لری

لُری زبان رایج مردم لُر در غرب و جنوب غرب ایران است. لُری را برخی زبانی جداگانه از زیرشاخه زبانهای ایرانی در نظر می‌گیرند. اما با توجه به اینکه لری در بین زبانهای ایرانی بیشترین نزدیکی را به فارسی دارد، برخی مانند دهخدا آن را لهجه‌ای از فارسی در نظر گرفته‌اند. نام این زبان در کتابهای تاریخی قدیمی نیامده‌است و ظاهراً زبان مردمان این ناحیه شاخه‌هایی از پهلوی و فارسی در نظر گرفته می‌شده‌است.

عموماً زبان لُری را با کُردی و لکی مقایسه می‌کنند. این امر به علت خویشی و همزیستی لُرها، لک‌ها و کردها در یک منطقه‌است. اما بر اساس تقسیمات زبانشناختی، لری جزو گروه جنوبی زبانهای ایرانی است و قرابت آن با فارسی بیشتر است. لری و فارسی امروزی هر دو بازمانده‌های فارسی میانه هستند ^[۱].

امروزه لُری همانند فارسی به عنوان یکی از زبانهای جنوب غربی ایران رده بندی می‌شود. الف)لری شمالی: 1- لکی: لکی پیشکوه (الشتری، دلفانی و کوهدشتی) و لکی پشتکوه 2- کلهری 3- ملکی 4- بدره ای 5- هندمینی ب)لری میانی: 1- خرم آبادی 2- بروجردی و ثلاث (سیلاخوری ، ملایری، نهاوندی، تویسرکانی و ...) 3- بالاگریوه ای (میر، پاپی و ...) ج)لری جنوبی: 1- بختیاری (چهارلنگ و هفت لنگ) 2- کهگبلویه : (دهدشتی، بویراحمدی، ممسنی، لیراوی و ...)

[ویرایش] گویش وَران لُری

مردمان بخش‌هایی از ،همدان،کرمانشاه،ایلام،لرستان،خوزستان،چهارمحال و بختیاری،کهکیلویه و بویراحمد،نورآباد ممسنی و بوشهر به گویشهای گوناگونی از لری صحبت می‌کنند. گویشوران لری در عراق نیز دیده شده‌اند. گویشهای لکی در بخشهایی از عراق، همدان، کرمانشاه،ایلام و لرستان به کار می رود همچنین لری خرم آبادی عمدتاً در خرم آباد، جنوب لرستان، پلدختر و جنوب غرب لرستان (جنوب کوهدشت) به کار می‌رود. بختیاری در شرق لرستان در مناطق الیگودرز و دورود و نیز در استان چهارمحال و بختیاری صحبت می‌شود. گویش بروجردی در بروجرد، ملایر و سربند اراک دیده می‌شود ^[۲].

گویش سیلاخوری، در روستاهای دشت سیلاخور محدوده بروجرد تا دورود به کار می‌رود و تفاوت چندانی با لری خرم آبادی ندارد. لری پشتکوهی در ایلام دیده می‌شود و لری فیلی در ایلات جنوب و جنوب غرب لرستان کاربرد دارد.