|
|
زبانهای دیگر
|
ویکیپدیا:حق تکثیر
مجوز مورد استفاده در ویکیپدیا اجازهٔ دسترسی آزاد به مطالب را میدهد. این آزادی از نوع آزادی نرمافزار است. به این اصل کپیلفت میگویند. این یعنی مطالب ویکیپدیا را میتوان تکثیر کرد و تغییر داد و باز توزیع کرد با این شرط که مطالب جدید همان آزادیهایی را که مطالب پیشین به دیگران تفویض کردهاند، تفویض کنند و از نویسندگان مقالهٔ ویکیپدیا یاد کنند (پیوند مستقیم به مقالهٔ ویکیپدیا این شرطِ یاد از نویسنده را برآورده میسازد). پس این باعث میشود که مقالههای ویکیپدیا همیشه آزاد مانند و توسط هر کس با شروط و محدودیتهایی که برای اطمینان از آزادماندن مطالباند استفاده توانند شد. برای برآوردن اهداف فوق متن موجود در ویکیپدیا دارای حق تکثیر است (به صورت خودکار و بر اساس کنوانسیون برن) و حق تکثیر آن متعلق به مشارکتکنندگان ویکیپدیاست. مجوز آن برای استفادهٔ عموم مجوز مستندات آزاد گنو (GFDL) است. متن کامل مجوز در ویکیپدیا:متن مجوز مستندات آزاد گنو قابل دسترسیاست. به دلایل قانونی این متن نباید تغییر یابد.
تنها متن انگلیسی GFDL است که از لحاظ قانونی الزامآور است: ترجمهٔ بند اول متن انگلیسی فوق (که از لحاظ قانونی الزامآور نیست) چنین است:
چنان که گفته شد تنها متن انگلسی جیافدیال است که از لحاظ قانونی الزام آور است. آنچه در پی میآید برداشتها و تفاسیر ما از از این مجوز است: حقوق و تکالیف کاربران و مشارکتکنندگان
[ویرایش] حقوق و تکالیف مشارکتکنندگاناگر مشارکتی در ویکیپدیا کردهاید آن را تحت مجوز GFDL (بدون قسمت ناوردا متن جلد رویی یا جلد پشت) در اختیار عموم قرار دادهاید. برای اینکه مشارکت کنید باید در موضعی باشید که این اجازه را توانید داد این یعنی که:
در مورد اول شما خود دارای حق تکثیر مواد خودید. بعداً میتوانید آن را تحت مجوزی دیگر به هر طریق که دوست میدارید در جایی دیگر توزیع کنید لیکن حق وا ستاندن مجوز گنو از نسخهای از مواد که در اینجا قرار دادهاید نمیدارید. این نسخهها تا ابد تحت جیافدیال خواهند ماند. در حالت دوم شما مواد جیافدیالیِ بیرونی را وارد کردهاید. بنا بر یکی از شروط جیافدیال شما باید پدیدآورنده را یاد کنید و پیوندی به جایگاه نسخهٔ اصلی در شبکه قرار دهید. [ویرایش] استفاده از آثار دارای حق تکثیر دیگرانهمهٔ آثار دارای حق تکثیرند مگر آنهایی که در عرصهٔ عمومی قرار گرفتهاند یا اینکه واضحاً حق تکثیر آن واگذاشته شدهاست. اگر شما بخشی از اثر دارای حق تکثیر را با شرط اجازهٔ منصفانه به کار بردهاید یا اینکه از دارندهٔ حق تکثیر اجازهٔ خاص برای استفاده از اثر بر اساس مجوز ما گرفتهاید باید به این قضیه اشاره کنید (همراه با نام و تاریخ). هدف ما این است که تا آنجا که ممکن است بتوانیم محتویات ویکیپدیا را آزادانه توزیع کنیم. بنابراین تصاویر و پروندههای صوتی دستاول با مجوز چیافدیال یا در عرصهٔ عمومی بارها بر پروندههای دارای حق تکثیری که منصفانه استفاده میشوند ارجحیت میدارند. نگاهی به ویکیپدیا:نمونهٔ درخواست حق استفاده بیندازید تا فرم نامهای به دارندهٔ حق تکثیر برای دادن اجازهٔ استفاده از اثر وی تحت جیافدیال را ملاحظه کنید. هرگز از موادی که حق تکثیر دیگران را پایمال میکنند استفاده مکنید. این کار ممکن است تبعات قانونی برای ما بدارد و شدیداً به پروژه آسیب زند. اگر شک دارید خودتان آنرا حتما بنویسید. توجه کنید که قانون حق تکثیر قلمروش بیان خلاقانهٔ نظرات است و نه خود نظرات یا اطلاعات. بنابراین کاملاً قانونیاست که مقالهای در دانشنامهای یا اثری دیگر مطالعه کرد و بعد مفاهیم را به قلم خود و با بیان خویشتن نوشت و آن را در ویکیپدیا قرار داد. با این حال اگر آن اثر اصلی یاد نشود کاری غیراخلاقی (ولی نه غیرقانونی) صورت گرفتهاست. دزدی ادبی و استفادهٔ منصفانه را برای خواندن بحثهایی که در موارد عادی چه اندازه فرمولبندی دوباره لازم است. [ویرایش] پیوند به آثار دارای حق تکثیراز آنجا که بیشتر آثاری که اخیراً تولید شدهاند دارای حق تکثیرند تقریباً هر مقالهٔ ویکیپدیا که منابعش را یاد میکند پیوندی به اثری مشمول حق تکثیر خواهد داشت. برای پیوند به مواد مشمول حق تکثیر نیازی به کسب اجازه صاحب آن نیست. درست همانطور که نویسندهٔ یک کتاب نیاز به کسب اجازه برای یادکرد اثر شخصی دیگر در «کتابنامهٔ» کتابش ندارد، ویکیپدیا نیز محدود به پیوند به مطالب بازمتن یا آزاد نیست. اگر میدانید که یک وبگاه بیرونی به طور غیر قانونی دربردارندهٔ اثری مشمول حق تکثیر است به آن نسخهٔ بخصوص اثر که در آن وبگاه است پیوند مدهید. هدایت آگاهانه و عامدانهٔ دیگران به وبگاهی که حقوق تکثیر را پایمال میکند در ایالت متحدهٔ آمریکا همکاری در تخلف است. پیوند به صفحهای که اثر کسی دیگر را به طور غیرقانونی توزیع میکند وجههٔ بدی از ویکیپدیا و مشارکتکنندگانش باقی میگذارد. وضعیت حق تکثیر بایگانیهای اینترنتی در ایالات متتحده نامشخص است و مثلاً پیوند به Wayback Machine در قسمت پیوند به بیرون در ویکیپدیا بلامانع است. [ویرایش] اگر نقض حق تکثیری یافتیداگر بیم نقض شدن حق تکثیر در جایی میدارید باید حد اقل قضیه را در صفحهٔ بحث آن صفحه مطرح کنید. آنگاه دیگران میتوانند شرایط را بررسی کنند و در صورت لزوم اقداماتی صورت دهند. سودمندترین اطلاعی که مهیا توانید کرد یکی نشانی اینترنتی یا هر گونه اشارت یا ارجاع به منبع یا متنیاست که تخلف از روی آن صورت گرفتهاست. بعضی موارد اشتباه از آب در میآیند. مثلاً اگر مشارکتکننده همان نویسندهٔ متن در جای دیگر و با شرایط تکثیر دیگر باشد. این حق توزیع مجدد مطلب تحت جیافدیال را از نویسندهٔ اصلی سلب نمیکند. همچنین گاهی اوقات مطالبی در جای دیگری از وب مییابید که از ویکیپدیا کپی شدهاست. در همهٔ این موارد خوب است که به این نکات در صفحهٔ بحث مقاله اشاره کنید تا در آینده باعث اشتباه مجدد نشود. اگر بعضی مطالب صفحه بهراستی نقضکنندهٔ حق تکثیر است، باید مطالب ناقض حق تکثیر را حذف کرد. به این نکته و منبع اصلی باید در صفحهٔ بحث اشاره شود. اگر بعداً از نویسندهٔ آن اجازه گرفته شد میتوان مطلب را احیا کرد. اگر بیم آن میرود که همهٔ مطالب صفحه ناقض حق تکثیر باشد آنگاه باید صفحه را ویکیپدیا:مشکلات حق تکثیر فهرست کرد و مطالب را پاک کرده و هشدار/برچسب لازم را در صفحه قرار داد. اگر پس یک هفته همچنان به نظر آید که صفحه ناقض حق تکثیر است میتوان آن را حذف کرد در حالتهای حادی که مشارکتکنندگان علیرغم تذکرات لازم، همچنان به قرار دادن مطالب ناقض حق تکثیر در صفحهها ادامه دهند میتوان برای حفظ پروژهٔ ویکیپدیا دسترسی ایشان را قطع کرد. [ویرایش] رهنمودهای تصویرتصویرها و عکسها همچون آثار نوشتاری مشمول حق تکثیر میشوند. بالاخره کسی دارندهٔ حق تکثیر است مگر اینکه اثر مشخصاً در عرصهٔ عمومی قرار داده شده باشد. تصاویر موجود در اینترنت نیاز به خوردنِ مستقیم مجوز بهدست دارندهٔ حق تکثیر یا کسی که بتواند از جانب وی به آنها مجوز زند میدارند. در بعضی موارد میتوان با پیروی از رهنمودهای استفادهٔ منصفانه از عکسی استفاده کرد. صفحههای شرح تصویر باید برچسب خاصی بخورند تا وضعیت قانونی تصویر مشخص شود شرح مفصل آن در ویکیپدیا:برچسبهای حق تکثیر نگاره آمده است. تصویرهای برچسبناخورده یا برچسبنادرستخورده حذف خواهند شد. در حال حاضر مشخص نیست که در شرایطی که تصویری بیش از یکبار بارگذاری شده و برچسبهای حق تکثیر مختلفی خورده باشد چه باید کرد. [ویرایش] عکسهای دولت ایالات متحدهآثاری که به دست کارمندان نظامی یا غیر نظامی دولت فدرال ایالت متحده در راستای فعالیتهای کارمندانهشان تولید شدهاند، طبق اساسنامه در عرصهٔ عمومی قرار دارند. البته همهٔ آثاری که توسط دولت آمریکا منتشر میشود در این رسته جای نمیگیرد. دولت آمریکا میتواند صاحب حق تکثیر آثاری که توسط دیگران به دولت تعلق گرفتهاست باشد، مثل آثاری که به دست پیمانکاران تولید شدهاست. علاوه بر این تصاویر و رسانههای دیگری که در وبگاههایی با پسوند .mil و .gov یافت میشوند ممکن است از کتابخانههای عکسی[۱] تجاری که متعلق به دیگراناند استفاده کرده باشند. بررسی توضیح سیاست اسرار و امنیت وبگاه شاید مفید افتد اما مطمئنترین راه برای کسب اطمینان از قرارداشتن عکس در عرصهٔ عمومی رد و بدل رایانامه با مدیر وبگاه است. به این نکته هم باید اشاره شود که دولتهای غیر آمریکایی معمولاً حق تکثیر آثاری را که به دست کارمندانشان تولید میشود برای خود قائلاند (مثلاً حق تکثیر تاج در بریتانیا). همچنین دولتهای ایالتی و محلی در ایالات متحده معمولاً آثارشان را در عرصهٔ عمومی قرار نمیدهند و هر آینه خود را صاحب حق تکثیر آثارشان میدانند. لطفاً احتیاط پیشه کرده و اطلاعات مربوط به حق تکثیر را پیش از کپی بررسی کنید. [ویرایش] SourceUnited States Code; Title 17; Chapter 1; § 105 Subject matter of copyright; United States Government works. Copyright protection under this title is not available for any work of the United States Government, but the United States Government is not precluded from receiving and holding copyrights transferred to it by assignment, bequest, or otherwise. [ویرایش] حق تکثیر در بریتانیاخدمات حق تکثیر پادشاهی متحد خلاصهٔ خوبی مهیا کردهاست. مبنای قانونی آن قانون حق تکثیر سال ۱۹۸۸، لایحهٔ طراحیها و امتیازنامهها [۲]، و تغییرات و اصلاحات آتی آن که به تفصیل در Jenkins IP آمدهاست میباشد. به طور خاص برای آثار ادبی هنری حق تکثیر هفتاد سال پس از مرگ آخرین پدیدآورنده به پایان میرسد و اگر پدیدآورنده مشخص نباشد هفتاد سال پس از خلق یا نشر اثر. دفتر اطلاعات عموم [۳]، سابقاً HMSO به ما چنین گفتهاست:
[ویرایش] عکسهای شهرگاناین بخش بر اساس رهنمودهای آیامدیب (IMDB)است از این رو به طور خاص برای عکسهای شهرگان صادق است لیکن بر سایر عکسها هم اعمال تواند شد. عکسهای مشروع معمولاً از سه جا با اجازه میآیند:
[ویرایش] ملاحظاتی پیرامون قوانین حق تکثیر کشورها[ویرایش] روسیهبنا به قانون سال ۱۹۹۳ حق تکثیر روسیه موارد زیر مشمول حق تکثیر نمیشوند:
حقوق تکثیر روسی معمولاً هفتادسال پس از مرگ نویسنده منقضی میشوند. موارد متعلق به نویسندگانی که پیش از ۱۹۵۳ مردهاند در عرصهٔ عمومی قرار دارند- پیش از سال ۲۰۰۴ زمان انقضا ۵۰ سال بود و این تغییر مدت از پنجاه به هفتاد سال عطف بما سبق نشد. (رجوع کنید به Law 72-FZ, 2004 (به روسی)، مادهٔ ۲ بخش ۳).
اگر اثری بدون نام یا با نام مستعار منتشر شده باشد و نویسندهاش ناشناس مانده باشد حق تکثیرش ۷۰ سال پس از نخستین انتشار قانونیاش به سر میرسد. اگر نویسنده کشف شود قاعدهٔ معمول جاری میشود. وضعیت عرصهٔ عمومی در روسیه میتواند با آنِ آمریکا که کارگزارهای ویکیپدیا در آن قرار دارند تفاوت کند. [ویرایش] افغانستان، اتیوپی، ایران، بوتان، سن مارینو، عراق، نپال، یمنبه گفتهٔ دفتر حق تکثیر ایالات متحده در circular 38a افغانستان، اتیوپی، ایران، بوتان، سن مارینو، عراق، نپال و شاید یمن هیچگونه رابطهٔ حقتکثیرانه با ایالات متحده نمیدارند (به اریتره اصلاً اشاره نشدهاست.) آثاری که از این کشورها خاستهاند در ایالات متحده مشمول حق تکثیر نیستند و این ارتباطی به قوانین حق تکثیر محلی این کشورها نمیدارد (رجوع کنید به 17 USC § 104 که در circular واگویه شدهاست.) با این حال به گفتهٔ جیمبو ویلز مشارکتکنندگان ویکیپدیا باید تا آنجا که میتوانند قوانین حق تکثیر این کشورها را محترم شمارند درست همان گونه که در مورد دیگر کشورهای جهان چنین میکنند.[2] [ویرایش] واردکردن بخشهای ناوردا و متنهای جلد در ویکیپدیابا شرایط حق تکثیر کنونی ویکیپدیا و امکانانت کنونی نرمافزار مدیاویکی: تنها هنگامی میتوان مواد جیافدیال خارجی دارای قسمتهای ناوردا و متن جلد به ویکیپدیا وارد کرد که تمام شرایط زیر صادق باشند:
با دیدن شرایط سختگیرانهٔ بالا جایگزینی متنهای جیافدیالی حاوی بخشهای ناوردا (یا متون جلد) با مطلب اصلی بدون بخشهای ناوردا (هر جا چنین کاری ممکن است) سخت مطلوب مینماید. [ویرایش] حقوق و تکالیف بازاستفادهکنندگاناگر میخواهید از مطالب ویکیپدیا در کتابها/مقالهها/وبگاهها یا آثار چاپی دیگر استفاده کنید میتوانید چننین کنید لیکن باید از جیافدیال تبعیت کنید. اگر صرفاً مقالهٔ ویکیپدیا را کپی میکنید باید از بخش دو جیافدیال پیرامون کپی واژهبهواژه آن گونه که در ویکیپدیا:کپی واژهبهواژه آمدهاست تبعیت کنید. اگر با تغییر یا افزودن مطلب نسخهای مشتق ایجاد میکنید، مستلزم پیروی از موارد زیرید:
ممکن است بتوانید با قرار دادن یک پیوند مستقیم و آشکار به مقالهٔ ویکیپدیا که در این وبگاه میزبانی میشود دو شرط آخر را برآورده سازید. همچنین باید امکان دسترسی به نسخهٔ شفافی از متن جدید را فراهم آورید. با این حال لطفاً توجه بدارید که بنیاد ویکیمدیا حفظ نسخهٔ شفاف و اطلاعات مربوط به نویسندگان را تضمین نمیکند. از این رو پیشنهاد میشود که شما خود اطلاعات مربوط به نویسندگان و یک نسخهٔ شفاف را با اثر مشتق خود عرضه دارید. [ویرایش] نمونهٔ اعلاننمونهای از اعلان برای مقالهای که از مقالهٔ «دماوند» ویکیپدیا استفاده کردهاست ممکن است چنین باشد:
(بدیهیاست که در مورد مقالههای دیگر نام و پیوند تغییر خواهد کرد.) به جای این کار میتوانید نسخهٔ «دماوند» خود را به همراه فهرستی از نامهای پنج نویسندهٔ اصلی متن (و اگر کمترند آنِ همگی) که در صفحهٔ عنوان یا بالای نوشتار آمدهاست توزیع کنید. تفصیل آن در متن مجوز جیافدیال آمدهاست. برای ویکیپدیای انگلیسی و آلمانی ابزاری وجود میدارد که در تشخیص پنج نویسندهٔ اصلی به شما مدد میرساند این ابزار هنوز برای ویکیپدیاهای دیگر راهاندازی نشدهاست. تمام مقالههای دگربارتوزیعشده باید نسخهای از متن مجوز جیافدیال را همراه دارند. [ویرایش] مطالب منصفانه استفادهشده و استلزامات ویژهتمام متون دستاول ویکیپدیا با مجوز جیافدیال توزیع میشود. همچنین ممکن است که مقالههای ویکیپدیا دربردارندهٔ نقلقولها تصاویر یا رسانههای دیگری باشند که با دست یاختن به اصول استفادهٔ منصفانه در قوانین حق تکثیر ایالات متحده و با پیروی از رهنمود محتویات ناآزاد ما گنجانیده شده باشند. ترجیح بر این است که مطالب باآزادترین مجوز عملی محتویات (نظیر جیافدیال) به دست آمده باشند. هنگامی که که چنین تصاویر یا صداهایی اندرآنزمان موجود نباشند، میتوان در بعضی موارد که ذکر آن در «شرایط استفادهٔ از رسانههای ناآزاد» رفتهاست دست به دامان استفادهٔ منصفانه شد. در ویکیپدیا باید دقیقاً مشخص شود که این مواد که از آنها «استفادهٔ منصفانه» شدهاست از مآخذی خارجی برگرفته شدهاند(در صفحهٔ شرح تصویر یا تاریخچهٔ صفحه چنان که مناسب است). همچنین ممکن است که این منجر به محدودیتهایی هنگام استفاده از این مطالب «منصفانه استفادهشده» در خارج ویکیپدیا شود: این مواد «منصفانه استفادهشده» با مجوز گنو انتشار نمییابند بلکه مقررات «استفادهٔ منصفانهٔ» کشوری که مواد در آنجا اخذ میشود بر آنها جاری میشود. وانگهی ویکیپدیا از متونی با مجوزی سازگار با جیافدیال استفاده میکند. لیک ممکن است که این مجوزها شرایط اضافهٔ استفادهٔ دیگری هم بدارند که ما آنها را در متنهای دستاول ویکیپدیا جاری ندانیم (نظیر بخشهای ناوردا و متنهای جلد رو و جلد پشت). هنگامی که میخواهید چنین متنهایی شامل بخشهای ناوردا یا متن جلد به ویکیپدیا اندر کنید نگاهی به واردکردن بخشهای ناوردا و متنهای جلد در ویکیپدیا در بالا بیندازید. [ویرایش] اگر شما صاحب مطالبی میزبانیشده در ویکیپدیا بی اجازهٔ شماییداگر شما صاحب مطالبی هستید که بی اجازهٔ شما در ویکیپدیا استفاده شدهاست، میتوانید درخواست حذف بلافاصلهٔ مطالب از ویکیپدیا را بدهید. ویکیپدیا:مشکلات حق تکثیر را ببینید. همچنین میتوانید به مأمور مخصوص ما در این امر اطلاع دهید تا مطلب به طور دائم حذف شود. لیکن حذف دائم صفحه به این صورت ممکن است تا یک هفته به طول انجامد. همچنین میتوانید صفحه را خالی کرده و {{نقض حق تکثیر|نشانی اینترنتی یا جایی که اثر را منتشر کردهاید}} قرار دهید. (با این حال متن همچنان در تاریخچهٔ صفحه موجود خواهد بود). به هر حال بدیهیاست که در هر صورت ما نیازمند مدارکی دال بر صحت ادعای شما مبنی بر تعلق مطالب به شما هستیم. [ویرایش] جستارهای وابسته[ویرایش] پانویس |
