İvme

İvme hızın zamanla değişim hızıdır ve hız grafiğinde herhangi bir noktada, o noktaya teğet doğrunun eğimi olarak tanımlanır.

Fizikte ivme hızın zamana göre değişim hızı veya zamana göre türevi olarak tanımlanır. Büyüklüğü uzaklık/zaman² olan bir vektörel niceliktir. İvme ölçümünde kullanılan SI birimi metre/saniye² ve ivmeölçer kullanarak ölçülür.

[değiştir] Açıklama

Bir cismi ivmelendirmek o cismin zaman içinde yönünü veya hızını değiştirmek demektir. Hız zaman grafiğinin eğimi ivmeyi verir. Matematiksel bağlamda ivme pozitif veya negatif bir değer alabilir. İvmenin işareti hızın işaretiyle aynı olduğunda cisim hız kazanacaktır. Eğer işaretler ters ise cisim yavaşlayacaktır. Belli bir kuvvet cismin hareketi yönündeyse cismin ivmesinde artış olur farklı yöndeyse cismin ivmesi azalır.

$a={\mathrm{d}v \over \mathrm{d}t}={\mathrm{d^2}x \over \mathrm{d}t^2}$

formülünde

a ivme vektörü

v hız fonksiyonu

x yerdeğiştirme fonksiyonudur

t zaman

d ise Leibniz'in türev gösterimi'dir

Hız zaman grafiği çizildiğinde ivme herhangi bir anda eğriye teğet doğrunun eğimi veya eğrinin türevi ile tanımlanır.

SI birimleri kullanıldığında (hız için metre/saniye, zaman için saniye) formüldeki a'nın birimi m/(s·s) veya m/s² olarak çıkar (metre bölü saniye kare diye okunur).

Ortalama ivme ā şu şekilde tanımlanır:

$\mathbf{\bar{a}} = {\mathbf{v} - \mathbf{u} \over t}$

formülde

u ilk hız

v son hız

t iki hız ölçümü arasında geçen zaman ("Δt" olarak da yazılabilir)

Hareket yönüne dik bir ivme hızın sadece yönünü değiştirir. Eğer ivmenin şiddeti sabit, yönü de sürekli hareketin yönüne dik olacak şekilde olursa cisim dairesel hareket eder.

İvmenin sık kullanılan birimlerinden biri de g'dir. Bir g 45.5° enleminde, deniz seviyesinde dünyaya serbest düşen bir cismin ivmesidir ve yaklaşık olarak 9.80665 m/s²dir.

Klasik mekanikte ivme (a), kuvvet (f) ve kütle (m) ile Newton'un hareket kanunları üzerinden bağlantılıdır:

$\mathbf{f} = m \cdot \mathbf{a}$