|
|
რუსეთი
- ოფიციალური: რუსეთის ფედერაცია.
- ეროვნული: Россия, Российская Федерация.
- ეტიმოლოგია: შესაძლოა სახელწოდება მომდინარეობდეს შვედური სიტყვისაგან rus, რაც „მცხოვრებს“ ნიშნავს. თვით რუსული ენით ეს ტერმინი არ აიხსნება.
ქვეყანა აღმოსავლეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ აზიაში. ფართობის მიხედვით (17.075.400 კვ. კმ) მსოფლიოს უდიდესი სახელმწიფოა. გამოიყოფა დიდი გეოგრაფიული რაიონები — აღმოსავლეთ-ევროპის ვაკე, დასავლეთ-ციმბირის დაბლობი, ცენტრალური ციმბირის მაღლობი. ტერიტორიის ნაწილი მთიან რეგიონებს უკავიათ — ალტაი, ჩრდილოეთი კავკასია, კოლიმა, საიანი, ურალი. უმაღლესი მწვერვალია — იალბუზი, 5,633 მ. მთავარი მდინარეები — ამური, ანგარა, ირტიში, ლენა, ობი, ვოლგა, ენისეი. ტბები — ბაიკალი, კასპიის ზღვა, ლადოგა, ონეგა.
- სახელმწიფო სისტემა — გარდამავალი.
- სახელმწიფოს მეთაური — პრეზიდენტი დიმიტრი მედვედევი (2008 წლიდან).
- მთავრობის მეთაური — პრემიერ-მინისტრი ვლადიმირ პუტინი (2008 წლიდან).
- საკანონმდებლო ორგანო — ორპალატიანი ფედერალური კრება (ფედერაციის საბჭო — 178 წევრი და სახელმწიფო დუმა — 450 წევრი).
- პოლიტიკური პარტიები — კომუნისტური პარტია (თავმ. გ. ზიუგანოვი), მოძრაობა „ნაშ დომ — როსია“ (ვ. ჩერნომირდინი), ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტია (ვ. ჟირინოვსკი), გაერთიანება „იაბლოკო“ (ვ. იავლინსკი).
რუსეთის ფედერაცია 89 თანაბარუფლებიანი სუბიექტისაგან შედგება, მათ შორის — 21 რესპუბლიკაა (республика), 1 ავტონომიური ოლქი (автономная область), 10 ავტონომიური ოკრუგი (автономный округ), 6 მხარე (край), 49 ოლქი (область) და 2 ფედერალური ქალაქი (город — მოსკოვი, სანკტ-პეტერბურგი).
2000 წლის მაისში პრეზიდენტის დეკრეტით შემოღებულ იქნა ახალი ადმინისტრაციული დაყოფა — 7 ფედერალური რეგიონი:
რუსეთის ეროვნული რესპუბლიკები
| რესპუბლიკა |
ფართობი
(ათასი კმ²) |
მოსახლ.
(ათასი) |
დედაქალაქი |
|
| ადიღეა |
7,6 |
438 |
მაიკოპი |
|
| ალტაი |
92,6 |
202 |
გორნო-ალტაისკი |
|
| ბაშკირეთი |
143,6 |
4.044 |
უფა |
|
| ბურიატია |
351,3 |
1.003 |
ულან-უდე |
|
| დაღესტანი |
50,3 |
2.094 |
მაჰაჩყალა |
|
| ინგუშეთი |
3.8 |
488 |
მაგასი |
|
| ყაბარდო-ბალყარეთი |
12,5 |
788 |
ნალჩიკი |
|
| ყალმუხეთი |
76,1 |
308 |
ელისტა |
|
| ყარაჩაი-ჩერქეზეთი |
14,1 |
429 |
ჩერკესკი |
|
| კარელია |
172,4 |
736 |
პეტროზავოდსკი |
|
| კომი |
415,9 |
1.163 |
სიკტივკარი |
|
| მარიი ელი |
23,2 |
735 |
იოშკარ-ოლა |
|
| მორდოვეთი |
26,2 |
888 |
სარანსკი |
|
| სახა (იაკუტია) |
3.103,0 |
887 |
იაკუტსკი |
|
| ჩრდილოეთ ოსეთი-ალანია |
8,0 |
689 |
ვლადიკავკაზი |
|
| თათარსტანი |
68,0 |
3.683 |
ყაზანი |
|
| ტივა |
170,5 |
306 |
კიზილი |
|
| უდმურტეთი |
42,1 |
1.596 |
იჟევსკი |
|
| ხაკასეთი |
61,9 |
568 |
აბაკანი |
|
| ჩეჩნეთი-იჩქერია |
8.6 |
490 |
გროზნო |
|
| ჩუვაშეთი |
18,3 |
1.313 |
ჩებოქსარი |
- მოსახლეობა — 144,5 მლნ (2003), მათ შორის — რუსი 81,5 %, თათარი 3,8 %, უკრაინელი 3 %, ჩუვაში 1,2 %, ბაშკირი0,9 %.
- სახელმწიფო ენა — რუსული.
- რელიგია — მართლმადიდებელი ქრისტიანობა, ისლამი, იუდაიზმი.
- დედაქალაქი — მოსკოვი (8.368 ათასი).
- დიდი ქალაქები — სანკტ-პეტერბურგი (4.582), ნიჟნი ნოვგოროდი (1,340), ეკატერინბურგი (1,257), ნოვოსიბირსკი (1,395), სამარა (1.147), ომსკი (1.132), ყაზანი (1.114), უფა (1.097), ჩელიაბინასკი (1.080).
რუსეთი ინდუსტრიულ-აგრარული ქვეყანაა. ქვეყანას აქვს ნავთობის, ბუნებრივი აირის, ქვანახშირის მნიშვნელოვანი მარაგები, საშენი ხე-ტყე, სხვა სტრატეგიული მინერალები, რაც ქვეყნის შემოსავლების ძირითადი წყაროა. მრეწველობის წამყვანი დარგებია: მანქანათმშენებლობა, შავი და ფერადი მეტალურგია, ქიმიური და ნავთობქიმიური მრეწველობა, სატყეო მეურნეობა და სხვა. მნიშვნელოვანი წილი აქვს სოფლის მეურნეობას. ექსპორტის ძირითადი ელემენტებია — ბუნებრივი გაზი, ნავთობი, მანქანათმშენებლობის პროდუქცია, ხე-ტყე, ქვანახშირი, კვების პროდუქტები. ეროვნული ვალუტა — რუსული რუბლი (RUR).
1991 წელს სსრ კავშირის დაშლის შემდეგ გახდა მისი სამართალმემკვიდრე. 1992 წელს ჩამოაყალიბა დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობა. 1993 წელს მიღებულ იქნა რუსეთის ფედერაციის კონსტიტუცია. 90-იანი წლების მე-2 ნახევარში გაურთულდა მდგომარეობა ფედერაციის სუბიექტებთან, განსაკუთრებით თათარსტანთან და ჩეჩნეთთან. ამ უკანასკნელთან საომარი მოქმედებები დღემდე გრძელდება. 1999 წლის ბოლოს პოლიტიკური კავშირი შეკრა ბელარუსთან.
- არქიტექტურა: პეტერბურგის ისტორიული ცენტრი, კიჟი პოგოსტი, კრემლი და წითელი მოედანი, ამაღლების ტაძარი მოსკოვში, ნოვგოროდი და მისი შემოგარენი, დიდი ნოვგოროდი, ვლადიმირისა და სუზდალის მონუმენტები.
- სხვა ღირშესანიშნაობები: სოლოვეცკის კუნძულის ისტორიული ანსამბლი, ბაიკალის ტბა, კამჩატკის ვულკანები, კავკასიის მინერალური წყლები.
- სულიერი კულტურა: რუსული ეპოსი — თქმულება იგორზე (XII ს.).
|
.svg){kind=small}
