|
|
narzędziaW innych językach
|
Wiedeń Współrzędne: 48°13' N 16°22' E
Wiedeń (niem. Wien, fr. Vienne, ang. Vienna, łac. Vindobona) – stolica Austrii, jej największe miasto oraz kulturalne i polityczne centrum kraju, położone nad Dunajem, na krańcu Lasu Wiedeńskiego; obszar 414,9 km², ludność 1 680 447 (II kwartał 2008). Wiedeń stanowi także jeden z dziewięciu krajów związkowych Austrii. Jest to jedno z bardziej znanych miast środkowej Europy, ważne dla historii i kultury tego kontynentu. Nazwa niemiecka Wien pochodzi od łacińskiego Vindobona, co z kolei pochodzi od celtyckiego złożenia "Vedunia", znaczącego "strumyk/potok leśny"
[edytuj] Historia Zobacz więcej w osobnym artykule: Kalendarium historii Wiednia.Założony około 500 p.n.e., Wiedeń był pierwotnie celtycką osadą. W 15 p.n.e, miasto pełniło funkcję rzymskiego posterunku granicznego (Vindobona) strzegącego Imperium Rzymskie przed najazdami germańskich plemion z północy. W roku 1221 Wiedeń uzyskuje prawa miejskie. We wczesnym Średniowieczu miasto rządzone było przez dynastię Babenbergów. W 1440 roku rządy objęła dynastia Habsburgów, by za ich rządów stać się stolicą Świętego Imperium rzymskiego, siedzibą biskupstwa, centrum naukowym i kulturalnym. W czasie panowania Rudolfa IV Założyciela (1358-1365) rozpoczęła się budowa katedry Św.Szczepana, utworzono uniwersytet. Od połowy XVI wieku zaczęto rozbudowywać fortyfikacje miejskie z powodu ciągłego zagrożenia ze strony tureckiej. W XVI i XVII wieku, dwukrotnie zdołano odeprzeć ataki Turków, również dzięki pomocy ze strony Polski. W XVI wieku we Wiedniu rozpoczął się okres reformacji. W roku 1679 miasto dotknęła epidemia zarazy, która pochłonęła życie około 70 tysięcy mieszkańców miasta. Po serii klęsk, które nawiedziły miasto, w XVIII wieku rozpoczął się tzw "złoty okres" w historii miasta. Znacznie rozwinął się handel, przemysł, kultura i sztuka. W latach 1814-1815 w Wiedniu obradował Kongres wiedeński, na którym to ustalono nowy ład w Europie. W okresie wiosny ludów, w 1848 roku doszło do licznych manifestacji społecznych w mieście, mieszkańcy domagali wprowadzenia reform w kraju. Wkrótce po tym władzę objął Franciszek Józef I, który to doprowadził do utworzenia monarchii austro-węgierskiej w 1867 r. W owym czasie zlikwidowano mury obronne, by na ich miejscu zbudować reprezentacyjną ulicę miasta, Ringstrasse. Wówczas też powstało wiele budowli, które do dziś pełnią swą reprezentacyjną funkcję. W 1918, po Pierwszej Wojnie światowej, Wiedeń stał się stolicą republiki austriackiej. Podczas lat 20 i lat 30. XX wieku stolica Austrii był bastionem socjalizmu, wtedy też uzyskała przydomek "Czerwony Wiedeń". W 1938 roku, do Wiednia triumfalnie wkroczył Adolf Hitler który to przekonywał Austriaków o znaczeniu Austrii dla Rzeszy. W tymże roku nastąpił też Anschluss Austrii, przez co Wiedeń utracił funkcję stolicy na rzecz Berlina, by stać się prowincjonalnym miastem na rubieżach Rzeszy. W 1945, udana Ofensywa przeprowadzona przez Związek Radziecki wyzwoliła Wiedeń spod rządów nazistów. Po 1945 roku, Wiedeń ponownie stał się stolicą Austrii. Początkowo, podobnie jak Berlin miasto podzielono na cztery strefy okupacyjne. W latach 70. XX wieku Kanclerz Austrii Bruno Kreisky zainaugurował otwarcie Wiedeńskiego Centrum międzynarodowego, które do dziś skupia wielkie międzynarodowe instytucje. [edytuj] Podział administracyjnyWiedeń dzieli się na 23 dzielnice (Bezirke), które nie są jednak samodzielnymi jednostkami administracyjnymi (samorządowymi), odpowiadającymi powiatom w pozostałych landach Austrii, a tylko częściami jednolitej administracji miejskiej. Mają jednak pewne (wąskie) uprawnienia i są okręgami wyborczymi do rady miasta, co daje im pewną tożsamość polityczną. Numery dzielnic występują na tablicach z nazwami ulic i placów. Dzielnice Wiednia to: [edytuj] ArchitekturaWe Wiedniu można znaleźć budowle reprezentujące wszystkie najważniejsze style architektoniczne, począwszy od romańskiego kościoła św. Ruprechta przez gotycką katedrę św. Szczepana, barokowy kościół św. Karola, klasycystyczny parlament aż do budynków współczesnych. W XIX wieku architektura wiedeńska stała się inspiracją dla innych miast byłego Imperium Austro-węgierskiego takich jak Budapeszt, Kraków czy Lwów. Zabytki znajdują się zazwyczaj w centrum, (niem. Innere Stadt). Centrum historycznego Wiednia było otoczone murami obronnymi, które zostały zburzone w 1857 roku, by umożliwić miastu dalszy rozwój terytorialny i docelowo wchłonąć okoliczne miejscowości. W miejsce murów obronnych powstała szeroka aleja Ringstraße, wzdłuż której powstały reprezentacyjne budowle użyteczności publicznej, w tym ratusz, Burgtheater, Uniwersytet, parlament, muzeum sztuki i Opera. [edytuj] Zabytki i turystyka
[edytuj] Pałace
[edytuj] Kultura i edukacjaWiedeń jest znaczącym ośrodkiem kultury europejskiej. Oprócz licznych muzeów, teatrów i galerii sztuki, znajduje się tu gmach opery z 1861 roku, i klasycystyczny budynek Filharmonii z 1842 roku.
[edytuj] EdukacjaUniwersytet Wiedeński (niem. Universität Wien) założony 12 marca 1365 roku, jest najstarszą uczelnią w niemieckojęzycznym obszarze językowym. Uczelnia została założona przez Rudolfa IV. Nowoczesną organizację uczelni wprowadził Franciszek Józef. Obecnie uczy się tu ponad 30 000 studentów, a biblioteka uniwersytecka liczy ponad 2 mln tomów. [edytuj] Transport i komunikacja[edytuj] KolejKategoria:Dworce i stacje kolejowe Wiednia Głównym dworcem jest Wien Südbahnhof. Ruch lokalny jest obsługiwany przez S-Bahn w Wiedniu. [edytuj] LotniskaW południowo-wschodniej części Wiednia znajduje się Międzynarodowe Lotnisko w Wiedniu-Schwechat, przez które w 2004 przewinęło się 14,8 mln podróżnych. [edytuj] Specjały kulinarne
[edytuj] Osobistości
[edytuj] Linki zewnętrzne Podział administracyjny Austrii
Burgenland • Dolna Austria • Górna Austria • Karyntia • Salzburg • Styria • Tyrol • Vorarlberg • Wiedeń Stolice Europy
Amsterdam (konstytucyjna), Holandia • Andora, Andora • Ateny, Grecja • Belgrad, Serbia • Berlin, Niemcy • Berno, Szwajcaria • Bratysława, Słowacja • Bruksela, Belgia • Budapeszt, Węgry • Bukareszt, Rumunia • Douglas, Wyspa Man • Dublin, Irlandia • Gibraltar, Gibraltar • Haga (siedziba rządu), Holandia • Helsinki, Finlandia • Kijów, Ukraina • Kiszyniów, Mołdawia • Kopenhaga, Dania • Lizbona, Portugalia • Londyn, Wielka Brytania • Longyearbyen, Svalbard • Lublana, Słowenia • Luksemburg, Luksemburg • Madryt, Hiszpania • Mińsk, Białoruś • Monako, Monako (państwo-miasto) • Moskwa, Rosja • Oslo, Norwegia • Paryż, Francja • Podgorica, Czarnogóra • Praga, Czechy • Prisztina, Kosowo • Reykjavík, Islandia • Ryga, Łotwa • Rzym, Włochy • Saint Helier, Jersey • Saint Peter Port, Guernsey • San Marino, San Marino • Sarajewo, Bośnia i Hercegowina • Skopje, Macedonia • Sofia, Bułgaria • Sztokholm, Szwecja • Tallinn, Estonia • Thorshavn, Wyspy Owcze • Tirana, Albania • Tyraspol, Naddniestrze • Vaduz, Liechtenstein • Valletta, Malta • Warszawa, Polska • Watykan, Watykan (państwo-miasto) • Wiedeń, Austria • Wilno, Litwa • Zagrzeb, Chorwacja
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.svg)
