|
|
narzędziaW innych językach
|
Alberta (prowincja Kanady)
Alberta – prowincja Kanady. Alberta graniczy z prowincjami, od zachodu z Kolumbią Brytyjską, od wschodu z Saskatchewan, z Terytoriami Północno-Zachodnimi na północy i ze stanem USA Montana od południa. Nazwa Alberta odnosząca się wcześniej do dystryktu Alberta została wybrana dla upamiętnienia księżniczki Louise Caroline Alberta Windsor czwartej córki królowej Wiktorii.
[edytuj] Struktura polityczna prowincjiZgodnie z zasadami organizacji prowincji w Kanadzie, władze ustawodawczą sprawuje Parlament Alberty Legislative Assembly of Alberta, a władzę wykonawczą Rząd Alberty Government of Alberta na czele z premierem Prime Minister of Alberta. Przedstawicielem głowy państwa monarchy Kanady jest gubernator porucznik Lieutenant Governor of Alberta. [edytuj] Gubernator porucznik AlbertyGubernator porucznik jest przedstawicielem głowy państwa, monarchy Kanady w prowincji. Choć gubernator mianowany jest przez monarchę, następuje to automatycznie po rekomendacji premiera Alberty. Funkcje gubernatora porucznika są czysto honorowe i ceremonialne, choć teoretycznie może on wpływać na kształt polityki prowincjonalnej. [edytuj] Parlament AlbertyParlament Alberty Legislative Assembly of Alberta składa się współcześnie z 83 deputowanych Members of Legislative Assembly w skrócie MLA. Wybierani są oni w 83 jednomandatowych okręgach wyborczych. Partia zdobywająca większość w parlamencie tworzy rząd prowincjonalny, a jej przewodniczący zostaje premierem Alberty. Druga partia w parlamencie otrzymuje status oficjalnej opozycji. W obecnej kadencji parlamentu miejsca w parlamencie podzielone są następująco:
Po dane historyczne na temat składu parlamentów zobacz Zgromadzenie Legislacyjne Alberty [edytuj] Rząd Alberty
Rząd Alberty składa się z szeregu ministerstw i agencji zajmujących się całością spraw będących w gestii prowincji.
[edytuj] Premier AlbertyPremier Alberty jest szefem rządu prowincjonalnego w Albercie. Posiada on bardzo szerokie uprawnienia, pozwalające prowadzić skuteczne rządy, jeśli tylko ma zapewnione poparcie w parlamencie. Premierem zostaje lider partii zdobywającej większość w parlamencie. Jeśli z jakiś powodów, w czasie trwania sesji parlamentu przewodniczący rządzącej partii zostaje zmieniony, następuje automatyczna zmiana na stanowisku premiera prowincji. [edytuj] Podział administracyjny prowincjiZobacz: lista jednostek samorządowych w Albercie. [edytuj] Ukształtowanie terenuAlbertę można podzielić na trzy geograficznie zróżnicowane obszary:
[edytuj] Wody śródlądoweChoć udział wód śródlądowych w powierzchni całkowitej Albert wynosi nieco poniżej 3%, to z wyjątkiem jej południowych obszarów, jej teren może być uznany za dobrze nawodniony. W górach skalistych biorą swój początek liczne potoki, które zasilają system większych rzek przecinających nizinną część prowincji. Do największych z nich należą Athabaska, Beaver, Hay, Milk, North Saskatchewan, South Saskatchewan, Peace, Red Deer, Slave. Do największych jezior należą Jezioro Athabaska leżące na granicy z Saskatchewan, Małe Jezioro Niewolnicze, Bistcho, Claire [edytuj] KlimatKlimat w Albercie kształtowany jest przez dwa czynniki – bliskość wysokich gór o ukształtowaniu południkowym oraz brak naturalnej zapory oddzielającej teren od arktycznej części kontynentu. Drugi fakt powoduje srogie i mroźne zimy. Obecność wysokich gór powoduje istnienie wiatrów halnych zwanych tam chinook wind. Wiatry te potrafią przynieść gwałtowne zmiany pogody ze wzrostami temperatury do kilkanaście stopni w skali Celsjusza w czasie zaledwie kilku godzin. Ze względu na dużą rozciągłość południkową Alberty, występują w niej trzy strefy klimatyczne.
[edytuj] Zasoby naturalneObok doskonałej ziemi ornej największym bogactwem Alberty są bogate pokłady ropy naftowej i węgla kamiennego. 58% powierzchni prowincji jest zalesione. [edytuj] Gospodarka prowincjiWspółcześnie najistotniejszą dziedziną gospodarki Alberty jest uzyskiwanie i przetwarzanie ropy naftowej i gazu ziemnego. Dziedzina ta decyduje o sile gospodarki prowincjonalnej, lecz także uzależnia ją od wahań cen na światowych rynkach. Do pozostałych dziedzin gospodarki Alberty należą:
[edytuj] Historia prowincjiAlberta powstała w 1905 wraz z jej wydzieleniem z Terytoriów Północno-Zachodnich. Historia jej terenów jest jednak dużo starsza. Najpierw przez tysiące lat była terenem migracji i tworzenia się kultur indiańskich, a następnie od połowy XVIII w. teren eksploracji łowieckich i handlowych kompanii, najpierw francuskiej La Compagnie du Nord, potem brytyjskich Północno-Zachodniej i Kompanii Zatoki Hudsona. Od 1867, daty przyłączenia wszystkich terenów będących po zarządem kompanii do Konfederacji Kanady, tereny Alberty zwane wtedy dystrykt Alberta, wchodzi w okres gwałtownej kolonizacji. W ciągu niespełna czterdziestu lat ludność regionu z niewiele ponad tysiąca osób wzrosła do niemal 400 tysięcy. Wobec tego, Rząd Federalny zdecydował o przekształceniu rejonu w samodzielną prowincję. W ciągu stu lat swej historii prowincja, przechodząc przez politycznie burzliwe okresy, z kraju typowo rolniczego stała się nowoczesnym, bogatym i prężnym rejonem Kanady. Więcej w artykule głównym: historia Alberty. [edytuj] Polonia i poloniki w Albercie Alberta • Kolumbia Brytyjska • Manitoba • Nowa Fundlandia i Labrador • Nowa Szkocja • Nowy Brunszwik • Ontario • Quebec • Saskatchewan • Wyspa Księcia Edwarda Terytoria Kanady: Jukon • Nunavut • Terytoria Północno-Zachodnie
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
