tego okresu z charakterystycznymi ceglanymi domami. Z epoki wiktoriańskiej pochodzą natomiast budynki Biblioteki Narodowej i Muzeum Narodowego na prawym brzegu Liffey. Na północ od nich, bliżej rzeki znajdują się budynki Uniwersytetu Irlandii (Trinity College), założonego w 1592 roku. Najciekawszym obiektem kompleksu jest uniwersytecka biblioteka, znana z kolekcji iluminowanych rękopisów ze słynną Księgą z Kells (Book of Kells). 
Dublin jako stolica kraju i ośrodek kulturalny szczyci się dużą liczbą muzeów i galerii sztuki (35 obiektów). Najważniejszymi z nich są oddziały Muzeum Narodowego gromadzące cenne zabytki i dzieła sztuki wyspy. W głównym gmachu wystawiane są przedmioty z epoki brązu i żelaza, a także średniowieczne. W Aneksie Muzeum Narodowego znajdują się natomiast obiekty związane z obecnością wikingów na wyspie. Galerię Narodową tworzy kolekcja malarstwa irlandzkiego i europejskiego (obrazy Tycjana, Rembrandta, Caravaggia i in.). Licznie odwiedzane są również Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Hugh Lane Gallery. W mieście nie brak również terenów rekreacyjnych. Znajdujący się na lewym brzegu rzeki, Phoenix Park jest uważany za jeden z największych parków miejskich świata (ma prawie 8 km² powierzchni). W jego obrębie znajdują się tereny sportowe, miejskie zoo oraz rezydencja prezydenta kraju jak również rezydencja ambasadora Stanów Zjednoczonych. Region Dublina obejmuje nie tylko samo miasto, ale i jego okolice (w granicach hrabstwa). Wzdłuż wybrzeża Morza Irlandzkiego znajdują się kąpieliska: Dún Laoghaire (także przystań promowa), Dalkey, Dollymount Strand, Howth i in. Brzeg oraz wysepki Zatoki Dublińskiej są terenami, gdzie zimują gatunki ptactwa arktycznego; stanowią one cel przyjazdów miłośników obserwacji ptactwa. Zabytki:
O'Connell Street jest najbardziej reprezentacyjną z dublińskich ulic. Upamiętnia ona nazwisko wybitnego irlandzkiego polityka i patrioty Daniela O'Connella, którego monumentalny pomnik stoi nad rzeką, u wlotu ulicy. W centralnym punkcie ulicy na środku pomiędzy dwiema jezdniami ulicy, na początku 2003 roku został ustawiony monument, zwany oficjalnie "Spire of Dublin" (Dublińska iglica). Wśród licznie zamieszkującej polonii w Dublinie, monument ten jest jednak nazywany "Szpila". [edytuj] Transport w DublinieAutobusy W Dublinie istnieje prawie 200 dziennych linii autobusowych a także 24 linie nocne obsługiwanych przez Dublin Bus oraz linie podmiejskie które obsługuje Bus Éireann. Szybka kolej miejska DART Składa się z jednej linii (od Greystones do Howth, z rozszerzeniem do Malahide). Trwają plany, by znacznie rozszerzyć system DART. Projekt przewiduje wybudowanie tunelu pod centrum miasta, pozwalający na utworzenie dwóch oddzielnych linii. Obecnie istniejąca część, zostałaby rozdzielona w centrum i z południa skierowana na północny zachód, natomiast część północna na południowy zachód przez projektowany tunel. Kolej podmiejska Commuter Składa się z czterech linii:
Szybki tramwaj LUAS w 2004 roku zostały otwarte 2 linie szybkiego tramwaju LUAS. Od 2008 roku rozpoczęto rozbudowę sieci tramwajowej. Jako pierwsze powstają odcinki będące przedłużeniem tzw "czerwonej linii". Z jednej strony tramwaj wydłużony będzie do dublińskich doków (Docklands) a druga strona od Sandyford do Cherrywood. W trakcie realizacji są plany zakładające budowę kolejnych linii. Szacuje się, że tramwaju używa w Dublinie około 80 tys. osób dziennie. W 2006 Railway Procurement Agency ogłosiła, że Luas system osiągnął zyskowność przed planem, zaledwie po roku działania.
[edytuj] Osobistości[edytuj] Aktorzy[edytuj] Pisarze
[edytuj] Muzycy[edytuj] Miasta partnerskie
Przypisy[edytuj] Linki zewnętrzne
Stolice Europy
Amsterdam (konstytucyjna), Holandia • Andora, Andora • Ateny, Grecja • Belgrad, Serbia • Berlin, Niemcy • Berno, Szwajcaria • Bratysława, Słowacja • Bruksela, Belgia • Budapeszt, Węgry • Bukareszt, Rumunia • Douglas, Wyspa Man • Dublin, Irlandia • Gibraltar, Gibraltar • Haga (siedziba rządu), Holandia • Helsinki, Finlandia • Kijów, Ukraina • Kiszyniów, Mołdawia • Kopenhaga, Dania • Lizbona, Portugalia • Londyn, Wielka Brytania • Longyearbyen, Svalbard • Lublana, Słowenia • Luksemburg, Luksemburg • Madryt, Hiszpania • Mińsk, Białoruś • Monako, Monako (państwo-miasto) • Moskwa, Rosja • Oslo, Norwegia • Paryż, Francja • Podgorica, Czarnogóra • Praga, Czechy • Prisztina, Kosowo • Reykjavík, Islandia • Ryga, Łotwa • Rzym, Włochy • Saint Helier, Jersey • Saint Peter Port, Guernsey • San Marino, San Marino • Sarajewo, Bośnia i Hercegowina • Skopje, Macedonia • Sofia, Bułgaria • Sztokholm, Szwecja • Tallinn, Estonia • Thorshavn, Wyspy Owcze • Tirana, Albania • Tyraspol, Naddniestrze • Vaduz, Liechtenstein • Valletta, Malta • Warszawa, Polska • Watykan, Watykan (państwo-miasto) • Wiedeń, Austria • Wilno, Litwa • Zagrzeb, Chorwacja |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
