Asceza

Asceza (gr. ἄσκησις askesis - pierwotnie "ćwiczenie, trening") - dobrowolne skrajne wyrzekanie się i ograniczanie przyjemności, wstrzemięźliwość, zazwyczaj z pobudek religijnych. Oznacza dobrowolne ograniczanie potrzeb cielesnych (jedzenie, sen, współżycie płciowe) do absolutnego minimum i poddawanie się surowej dyscyplinie wewnętrznej w celu osiągnięcia czystości i doskonałości duchowej. Ludzi praktykujących ascetyzm nazywamy ascetami. Głęboko wierzyli w sens cierpienia, uzyskanie zbawienia i osiągnięcia świętości już za życia.

Postawa ta była popularna w początkowym okresie rozwoju chrześcijaństwa, wywodzi się z patrystyki oraz poglądów i teorii filozofii stoików, które zostały przyjęte przez Ojców Kościoła. Jej elementy zostały przejęte przez filozofie i estetykę chrześcijańską, która zakładała wyrzeczenie się doznań zmysłowych na rzecz kontemplacji, rozmyślań i próby kontaktu z Bogiem. Estetyka została wpisana w życie wielu zakonów, zarówno Kościoła katolickiego jak i Kościołów obrządków wschodnich. Asceza jako rodzaj ćwiczenia duchowego jest też obecna w hinduizmie, islamie (zwłaszcza w wersji sufickiej) oraz w pewnym sensie także w buddyzmie, choć ta ostatnia religia raczej zwalcza skrajne przejawy ascezy, jako utrudniające osiągnięcie prawdziwego oświecenia duchowego (nirwany).

W Sketis, znanej egipskiej kolonii mnichów, obowiązywały przepisy precyzyjnie regulujące ilość kroków, które wolno było wykonać oraz ilość kropli wody, które wolno było wypić.

Dla zachowania czystości mnisi często poddawali się infibulacji (zawieszano śruby, kawałki żelaza na penisie) lub kastracji (jak np. Sekstus czy Orygenes).

Ascezę dzielimy na wschodnią (surowszą) i zachodnią (łagodniejszą).

Asceza mistyczna to przygotowanie się do doświadczenia mistycznego.

Spis treści

[edytuj] Przykładowe, stosowane w przeszłości metody umęczenia ciała

stanie na jednej nodze przez kilkanaście dni
brak spożywania pokarmów, lub tylko minimalna ich ilość
nurkowanie w lodowatej wodzie
spanie w celach, norach, zwanych "grobami"
ciągłe przelewanie łez
abstynencja seksualna
biczowanie się
brak higieny (nie myto się przez kilkanaście lat, przykładami są Adalbert czy Franciszek z Asyżu
zakładanie włosienicy (szorstka tkanina z końskiego włosia)

[edytuj] Przykładowi święci asceci chrześcijańscy

Święty Aleksy – opuścił żonę w czasie nocy poślubnej by poświęcić się Bogu, nocował na schodach kościoła, wylewano na niego pomyje, po czym jako żebrak mieszkał do śmierci pod schodami pałacu swego ojca
Święty Antonim (zm. 338) – walczył z demonem i odparł jego ataki, mieszkał w grobie, raz dziennie skromnie jadał po zachodzie słońca
Święty Grzegorz z Nazjanzu (zm. 389) – sypiał na gołej ziemi, noce spędzał na modlitwach i płaczach, żywił się stęchłym chlebem
Święty Szymon Słupnik (zm. 460) – od przełożonego otrzymał pozwolenie na przestrzeganie surowego postu Jezusa na pustyni
Święty Benedykt z Nursji (zm. 543) – mieszkał w jaskini, odmawiał sobie pożywienia, gdy odczuwał pokusę bez lęku rzucał się pomiędzy cierniste krzewy
Święty German z Paryża (zm. 546) – nigdy nie okrywał swego ciała nawet zimą, żyje jedynie chlebem i wodą, śpi na gołej ziemi gdy tylko pozwala sobie na odpoczynek po długich czuwaniach.

Na podstawie książki Jean Paul Roux „Krew – mity, symbole, rzeczywistość”