|
|
алатиДруги језици
|
Specijalna teorija relativnosti
Specijalna teorija relativnosti predložena je od strane Alberta Ajnštajna 1905. godine u njegovom čuvenom radu "O elektrodinamici pokretnih tela" (en:"On the Electrodynamics of Moving Bodies"). Oko tri veka ranije, Galilejev princip relativnosti utvrdio je da su sva ravnomerna kretanja relativna, i da ne postoji nijedno apsolutno ili dobro definisano stanje mirovanja; čovek na palubi broda može da bude u mirovanju prema njegovom mišljenju, ali neko drugi koji bi ga posmatrao sa obale rekao bi da se ovaj čovek kreće. Ajnštajnova teorija kombinuje Galilejevu relativnost sa postulatom da svi posmatrači treba uvek da izmere istu brzinu svetlosti bez obzira na njihovo stanje ravnomernog pravolinijskog kretanja. Ova teorija ima mnoštvo iznenađujućih posledica koje čini se da se protive zdravom razumu, ali koje su do sada već potvrđene i eksperimentalno. Specijalna relativnost odbacuje njutnovska shvatanja o apsolutnom prostoru i vremenu tvrđenjem da prostorni i vremenski intervali između bilo koja dva događaja zavise od stanja kretanja njihovog posmatrača, ili da različiti posmatrači različito i opažaju prostorne i vremenske intervale istih događaja. Ovo je dalje iznedrilo i Ajnštajnovu poznatu ekvivalenciju između mase i energije, izraženu čuvenom jednačinom E=mc², gde je c brzina svetlosti, m oznaka za masu tela a E za energiju. Njutnova mehanika u saglasnosti je sa Ajnštajnovom specijalnom relativnošću i još uvek je primenjiva samo u onim eksperimentima u kojima su brzine tela veoma male u poređenju sa brzinom svetlosti. Ova Ajnštajnova teorija nazvana je specijalna ili posebna zato što primenjuje princip relativnosti samo na posebnu vrstu tzv. inercijalnih sistema referencije (sistema u ravnomernom pravolinijskom kretanju). Jer, nešto kasnije Ajnštajn je razvio novu, opštu relativnost, koja primenjuje princip relativnosti mnogo opštije, što znači na bilo koje referentne sisteme, uključujući i tzv. neinercijalne ili ubrzane sisteme referencije, a takođe ova teorija uključuje u sebe i gravitacione efekte. Mada je specijalna relativnost učinila relativnim neke gravitacione, kao što su vreme ili prostor, koje smo sve dotada zamišljali, u skladu sa našim svakidašnjim iskustvom, apsolutnim, ona je takođe učinila apsolutnim neke druge veličine koje su prethodno smatrane relativnim. U konkretnom slučaju, ona tvrdi da je brzina svetlosti ista za sve posmatrače čak i ako se oni nalaze u relativnom kretanju jedan u odnosu na drugog, ili drugim rečima brzina svetlosti je apsolutna veličina. Specijalna relativnost nam, osim toga, otkriva da c nije samo brzina jedne određene pojave kao što je svetlost, nego da predstavlja i jedno fundamentalno svojstvo ili način na koji su prostor i vreme zajedno povezani i uslovljeni. Posebno je važno naglasiti, da je, u skladu sa Specijalnom teorijom relativnosti, nemoguće za bilo koje materijalno telo da se kreće brzinom koja bi bila jednaka ili veća od brzine svetlosti.
[уреди] Vidi još[уреди] Spoljašnje veze[уреди] Objašnjenja Specijalne teorije relativnosti
Jedan novi pristup objašnjenju teorijskog, fizičkog, smisla specijalne relativnosti sa intuitivno-geometrijske tačke gledišta
[уреди] Vizualizacije
[уреди] Ostalo
Relativnost u istorijskom kontekstu. Otkriće specijalne relativnosti je bilo neizbežno, kada se uzmu u obzir otkrivački momenti koji su joj prethodili. [уреди] Reference[уреди] Knjige
[уреди] Članci iz časopisa
|
