Atarrabia

Atarrabia
Nafarroa
Izen ofiziala	Villava/Atarrabia
Antolaketa Estatua Autonomia Erkidegoa Merindadea Eskualdea	Espainia Nafarroako Foru Erkidegoa Iruñeko merindadea Iruñerria
Posta-kodea	31610
Koordenatuak	42°49′51″N 1°36′31″W / 42.83083, -1.60861 (Atarrabia) Koordenatuak: 42°49′51″N 1°36′31″W / 42.83083, -1.60861 (Atarrabia)
Garaiera	434 m
Eremua	1,1 km2
Biztanleria	10.295 (2006)
Dentsitatea	9.305 bizt/km2
Distantzia	4 km Iruñeara
Euskaldunak	%14,10 (2001)
Herritarra	atarrabiar
Alkatea	Pello Gurbindo Jimenez (NaBai)
www.villava.es

Atarrabia (Villava gazteleraz) Nafarroako udalerria da, Iruñerrikoa. 2006an 10.295 biztanle zituen. Itsasoaren mailatik 434 metrora kokaturik dago.

[aldatu] Inguru naturala

Atarrabiak azalera nahiko txikia dauka 1,1 kilometro karratukoa eta Iruñatik lau kilometrora kokatzen da. Mugakide hauexek ditu: Iparraldean Ezkabarte, ekialdean Uharte, hegoaldean Burlata eta mendebaldean Iruñea.

[aldatu] Historia

1184. urtean Villava edo "Villa noua" izeneko hiribildua sortu zuen Antso VI. erregeak , Atarrabia herrixkaren ondoan. Bertako biztanleei Iruñako San Nikolas burgu berriko biztanleen foru bera eman zitzaien. Foru horiek 1256an berretsiak izan ziren. 1405. urtean Carlos III.a erregeari eman zitzaion San Andres eliza babestearen ardura. Erregeak Orreagako Monasterioari eman zion.

Atarrabia Frantziara edo Nafarroa iparraldera zihoazen merkatari eta bidaiarien ezinbesteko igarobidea izan zen Erdi Aro osoan zehar. Betidanik Zangozako merindadearen zati izan eta gero, XVII. mendean Iruñeko merindadearen zati bihurtu zen herria. Atarrabia batzar batek aukeraturiko alkate batek eta bi epaimahaikidek gobernatzen zuten. Gaztelak Nafarroa indarrez konkistatu eta gero, Erregeorde batek izendatu zituen karguok.

XIV. mende eta XV. mendeak izurri eta pobreziaz beteriko mendeak izan ziren Atarrabiarrentzat. Hauek gaindituta, egoerak hobera egin eta biztanleria hazten joan zen. 1545ean udaletxea, eliza berria eta errota nagusia eraiki ziren. Nekazaritza eta abeltzantzarekin loturiko iharduera nagusiak nagusi zirelarik XVIII. mendearen amaieran, irina egiteko errotak eraiki ziren.

Karlistadaren eta Frantziako Iraultzaren ondorioz egondako gerrateen ondorioz Atarrabiako herria erabat suntsiturik geratu zen. Horrez gain, Orreagako Monastegiaren ondasunen desamortizazioa burutu zuen Espainiako gobernuak. Behin gerrateak gaindituta industrializazio xume bat hasi zen. 1841. urtean papergintzaren sektoreko Papelera Española lantegia eraiki zen. Honekin batera beste hainbat sektore ezberdinetako lantegiak eraiki ziren, likoregintza, orgagintza, ardogintza, zurgintza eta abar.

XX. mendearen hasieran azpiegitura eta garraiobideek hobera egin zuten Zangozaraino zihoan Irati trenbide elektrikoaren inaugurazioa gertatzean. Mendea igaro ahala industria ezberdinak garatu zirenean, biztanleria haziz joan zen, sortutako lan aukera berriek erakarrita. Industria berriak agertu ziren horrela, plastikogintza eta lantegi mekanikoak. XX. mendearen erdialdetik hasita, Atarrabiako biztanleria hamarkoiztu egin zen.

Gaur egun, Atarrabia Iruñerriko udalerria da, Nafarroako hiriburu Iruñari erabat lotua.

[aldatu] Ekonomia

Atarrabiako iharduera ekonomiko nagusia zerbitzuak eta industria dira. XX. mendean zehar nekazaritza alde batera utzi eta industriak garrantzia hartu zuen. Gaur egun, herrian industrialde bat bada, eta etxebizitza guneekin nahasten diren enpresa bakan batzuk. Azken urteetako hazkunde demografikoak eraikitzeko libre geratzen ziren orubeak agortzea ekarri du, horrela, hurrengo hamarkadan herrian dauden enpresa gehienak beste kokaleku bat topatu beharko dute.

Atarrabiako industrialdeko enpresa gehienak altzarigintza sektorekoak dira.

[aldatu] Hauteskundeak

Atarrabiako alkatea Pello Gurbindo Jimenez da 2007ko maiatzeko hauteskundeen ondoren. Hauteskunde haietan Nafarroa Bai izan zen botu gehien jaso zituen alerdia, guztira sei zinegotzi eskuratuz. UPNk bost zinegotzi lortu zituen, Eusko Abertzale Ekintzak hiru zinegotzi, PSNk bi, eta Ezker Batuak zinegotzi bakarra.

Azken legegintzaldietan udalak izandako alkateak honakoak izan dira:

• 2007-2011: Pello Gurbindo Jimenez, (Nafarroa Bai)
• 2003-2007: Alfonso Ucar Zaratiegi, (UPN)
• 2003-2007: Alfonso Ucar Zaratiegi, (UPN)
• 1999-2003: Alfonso Ucar Zaratiegi, (UPN)
• 1999-1999: Peio J. Monteano Sorbet, (EA)
• 1996-1999: Alfonso Ucar Zaratiegi, (UPN)
• 1995-1996: Hilario Eransus Olleta, (UPN)
• 1991-1995: Vicente Sabalza Martínez, (Independientea)

[aldatu] Kultura

• Totem musika aretoa.

[aldatu] Atarrabiar ezagunak

• Miguel Indurain (1964-) txirrindularia azken aldiotako atarrabiar ezagunena da, Nafarroa eta Euskal Herri osoko inoizko hoberena, Frantziako Tourra bost aldiz irabazi zuena.

[aldatu] Kanpo loturak

• Udalaren webgunea

	Nafarroako udalerriak
Abaigar • Abartzuza • Abaurregaina • Abaurrepea • Aberin • Ablitas • Adiotz • Agoitz • Aguilar Kodeskoa • Aiegi • Alesbes • Allin • Allo • Altsasu • Ameskoabarren • Andosilla • Añorbe • Antsoain • Antzin • Anue • Araitz • Arakil • Aranaratxe • Aranguren • Arano • Arantza • Aras • Arbizu • Arellano • Areso • Arketas • Aria • Aribe • Armañantzas • Arroitz • Arruazu • Artaxoa • Artazu • Artzi • Atarrabia • Atetz • Auritz • Azagra • Azkoien • Azuelo • Bakaiku • Barañain • Barasoain • Barbarin • Bargota • Barillas • Basaburua • Baztan • Beintza-Labaien • Beire • Bera • Beraskoain • Berbintzana • Beriain • Berriobeiti • Berriozar • Bertizarana • Betelu • Bidankoze • Bidaurreta • Biurrun-Olkotz • Buñuel • Burgi • Burlata • Cabanillas • Cadreita • Cabredo • Caparroso • Carcar • Cascante • Castejon • Corella • Cortes • Deierri • Deikaztelu • Desojo • Donamaria • Doneztebe • Eguesibar • El Busto • Elgorriaga • Elizagorria • Elo • Eneritz • Eratsun • Ergoiena • Erriberri • Erroibar • Erromantzatua • Erronkari • Esa • Eslaba • Espartza-Zaraitzu • Esprontzeda • Esteribar • Etaio • Etxalar • Etxarri • Etxarri Aranatz • Etxauri • Eulate • Ezkabarte • Ezkaroze • Ezkurra • Ezporogi • Faltzes • Fitero • Fontellas • Funes • Fustiñana • Galar Zendea • Galipentzu • Galoze • Garaioa • Garde • Gares • Garinoain • Garralda • Gazteluberri • Genevilla • Gesalatz • Girgillao • Goizueta • Goñi • Gorza • Hiriberri • Ibargoiti • Igantzi • Iguzkitza • Imotz • Irañeta • Irunberri • Iruñea • Irurtzun • Ituren • Iturmendi • Itza • Itzaltzu • Izaba • Izagaondoa • Jaitz • Jaurrieta • Kaseda • Lakuntza • Lana • Lantz • Lapoblacion • Larraga • Larragoa • Larraun • Leatxe • Ledea • Legarda • Legaria • Leitza • Lekunberri • Leotz • Lerga • Lerin • Lesaka • Lezaun • Lintzoain • Lizarra • Lodosa • Longida • Los Arcos • Lukin • Luzaide • Mañeru • Marañon • Martzilla • Melida • Mendabia • Mendaza • Mendigorria • Metauten • Milagro • Mirafuentes • Miranda-Arga • Monteagudo • Morentin • Mues • Murchante • Murieta • Murillo el Cuende • Murillo el Fruto • Muruzabal • Nabaskoze • Nazar • Noain • Odieta • Obanos • Oibar • Oitz • Oko • Olaibar • Olazti • Olexoa • Ollo • Oltza zendea • Oloritz • Orbaitzeta • Orbara • Orisoain • Orkoien • Orontze • Orotz-Betelu • Orreaga • Oteitza • Otsagabia • Petilla de Aragon • Piedramillera • Pitillas • Puiu • Ribaforada • Saldias • San Adrian • San Martin Unx • Santakara • Santsol • Sartaguda • Sartze • Sesma • Sorlada • Sunbilla • Tafalla • Tiebas-Muru Artederreta • Tirapu • Torralba del Rio • Torres del Rio • Tulebras • Tutera • Txulapain • Uharte • Uharte-Arakil • Ukar • Ultzama • Untziti • Untzue • Urdazubi • Urdiain • Urraulbeiti • Urraulgoiti • Urrotz • Urrotz (Malerreka) • Urzainki • Uterga • Uxue • Uztarroze • Valtierra • Viana • Villamayor de Monjardin • Villatuerta • Xabier • Zabaltza • Zangoza • Zare • Zarrakaztelu • Zentroniko • Ziordia • Zirauki • Ziritza • Zizur Nagusia • Zizur Zendea • Zubieta • Zugarramurdi • Zuñiga