Alaska

Ten artykuł dotyczy stanu USA. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Alaska
Flaga stanowa Alaski Pieczęć stanowa Alaski
Przydomek: The Last Frontier Ostatnia rubież
Państwo	Stany Zjednoczone
Stolica	Juneau
Największe miasto	Anchorage
Gubernator	Sarah Palin
Język urzędowy	angielski
Powierzchnia  • ogółem  • lądowa  • wodna  • % wodna	na 1 miejscu 1 717 854 km² 1 481 347 km² 236 507 km² 13,77 %
Populacja (2000)	na 48 miejscu 626 932
Gęstość zaludnienia (2000)	na 50 miejscu 0,42 /km²
Wejście do Unii  • kolejność  • data	49 3 stycznia 1959
Strefa czasowa	Alaska: UTC-9/-8
Szerokość geograficzna	54°40'N do 71°50'N
Długość geograficzna	130°W do 173°E
Szerokość Długość Wzniesienie  • najwyższe  • średnie  • najniższe	2380 km 1300 km   6194 m 3060 m 0 m
ISO 3166-2	US-AK

Alaska – stan USA w północno-zachodniej części Ameryki Północnej, nie posiadający bezpośredniego połączenia lądowego z główną częścią Stanów Zjednoczonych. Graniczy od wschodu z Kanadą, a od zachodu przez Cieśninę Beringa z Rosją. Dominują góry i wyżyny; szczyt Mount McKinley (6194 m n.p.m.) jest najwyższym punktem Ameryki Północnej; liczne stożki wulkaniczne. Do terytorium należą też Aleuty. Ma największą powierzchnię i najmniejszą gęstość zaludnienia wśród stanów USA.

[edytuj] Klimat

W części południowej – umiarkowany chłodny; na Dalekiej Północy – subpolarny; zakres zmian temperatury powietrza w ciągu roku: od -50°C w zimie do 10°C w lecie. Zima trwa 9 miesięcy jest więc długa i bardzo mroźna, w czasie jej trwania wieją silne wiatry osiągające prędkość do 100km/h, występują również burze śnieżne charakterystyczne dla strefy tundry.

[edytuj] Główne rzeki

• Jukon
• Kuskokwim

[edytuj] Roślinność:

tajga i tundra

[edytuj] 5 największych miast:

• Anchorage
• Fairbanks
• Juneau
• Sitka
• Kenai

[edytuj] Geografia

Powierzchnia stanu górzysta. Na południu góry Alaska z najwyższym szczytem Ameryki Północnej - McKinley (6194 m n.p.m.), Góry Świętego Eliasza (Góra Św. Eliasza, 5489 m n.p.m.), Góry Wrangla (Mt Bona, 5044 m n.p.m.), na północy Góry Brooksa (Michelson, 2816 m n.p.m.). W środkowej części stanu płaskowyż rozcięty dolinami rzek. Wzdłuż wybrzeża niziny. Linia brzegowa bardzo dobrze rozwinięta. Liczne półwyspy (Alaska, Kenai) i przybrzeżne wyspy (Aleuty, Archipelag Aleksandra, Kodiak, Nunivak, Wyspa Św. Wawrzyńca, Wyspy Pribyłowa). Obszar aktywny sejsmicznie. Wiele szczytów gór to czynne (m.in. Pavlof, Iliamna) i wygasłe wulkany.

[edytuj] Dewiza

"North to the Future" (Przez Północ do przyszłości)

[edytuj] Przydomek

"The Last Frontier" - Ostatnia rubież

[edytuj] Symbole

• pardwa
• świerk sitkajski
• niezapominajka

Alaska na mapie Ameryki

[edytuj] Historia

• 1640 – odkrycie Alaski przez żeglarzy hiszpańskich.
• 1732 - okręt rosyjski wysłany przez dowódcę ekspedycji wojskowej Pawłeckiego z pochodzenia Polaka w czasie przejścia przez Cieśninę Beringa obserwuje brzeg Alaski, potwierdzając bliskość Azji i Ameryki.
• 1741 (15 i 16 lipca) – pierwsza morska ekspedycja naukowa pod dowództwem duńskiego badacza w służbie Rosji Vitusa Beringa i Rosjanina Aleksieja Czirkowa.
• 1784 – pierwsza kolonia założona przez rosyjskich handlarzy futer na wyspie Kodiak.
• 1799 – założenie przez Rosjan osady Sitka na Wyspie Baranowa, która od początku swojego istnienia aż do roku 1906 była stolicą Alaski.
• 1799-1867 – teren Alaski pod administracją Kompanii Rosyjsko-Amerykańskiej.
• 1867 (30 marca) – sprzedaż Alaski przez cara Imperium Rosyjskiego Aleksandra II Stanom Zjednoczonym za 7 mln 200 tys. dolarów; pierwszym amerykańskim administratorem Alaski został Polak, Włodzimierz Krzyżanowski.
• 1896 – George Carmack, Skookum Jim i Dawson Charlie odkryli złoto nad rzeką Klondike.
• 1897 – początek wielkiej "gorączki złota" wywołanej wiadomością o tonie złota przywiezionej na pokładzie parowca z Alaski do portu Seattle w stanie Waszyngton.
• 1912 – ustanowienie Terytorium Alaski.
• 1958 - największe zanotowane dotąd tsunami na świecie . Fala osiągnęła 524 m .
• 1959 (3 stycznia) – wejście Alaski do Unii (jako 49 stanu).

[edytuj] Przemysł i bogactwa naturalne

Eksploatuje się ropę naftową (jedne z największych złóż na świecie), gaz ziemny, złoto, platynę, rudy miedzi, cyny, niklu, uranu. Zakłady przemysłu petrochemicznego, drzewnego, papierniczego. Rozwinięta hodowla reniferów, lisów, a także leśnictwo, myślistwo i rybołówstwo (połów łososi i śledzi). Komunikacja gł. na południu stanu: samochodowa (fragment Drogi Panamerykańskiej - Alaska Highway), kolejowa, lotnicza. Liczne rurociągi. Główne porty morskie: Valdez, Seward, Sitka. Wojskowe bazy lotnicze.

[edytuj] Uniwersytety i wyższe uczelnie

• University of Alaska

[edytuj] Sławni ludzie

• Aleksander Baranow
• Margaret Elizabeth Bell
• Jewel (ur. w stanie Utah, dzieciństwo spędziła na Alasce, gdzie jej dziadek był senatorem stanowym (senatorem w senacie Alaski, nie USA)

[edytuj] Ciekawostki

• Alaska jest najsłabiej zaludnionym stanem USA. W latach 1940-1980 fala imigracyjna sprawiła, że liczba ludności Alaski wzrosła o 454%.
• 24 marca 1989 r. u wybrzeży stanu rozbił się tankowiec MT Exxon Valdez:
  • do morza wylało się 41,8 mln litrów ropy
  • zanieczyszczeniu uległo 2080 km linii brzegowej
  • olbrzymie straty ekologiczne (m.in. 5000 wydr morskich, kilkaset tysięcy ptaków)
• Alaska jest jedynym stanem Unii, który zamiast pobierać podatki, wypłaca mieszkańcom dywidendy pochodzące z opłat za wydobycie ropy naftowej (ostatnio ok. tysiąca dolarów rocznie na każdego mieszkańca).
• Alaska jest jednocześnie stanem wysuniętym najbardziej na północ, wschód oraz zachód Stanów Zjednoczonych. Największe wysunięcie na wschód oraz zachód jednocześnie spowodowane jest tym, że stan ten przecina południk 180 stopni.
• Na wyspie Kodiak znajduje się jeden z amerykańskich kosmodromów NASA skąd startują sztuczne satelity Ziemi i sondy międzyplanetarne.
• Na Alasce znajduje się jedna z baz amerykańskiej "Tarczy Antyrakietowej".
• Na jednej z Wysp Aleuckich był jeden z amerykańskich poligonów atomowych.
• Każdego roku 18 października obchodzony jest Dzień Alaski.
• Gubernatorami Alaski zanim zostało ona sprzedana Stanom Zjednoczonym byli dwaj Polacy: Szymon Janowicz (w latach 1818-1820) oraz Stefan Wojewódzki (1854-1859).

[edytuj] Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Lista obszarów i miast Alaski.

Alaska jest podzielona na 11 obszarów i 16 miast.

[edytuj] Obszary

1. Aleutians West
2. Bethel
3. Dillingham
4. Nome
5. Prince of Wales-Outer Ketchikan
6. Skagway-Hoonah-Angoon
7. Southeast Fairbanks
8. Valdez-Cordova
9. Wade Hampton
10. Wrangell-Petersburg
11. Yukon-Koyukuk

[edytuj] Miasta

1. Aleutians East
2. Anchorage
3. Barrow
4. Bristol Bay
5. Denali
6. Fairbanks North Star
7. Haines
8. Juneau
9. Kenai Peninsula
10. Ketchikan Gateway
11. Kodiak Island
12. Lake and Peninsula
13. Matanuska-Susitna
14. Nome
15. North Slope
16. Northwest Arctic
17. Sitka
18. Yakutat
19. Arktyczna Republika Związku Husky

[edytuj] Linki zewnętrzne

• (en) Dywidendy dla mieszkańców
• (en) Alaska Pictures
• (en) Mapa fizyczna Alaski

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Alaska

[edytuj] Zobacz też

• Gorączka złota nad Klondike

p • d • e

Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych

Stany	Alabama • Alaska  • Arizona  • Arkansas  • Connecticut  • Dakota Południowa  • Dakota Północna  • Delaware • Floryda • Georgia • Hawaje • Idaho • Illinois • Indiana • Iowa • Kalifornia • Kansas • Karolina Południowa • Karolina Północna • Kentucky • Kolorado • Luizjana • Maine • Maryland • Massachusetts • Michigan • Minnesota • Missisipi • Missouri • Montana • Nebraska • Nevada • New Hampshire • New Jersey • Nowy Meksyk • Nowy Jork • Ohio • Oklahoma • Oregon • Pensylwania • Rhode Island • Tennessee • Teksas • Utah • Vermont • Wirginia • Wirginia Zachodnia • Waszyngton • Wisconsin • Wyoming Dystrykt Kolumbii
Terytoria zależne	Baker • Guam • Howland • Jarvis • Johnston • Kingman • Mariany Północne • Midway • Navassa • Palmyra • Portoryko • Samoa Amerykańskie • Wake • Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych