Vergilius

Buste van Vergilius, op zijn graftombe in Napels.

Publius Vergilius Maro (ook Virgilius; Nederlands verouderd: Virgiel; Mantua, 15 oktober 70 v.Chr. – Brindisi, 21 september 19 v.Chr.) was een Romeins dichter.

Zijn bekendste werk is de Aeneis, het grote heldendicht waarin de grootheid van Rome, van Romes oorsprong en verleden wordt bezongen. Dit werk moest even beroemd worden als de Ilias en de Odyssee van Homerus. Vergilius verschijnt ook in La Divina Commedia van Dante Alighieri, waar hij Dante begeleidt door het Vagevuur en de Hel.

Zijn grafschrift luidde: "Mantua me genuit, Calabri rapuere, tenet nunc Parthenope; cecini pascua, rura, duces." (Mantua baarde mij, Calabrië rukte mij uit het leven, Parthenope(=Napels) houdt me nu vast; ik heb weiden, landerijen en leiders bezongen).

Mantua was zijn geboorteplaats, in Brundisium (in de landstreek Apulië) stierf hij, in Parthenope (=Napels) werd hij begraven. De weiden slaan op de Bucolica, de landerijen op zijn Georgica en de leiders op zijn Aeneis.

[bewerk] Aeneis

Portret van Vergilius in mozaïek.

Vergilius begon dit nationaal epos te dichten in het jaar 29 v.Chr., een tijdstip dat daar als het ware om vroeg. In het jaar 31 had Octavianus door de overwinning bij Actium een einde gemaakt aan de laatste burgeroorlogen die een eeuw lang Rome hadden geteisterd. Octavianus, enkele jaren later Augustus genaamd, werd Romes eerste keizer; de rust keerde terug in het rijk en daarmee de behoefte zich te beroemen op een groots verleden. Een van zijn vrienden, Maecenas, nam vele dichters onder zijn hoede zodat deze zonder zorgen aan gedichten konden werken.

Aan dit doel beantwoordde niets beter dan de legende van Aeneas, die de Romeinen kroont tot afstammelingen van de oude Trojanen, en het geslacht der Iulii (=Julii), waartoe Augustus door adoptie behoorde, terugvoert op Iulus (=Julus), de zoon van Aeneas en kleinzoon van Venus, Jupiters dochter. Vergilius kreeg de opdracht een nationaal epos te schrijven, dat even beroemd moest worden als de Ilias en de Odyssee van Homerus. De vermenging van deze mythologie met Romes historie maakt dit epos tot een nationaal kunstwerk, dat vanaf zijn verschijning tot heden toe geldt als het belangrijkste en mooiste gedicht in de Latijnse taal.

[bewerk] Andere werken

Bucolica (Herdersgezangen), ook wel eclogae genoemd. Aelius Donatus was auteur van commentaar op de Bucolica. Dit werk wordt soms vernederlandsd bucoliek genoemd.
Georgica : een leerdicht over de landbouw.
Appendix Vergiliana (Vergiliaans aanhangsel) : een verzameling van jeugdverzen van Vergilius met onder andere Catalepton (kleinigheden), Priapea (3 gedichten over vruchtbaarheidsgod Priapus), Dirae (verwensingen) en Copa (herbergierster).
Culex : novelle over een mug die een slapende herder redt van een slang, door hem wakker te steken.
Ciris : novelle over een prinses die verliefd wordt op een vijand van haar vader, wordt door haar vader aan de achtersteven van een schip, dat vaart gehangen. De goden krijgen medelijden met het meisje en veranderen haar in een zeevogel (zeevogels vliegen laag over water, net zoals Ciris).
Moretum (stamppot) : over een boer die met zijn bedienden een sombere maaltijd eet.

Een bron van het werk van Vergilius is de Vergilius Augusteus, met fragmenten van zijn werk in een manuscript uit de 4e eeuw. Een deel van dit manuscript bevindt zich in de Biblioteca Apostolica Vaticana (MS 3256), en een ander deel in de Staatsbibliothek zu Berlin (Lat. fol. 416).